İngiltere Başbakanı Keir Starmer, 16 yaşından küçük çocukların Snapchat, TikTok ve YouTube gibi popüler sosyal medya uygulamalarını kullanmasını yasaklayacaklarını duyurdu. Pazartesi günü yapılan açıklamada, bu adımla gençlerin zararlı içeriklerden ve aşırı ekran kullanımından korunmasının hedeflendiği belirtildi.
Bir basın toplantısında konuşan Starmer, teknoloji şirketleri bu karara direnirse sert bir şekilde karşılık vereceklerini söyledi. Bazı gençlerin yasağı aşmanın yollarını arayabileceğini kabul eden Başbakan, "Çocuklarımızın güvenliği ve mutluluğu konusunda taviz vermeye hiç niyetim yok" dedi.
İki ergen çocuğu bulunan Starmer, "Her ebeveyn bunu kendi gözleriyle görebilir. Sosyal medya çocukları mutsuz ediyor" ifadelerini kullandı. Değişiklik için yalvaran ailelerden bizzat talepler aldığını belirten Starmer, "Onların hakkını vereceğiz" diye ekledi.
Gelecek yılın başlarında yürürlüğe girmesi beklenen bu hamle, İngiltere'yi çocukların çevrimiçi güvenliğini sıkılaştırmak için küresel çapta büyüyen bir hareketin parçası yapıyor. Avustralya, Kanada, Brezilya ve Endonezya daha önce çocukların sosyal medya erişimine ilişkin yaş kısıtlamaları getiren yasalar çıkardı veya duyurdu. Fransa, İspanya, Danimarka, Tayland ve Güney Kore de benzer yaklaşımları inceleyen veya geliştiren ülkeler arasında yer alıyor.
İngiltere, sosyal medya yasağı için Avustralya'nın modelini takip etmeyi planlıyor. Hatırlanacağı üzere Avustralya, geçen yıl 16 yaş altı çocukların sosyal medya hesabı açmasını yasaklayan ilk ülke olmuştu. 16 yaşından küçükleri platformlarından uzaklaştırmak için makul adımlar atmayan şirketler, milyonlarca dolar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
İngiltere hükümeti, yasağın Snapchat, TikTok, YouTube, Instagram, Facebook ve X gibi platformları kapsayacağını, ancak YouTube Kids veya WhatsApp ve Signal gibi mesajlaşma servislerini kapsamayacağını açıkladı. Starmer, yaptırımların çocuklara değil, doğrudan teknoloji şirketlerine uygulanacağının altını çizdi.
Başbakan Starmer, aynı zamanda Avustralya'nın aldığı önlemlerin de ötesine geçeceklerini müjdeledi.
Hükümetin, oyun ve canlı yayın platformlarında yabancıların çocuklarla iletişime geçmesini engellemek için harekete geçeceğini belirten Starmer, yetkililerin 18 yaş altı kullanıcılar için gece sokağa çıkma yasağı ve sonsuz kaydırma özelliğine ara verilmesi gibi ek önlemleri de değerlendirdiğini sözlerine ekledi. Konuyla ilgili ayrıntıların önümüzdeki ay netleşmesi bekleniyor.
Starmer'ın açıklaması farklı kesimlerden karışık tepkiler alırken, karar öncesinde hükümet; ebeveynler, teknoloji sektörü ve çocuklardan oluşan 116 bin kişilik bir katılımla kamuoyu yoklaması yapmıştı. Bu katılım sayısı, 2012 yılında aynı cinsiyetlerden evliliklerle ilgili yapılan ankattan sonra en yüksek ikinci rakam olarak kayıtlara geçti.
Hükümetin verdiği bilgiye göre, yanıt verenlerin büyük çoğunluğunu oluşturan yüzde 90'tan fazlası 16 yaş altı yasağını destekledi.
2023 yılında, çevrimiçi ortamda zararlı içeriklere erişen iki genç tarafından öldürülen 16 yaşındaki kızı Brianna'nın annesi Esther Ghey, yasağın "potansiyel olarak pek çok çocuğun hayatını kurtarabileceğini" söyledi, ancak bunun diğer önlemlerle de desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Önde gelen çocuk hakları kuruluşlarından NSPCC, hükümetin bu cesur adımını övdü, ancak yetkililere platformların "güçlü yaş doğrulama sistemleri" kurmasını ve politikayı etkin bir şekilde uygulamasını sağlamaları çağrısında bulundu.
Diğer yandan, karara şüpheyle yaklaşanlar da var.
Open Rights Group gibi eleştirmenler, yaş doğrulama şirketleri ve kullanıcıların özel verilerinin nasıl korunacağı konusundaki endişelerini dile getirdi.
Konuyla ilgili Pazartesi günü bir açıklama yapan YouTube sözcüsü, kapsamlı bir sosyal medya kısıtlamasının "çocukları düzenlenmiş, denetlenen ve faydalı deneyimlerden uzaklaştırarak, anonim ve daha az güvenli hizmetlere itebileceği" uyarısında bulundu.
Zorlukların farkında olduğunu belirten Starmer, yasağın başarısının "sosyal medyadaki çocuk sayısında devasa bir düşüş" anlamına geleceğini ve "kültürel bir değişim yaratarak, aslında farklı bir şekilde büyüyebileceğiniz hissini yerleştireceğini" ifade etti.
Yaklaşık iki yıl önce göreve gelen Starmer, kendi partisinden gelen ve zayıf liderlik olarak görülen konular nedeniyle istifa etmesi yönündeki baskılar altında bulunuyor ve önümüzdeki günlerde veya haftalarda bir liderlik meydan okumasıyla karşı karşıya kalabilir. Bu nedenle, kendisine miras kalacak sonuçları olan adımlar atmaya çalışıyor.
Yasak, ABD ile gerilimi daha da tırmandırabilir. Londra'daki ABD Büyükelçiliği'nden yapılan açıklamaya göre ABD, düzenlemelerin dar kapsamlı olması ve ifade özgürlüğü korumalarını ihlal etmemesi gerektiği konusunda uyarıda bulundu. Açıklamada ayrıca, düzenlemelerin Amerikan teknoloji şirketlerine daha büyük yükler getireceği konusundaki endişeler de dile getirildi.
Starmer, konuyu Pazartesi günü Fransa'da başlayan G7 zirvesinde ABD Başkanı Donald Trump ve diğer dünya liderleriyle görüşmesini beklediğini söyledi.
"Dünya liderleri arasında, liderlerin çocukları korumak için adım atması gerektiğine dair her zaman bir kabul olduğunu dürüstçe düşünüyorum" diyen Starmer, "Bence bu tartışmalı bir konu değil. Bunun sınırlarının tam olarak ne olması gerektiği ve hangi kuralların getirileceği konusunda her zaman tartışmalar olacaktır, ancak ben bunu bir sorun olarak görmüyorum" şeklinde konuştu.
Cambridge Üniversitesi'nde iletişim sistemleri profesörü olan Jon Crowcroft, sosyal medya yasaklarını destekleyenlerin iyi niyetli olduğunu ancak muhtemelen yanlış bir yolda olduklarını, bu değişikliklerin çocukların ihtiyaç duydukları sitelere erişimini engelleyebileceğini belirtti.
Crowcroft, "Bazı kullanıcıları daha kötü sitelere yönlendirme riski gerçekten var ve cihazları denetlemek teknik olarak neredeyse imkansız" dedi ve ekledi: "Platformları denetlemek çok daha kolay, eğer düzenleyiciler sadece bununla uğraşmaya niyetli olsalar."
