KAHİRE (AP) — Yemen'deki İran destekli Husiler, Perşembe günü erken saatlerde Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerine saldırdıklarını açıkladı. ABD ordusu da İran'a karşı 12. gece saldırısını gerçekleştirdi. İki taraf, hayati önem taşıyan deniz yollarının kontrolü için mücadele ediyor.
Husi saldırısı, küresel ekonomiyi sarsan ve dünya genelinde yakıt ve diğer malların fiyatlarını fırlatan savaşta yeni bir cephe açma tehdidi oluşturuyor. Körfez'deki gerilim derinleşirken, çatışmayı sona erdirmeye yönelik diplomatik çabalarda herhangi bir ilerleme belirtisi görülmüyor.
ABD Merkez Komutanlığı, saldırıların "İran'ın sivil denizcileri ve bölgesel sularda seyreden ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini daha da zayıflatmak" amacıyla yapıldığını açıkladı. Amerikalılar, Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü yeniden ele geçirmek ve uluslararası deniz trafiğinin akışını sağlamak için baskı yapıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran'ın boğazda bir gemiye ateş etmesi durumunda ABD'nin bir köprü veya enerji santralini yok edeceği uyarısında bulundu.
Her iki taraf da giderek artan şekilde sivil altyapıyı hedef alıyor. Uluslararası hukuk, bu tür saldırıları genellikle yasaklıyor; ancak altyapının askeri amaçlarla kullanılması durumunda istisna oluşabiliyor.
Trump sosyal medyada şunları yazdı: "Bu andan itibaren, İran İslam Cumhuriyeti Hürmüz Boğazı'nda bir gemiye füze, roket, drone veya başka herhangi bir cihaz ya da silahla ateş ederse, ABD BİR KÖPRÜ VEYA ENERJİ SANTRALİNİ bombalayıp yok edecektir."
Rubio: İran anlaşma konusunda ciddi görünmüyor
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Filipinler'deki bölgesel bir zirveye katılırken yaptığı açıklamada, İran'ın konuşmak istediğini ancak bir anlaşma yapma konusunda ciddi görünmediğini söyledi.
Rubio, "Onlarla ilgili sorun şu: İnsanlarla anlaşma yapamazsınız eğer anlaşmaya uymayacaklarsa. Bu insanlar anlaşma yapıyor ve neredeyse hemen bozuyorlar ya da 'oh, hadi anlaşmayı değiştirelim' diyorlar. İşler böyle yürümez. Şimdi bunun bedelini ödüyorlar ve belki önümüzdeki birkaç gün içinde büyük kayıplar yaşamaya devam ettikçe fikirlerini değiştirirler." dedi.
İran destekli Husiler petrol tankerlerine saldırdıklarını söylüyor
Husilerin SABA haber ajansı, isyancıların Kızıldeniz'de Encelia ve Layla adlı iki tankere saldırdığını ve her iki gemide de yangın çıktığını bildirdi. Bu, Husilerin bu hafta başında Suudi bağlantılı gemilere yönelik abluka ilan etmesinin ardından bir gemiye yapılan ilk saldırı oldu. Abluka, Suudi Arabistan'ın Yemen'e uyguladığı ablukaya ve isyancıların kontrolündeki Yemen başkenti Sanaa'daki uluslararası havalimanına yapılan son saldırıya misilleme olarak duyurulmuştu.
Arap Yarımadası'nın güney ucundaki Bab el-Mendeb Boğazı, Kızıldeniz'i Aden Körfezi'ne bağlayan hayati bir deniz geçiş noktası. Dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12'si ve küresel konteyner trafiğinin dörtte biri, Mısır'ın Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa ile Asya arasında buradan geçiyor.
Husilerin üst düzey bir yetkilisi, Suudi bağlantılı gemilere yönelik ablukanın, Suudi Arabistan'ın Husilere karşı yıllardır süren ablukası kaldırılana kadar devam edeceğini söyledi. Yetkili, saldırıyla ilgili ayrıntı vermedi ve medyaya konuşma yetkisi olmadığı için isminin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
Devlete ait Suudi Basın Ajansı, Genel Ulaştırma Otoritesinden kimliği belirtilmeyen bir kaynağa dayandırdığı haberinde, Encelia'nın gece Kızıldeniz'de seyrederken bir saldırı sonucu alev aldığını bildirdi. Ölen ya da yaralanan olmadığı belirtildi. Haberde Layla'dan bahsedilmedi.
Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi (UKMTO), Suudi Arabistan'ın Al Şukayk kentinin 70 deniz mili (80 mil, 130 kilometre) güneybatısında, Kızıldeniz'de bir tankerin "bilinmeyen bir mermi" ile vurulduğu ihbarını aldığını duyurdu. Herhangi bir can kaybı bildirilmediği kaydedildi.
Tanker saldırısıyla ilgili sorulan bir soruya Rubio, Husilerin "tansiyonu düşürmesini" umduğunu söyledi.
Rubio, "Açıkçası Husilerin İranlılar tarafından bu işe bulaştırıldığını düşünüyorum. Akıllıca olan bu işin dışında kalmaktı ve dışında kalmalılar ve durmalılar. Ne olacağını göreceğiz. Açıkçası bu olumlu bir gelişme değil." dedi.
Hürmüz Boğazı anlaşmazlığında iki taraf da geri adım atmıyor
Devam eden Amerikan hava saldırıları, küresel enerji için hayati bir su yolu olan ve büyük ölçüde kapalı kalan Hürmüz Boğazı konusunda her iki tarafın da geri adım atmadığı bir dönemde gerçekleşiyor. Barış zamanında dünyanın ticareti yapılan petrol ve gazının beşte birinin geçtiği boğazın kapanması, etkileri Orta Doğu'nun çok ötesine uzanan bir şekilde dünya ekonomisini sarstı.
İran, savaştan önce herkese açık ve ücretsiz olan boğazda trafiği yönetme ve potansiyel olarak ücret talep etme hakkına sahip olduğunu söylüyor. İran, ABD güçlerinin denetimindeki ve Tahran'ın kontrolü dışında olması amaçlanan bir rotayı kullanarak boğazdan geçen gemilere saldırdı.
ABD, İran'ın saldırılarına yanıt olarak İran limanlarına yeniden abluka uyguladı ve ülke genelinde geniş çaplı bir saldırı kampanyası başlattı. Trump, Salı günü ABD güçlerinin yakında bir dağın derinliklerine gömülü, inşaat halindeki bir İran nükleer tesisini hedef alabileceği sinyalini verdi.
ABD ile müzakerelere liderlik eden İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Trump'ın tehditlerini savuşturmuş görünüyordu.
Kalibaf sosyal medyada şunları yazdı: "Boğazın durumunun savaş öncesi koşullara dönmeyeceğini defalarca söyledik."
Gece boyunca İran'da ABD saldırıları
İran devlet medyası, ABD füzelerinin gece boyunca batı İran'daki Ahvaz, Ramşir ve Andimeşk kentleri yakınlarındaki bölgeleri vurduğunu ve Irak sınırındaki Şelemçe kasabasında bir ABD füze saldırısında iki kişinin öldüğünü bildirdi.
İran, ABD saldırılarına, kurak komşu Körfez ülkelerinde enerji altyapısını ve içme suyu sağlayan tuzdan arındırma tesislerini hedef alarak karşılık verdi.
Ürdün makamları Perşembe günü, ordunun Perşembe sabahı üç füzeyi durdurduğunu, dördüncüsünün ise boş bir alana düştüğünü, Çarşamba gecesi de altı dronun etkisiz hale getirildiğini açıkladı.
Bahreyn İçişleri Bakanlığı, X hesabından sirenlerin çaldığını duyurdu ve halkı sakin olmaya ve güvenli bir alana gitmeye çağırdı.
Gece boyunca Kuveyt'teki askeri yetkililer sosyal medyada hava savunmalarının "düşman dronlarının saldırılarıyla karşı karşıya olduğunu" duyurdu.
İran Dışişleri Bakanı Seyid Abbas Irakçi, Tahran'ın "göze göz" savunma doktrinini benimseyeceğini söyledi.
Irakçi, Çarşamba günü X'te yaptığı paylaşımda, "İran'a, altyapımız da dahil olmak üzere yapılacak her türlü saldırı, güçlü ve kararlı bir yanıtı zorunlu kılacaktır." dedi.
Diplomatik çabalar ilerleme belirtisi göstermiyor
İran İçişleri Bakanı İskender Momeni, son günlerde çatışmada kilit bir arabulucu olan Pakistan'da görüşmeler yaparak diplomasiyi canlandırmaya çalıştı. Ancak son zamanlarda Hürmüz Boğazı'nın kontrolü için bir savaşa dönüşen savaşı sona erdirmek için nasıl bir yeni düzenlemeye varılabileceği belirsizliğini koruyor.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ofisinden yapılan açıklamada, Kızıldeniz'deki Suudi tankerlerine yönelik saldırıları "mümkün olan en güçlü ifadelerle" kınadı.
İran İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Ali Zeyniyend, İRNA'ya göre "diplomasinin iptal edilmediğini" ve hala mesaj alışverişinde bulunulduğunu söyledi.
Arap bir diplomat, Körfez ülkelerinin tırmanan düşmanlıklardan bir çıkış yolu bulma konusunda giderek daha karamsar olduğunu ve özellikle son tehdit turundan endişe duyduğunu söyledi.
Diplomat, Pakistan ve Türkiye'nin yanı sıra bölge ülkelerinin de tansiyonu düşürmek için baskı yapmaya devam ettiğini ancak şu anda iyileşme şansının zayıf göründüğünü belirtti. Diplomat, durumun hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmaması koşuluyla konuştu.
