Birleşik Arap Emirlikleri, Dubai (AP) — ABD ablukasını sıkılaştırıp daha ağır yaptırımlarla tehdit ederken, son haftalarda Tahran'daki benzin istasyonlarının önündeki kuyruklar uzadı. Bazı vatandaşlar araçlarını doldurmak için iki saat veya daha fazla bekliyor.
Salı günü belirsizlik daha da derinleşti; ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ülkeyi küresel ekonomiden tamamen koparmaya söz verdi. İranlı yetkililer de son günlerde, sıkılaşan ablukaya dayanmaya çalışırken ağır yakıt sübvansiyonlarında olası bir kesintiden bahsediyor.
34 yaşındaki berber Hashem Abadi, "Belki yakıt sıkıntısı yaşayacağız. Depom yarıya kadar düştüğünde hemen benzin istasyonlarına koşuyorum" dedi.
ABD'nin son önlemleri, Başkan Donald Trump ve İsrail tarafından başlatılan savaşın altıncı ayında, İslam Cumhuriyeti'nden taviz koparmayı amaçlıyor. Savaş şimdiden İran ekonomisini sarstı ve sıradan halka giderek artan bir acı verdi. Ancak bu durumun henüz İran liderlerini diz çöktürdüğüne veya ocak ayında ülkeyi sarsan hükümet karşıtı protestoları yeniden ateşleyeceğine dair herhangi bir işaret yok.
Tahran, İran'da bir adam 25 Ağustos 2026 Salı günü bir benzin istasyonunda aracını dolduruyor. (AP Fotoğraf/Vahid Salemi)
Raflar Dolu Ama Cepler Boş
Kuyruklar, Bessent'in açıklamasından çok önce, Amerikan ablukası ve mevcut yaptırımların neden olduğu kıtlıklar ortasında uzamaya başlamıştı. Çift haneli enflasyon ve riyalin rekor düşük seviyeye gerilemesiyle birlikte, İranlılar yakıtın ötesinde bir şeyler alabilecek durumda değil.
51 yaşındaki taksi şoförü Mahmoud Chavoshi, "Yakında daha yüksek fiyatlardan satılacağı için arabamı mümkün olduğunca dolduruyorum. Sütten makarnaya kadar aldığım her şey geçen hafta boyunca daha pahalıya geldi" diye konuştu.
Bankaların önünde böyle kuyruklar yoktu ve marketler ile eczaneler hala stoklarla dolu, ancak müşteriler eskisinden daha az şey alabildikleri için şikayetçi. Savaş sırasında enflasyon fırladı ve para birimi Bessent'in açıklamasından önce rekor bir düşük seviyeye ulaştı.
Tahran'da bir market işleten Morteza Daryani, "Bazı müdavim müşterilerimiz şimdi alıp sonra ödüyor, çünkü cepleri eskisi kadar dolu değil" ifadelerini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'yi İran'ı askeri olarak yenemedikten sonra ekonomik baskıya başvurmakla suçladı. Pezeşkiyan, ABD'nin İran'ı kaosa sürüklemek için "sosyal sorunlar ve ekonomik memnuniyetsizlik" yaratmaya çalıştığını söyledi.
Yarı resmi Fars ve Tasnim haber ajanslarının aktardığına göre Pezeşkiyan, "Sorunların önünde eğilip teslim mi olmalıyız? Kesinlikle hayır" dedi.
Tahran, İran'da motosikletler ve arabalar 25 Ağustos 2026 Salı günü bir benzin istasyonunun önünde kuyruk oluşturuyor. (AP Fotoğraf/Vahid Salemi)
Huzursuzluk Belirtileri Yok, Ancak Direncin Sınırları Var
İran'da ekonomik memnuniyetsizliğin henüz protestolara dönüştüğüne dair bir işaret yok. Yetkililer yılın başında gösterileri şiddetle bastırmış ve binlerce kişiyi öldürmüştü.
İran, nükleer programı ve silahlı gruplara verdiği destek nedeniyle on yıllardır ağır uluslararası yaptırımlar altında. Çin'e yapılan petrol satışları uzun süredir bir can simidi sağladı ve ABD'nin bunları kesip kesemeyeceği belirsiz.
Almanya'daki Marburg Üniversitesi'nde Orta Doğu ekonomisi profesörü olan Mohammad Farzanegan, yine de "direnç ve direnme konusunda her zaman sınırlar vardır" dedi.
Farzanegan, "İnsanlar her gün satın alma güçlerini kaybediyor. Tüm bunlar, kötüleşen diplomatik beklentiler ve artan baskıların psikolojik yüküyle birleştiğinde, hayal kırıklığını devletin artık etkili bir şekilde yönetemeyeceği bir noktaya itebilir" diye konuştu.
İran ekonomisine odaklanan bir düşünce kuruluşu olan Bourse & Bazaar Foundation'ın başkanı Esfandyar Batmanghelidj, Bessent'in hedef almayı tehdit ettiği sektörlerin "İran devleti için değil, İran halkı için can simidi" olduğunu söyledi.
X platformunda paylaştığı bir analizde Batmanghelidj, dijital varlıklar ve altının İranlıların tasarruflarını nasıl koruduğunu, teknolojinin onları dünyayla nasıl bağlantıda tuttuğunu, havacılığın seyahat etmelerine nasıl olanak tanıdığını ve deniz taşımacılığının gıda ve ilacın İran'a nasıl ulaştığını belirtti.
Tahran, İran'da bir adam 25 Ağustos 2026 Salı günü bir benzin istasyonunda aracını dolduruyor. (AP Fotoğraf/Vahid Salemi)
BAE'nin Ticari Bağları Kesme Kararı Sert Bir Darbe Vurabilir
Şu anda en etkili ekonomik baskı deniz ablukasından geliyor.
Ancak Bahreyn'deki Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü Orta Doğu ofisi analisti Sascha Bruchmann, Birleşik Arap Emirlikleri'nin geçen hafta İran ile tüm ticari ve finansal işlemleri kestiğine dair yaptığı açıklamanın, eğer ülke bunu uygulayacak olursa daha uzun vadeli etkileri olabileceğini söyledi.
Pazartesi günü İran'la iş yapan ülkelere ikincil Amerikan yaptırımları uygulayacağını tehdit eden Bessent, BAE'yi bu karara iten şeyin Washington'dan gelen baskı olduğunu öne sürdü.
Bessent, "Geçen hafta attıkları adımlar tesadüf değil, muhtemelen nedenseldi ve bizim angajmanımıza devam ettikçe, geniş bir ülke yelpazesinin de benzer adımlar attığını göreceğimizi umuyorum" dedi.
İran, savaş öncesinde dünyanın petrol ve gazının beşte birini taşıyan hayati bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'nı büyük ölçüde kapatarak kendi baskısını uyguluyor. Küresel ekonomiye ve ara seçimler öncesindeki ABD benzin fiyatlarına etkisinin, Trump'ı geri adım atmaya zorlayacağını umuyor.
Bruchmann, "Trump, deniz ablukası nedeniyle onların süresinin önce dolacağını umuyor. Her iki saat de işliyor ve hangi saatin doğru olduğunu kimse bilmiyor" ifadelerini kullandı.
