İtalya Kültür Bakanı Alessandro Giuli, Selanik ziyareti sırasında Yunanistan'ın Parthenon Heykelleri'nin iadesi kampanyasına kamuoyu önünde destek vererek bu uzun süredir devam eden talebe yeni bir ivme kazandırdı. Giuli, İngiltere'ye net bir mesaj gönderdi.
Yunanistan ve İtalya kültür bakanlarının ortak açıklamaları, İtalya'dan iade edilen 145 bronz sikkenin sunumu sırasında Selanik Arkeoloji Müzesi'nde gerçekleşti.
Kısa bir süre sonra her iki taraf, yasa dışı yollarla kaçırılan antik eserlerin geri alınması ve iadesi konusunda işbirliğini sürdürmek için Mutabakat Zaptı'nın süresini uzattı.
Etkinlik, Yunan-İtalyan antik eser kaçakçılığıyla mücadele işbirliğinin ilk büyük değerlendirmesi oldu. Bu girişim, tarihi ve kültürel bağlamlarından koparılmış arkeolojik parçaların tanımlanması, belgelenmesi ve restore edilmesini kapsayacak şekilde iadenin ötesine geçiyor.
Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, ortaklığın Haziran 2025'te Atina'da bir mutabakat zaptının imzalanmasıyla kurulduğunu hatırlattı.
Mendoni, programın ağırlıklı olarak antik eser tüccarı Robin Symes'le bağlantılı bir şirketin elinde bulunan yaklaşık 70 bin çömlek parçasının incelenmesi, korunması ve restore edilmesiyle ilgili olduğunu açıkladı.
Symes davası, son yıllardaki en büyük uluslararası yasa dışı kültürel kaçakçılık soruşturmalarından biri olmaya devam ediyor. Yunanistan davayı 2006 yılında Şinusa adasıyla ilgili ortaya çıkan bilgilerin ardından incelemeye başladı ve sürekli hukuki ve diplomatik çabalar sayesinde yüzlerce önemli eserin iadesini sağladı.
Mayıs 2023'te, Neolitik dönemden erken Bizans dönemine kadar uzanan heykeller, figürinler, vazolar, kaplar ve mücevherler de dahil olmak üzere 351 objenin iadesiyle büyük bir dönüm noktasına ulaşıldı. On binlerce arkeolojik parça da iade edildi ve şu anda Selanik'teki laboratuvarlarda inceleniyor.
Etkinliğin en güçlü mesajı Giuli'nin Parthenon Heykelleri hakkındaki sözlerinden geldi. Giuli, Yunan-İtalyan işbirliğini, kültürel hazinelerin menşe ülkelerine iadesi konusundaki daha geniş uluslararası tartışmayla doğrudan ilişkilendirdi.
Giuli, "Son günlerde Christopher Hitchens'in Parthenon Heykelleri'nin iadesini destekleyen kitabını yeniden okudum" dedi ve Yunanistan ile İtalya arasındaki işbirliğinin "İngiliz dostlarımız" için bir örnek olabileceğini umduğunu ekledi.
Giuli'nin bu müdahalesi, Yunanistan'ın Parthenon Heykelleri'nin birleştirilmesi talebinin uluslararası tartışmanın merkezine tekrar taşındığı bir dönemde özel bir önem taşıyor.
Bu arada Symes malzemesi üzerinde çalışan bilim insanları büyük bir yeniden yapılandırma çalışması yürütüyor. Araştırmacılar, çömlek parçalarının otel sabun kutuları içinde bile saklandığını, bazılarının ise kişisel notlar eşliğinde Noel hediyesi olarak gönderildiğini bildirdi.
Çalışmanın karmaşıklığına rağmen işbirliği şimdiden sonuç verdi. Bugüne kadar beş ortak bilimsel toplantı yapıldı ve 70'ten fazla kap restore edilerek yeniden birleştirildi. Uzmanlara göre malzeme, Attika vazo resmindeki önemli isimlere atfedilenler de dahil olmak üzere olağanüstü kalitede eserler içeriyor.
Mutabakat Zaptı'nı Mart 2027'ye kadar uzatarak Yunanistan ve İtalya, antik eser kaçakçılığına karşı mücadelenin ve kültürel mirasın restorasyonunun yalnızca bilimsel bir çalışma değil, aynı zamanda tarihsel bir adalet meselesi olduğunu bir kez daha teyit etti.
