İtalya ve Yunanistan, iki İtalyan FREMM fregatının transferiyle Akdeniz'deki savunma ortaklığını derinleştiriyor. İtalyan gemi inşa devi Fincantieri'nin kilit rol üstlendiği bu hamle, filo modernizasyonunu endüstriyel işbirliğiyle birleştiriyor. Bu anlaşma, her iki donanmanın NATO bünyesinde yan yana görev yaptığı, Müttefiklerin Rus deniz faaliyetlerine yönelik gözetimini artırdığı ve AB'nin gölge filo şüphesi taşıyan gemilere yönelik denetimlerini sıkılaştırdığı bir dönemde hayata geçiyor.
ROMA — İtalya ve Yunanistan, Salı günü Helen Donanmasına iki İtalyan FREMM fregatının devri için bir uygulama anlaşması imzaladı. İtalyan gemi inşa devi Fincantieri aracılığıyla gerçekleştirilecek bu transfer, giderek büyüyen Akdeniz savunma ortaklığını dev bir deniz ve sanayi anlaşmasına dönüştürürken, iki ülke arasında daha ileri işbirliği stratejilerinin de önünü açıyor.
İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto ve Yunan mevkidaşı Nikos Dendias, 8 Eylül 2026'da Roma'daki İtalyan Savunma Bakanlığı'nda Carlo Bergamini ve Virginio Fasan gemilerinin Helen Donanmasına transferini yöneten uygulama anlaşmasını imzaladı. Törende Yunan tarafında Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dimitrios Choupis ve Deniz Kuvvetleri Kurmay Başkanı Tümamiral Dimitrios-Eleftherios Kataras da hazır bulundu. İmza öncesi iki bakan, ikili savunma işbirliğini ve bölgesel gelişmeleri görüştü.
İmzalanan bu anlaşma, iki bakanın 29 Eylül 2025'te La Spezia'da imzaladığı işbirliği mutabakatına ve niyet beyanına hayatiyet kazandırıyor. Devir işleminin hukuki, ekonomik ve teknik çerçevesini çizerken, iki gemi için başlangıç ve sonrasındaki destek süreçlerini de düzenliyor.
Konuyla ilgili uluslararası kaynaklarda yer alan ilk tahminler işlemin değerini 500-600 milyon Euro bandında gösterse de, imzalanan anlaşmayla toplam maliyet 460 milyon Euro olarak kesinleşti.
Zaman çizelgesi: Çok amaçlı bir fregat olan Carlo Bergamini'nin 2028'in ilk yarısında devredilmesi bekleniyor. Denizaltı savunma harbi için yapılandırılan Virginio Fasan ise 2029'un ilk yarısında teslim edilecek.
Dendias, anlaşmanın sadece gemi devrinden ibaret olmadığını, daha güçlü bir caydırıcılık sağladığını ve İtalyan donanmasının yeni dönemin gereksinimlerine adapte olmasında İtalyan yardımını içerdiğini vurguladı. Üretici Fincantieri ile görüşülen modernizasyon ve yükseltmelerle yetenekleri daha da artacak olan FREMM'ler, daha önce sipariş edilen dört Fransız Belharra (FDI) ve yükseltilmiş MEKO fregatlarıyla birlikte Helen Donanmasının gelecek yıllardaki omurgasını oluşturacak.
İki ülkenin denizci kimliğine de dikkat çeken Dendias, "Yunanistan ve İtalya denizci uluslardır. Orta ve doğu Akdeniz'de aynı hayati deniz alanını paylaşıyor ve Avrupa ticaret filosunun yaklaşık yüzde 90'ını oluşturuyoruz. Bu paylaşılan coğrafya, deniz yollarının güvenliği, seyir özgürlüğü, ticaret ve enerji akışlarının korunması için ortak bir sorumluluk yaratıyor" dedi.
Anlaşma, Yunan sanayisinin de sürece dahil olmasını sağlıyor. Dendias, Yunan tersanelerinin ve yerli savunma sanayisinin yeni sistemlerin entegrasyonunda rol almasının, uzmanlığın korunmasını ve yerli üretim kapasitesinin yaratılmasını amaçlayan Yunanistan'ın "2030 Gündemi" savunma reformu programının kilit bir unsuru olduğunu belirtti. Atina, gelecekte iki İtalyan FREMM fregatı daha satın alma seçeneğini de masada tutuyor.
Roma açısından bu satış, İtalyan donanmasının yenilenme sürecine tam uyum sağlıyor. Envanten çıkacak iki fregatın yerini yeni FREMM Evo gemileri alacak ve İtalyan Donanması fregat sayısını koruyacak.
La Spezia'daki niyet beyanından Roma'daki somut adıma değinen Dendias, "La Spezia'dan Roma'ya sözümüzü tuttuk. Bugün o söz somut bir taahhüde dönüşüyor" ifadelerini kullandı.
İkili işbirliği sadece kağıt üzerinde kalmıyor, denizde de somutlaşıyor. 6-9 Eylül tarihleri arasında Yunan fregati Kountouriotis ve İtalyan devriye gemisi Raimondo Montecuccoli, NATO Daimi Deniz Grubu 2 (SMG2) kapsamında Cezayir'in Oran limanına bir ziyaret gerçekleştirdi.
NATO Deniz Komutanlığı, ziyaretin NATO Akdeniz Diyalogu ortağı Cezayir ile “deniz işbirliğini güçlendirmek” amacıyla yapıldığını belirterek, “Birlikte çalışabilirliği geliştirin. Ortaklıkları güçlendirin” mesajını paylaştı. Söz konusu NATO grubu, Kountouriotis gemisinde bulunan Komodor Georgios Kypriotis komutasında görev yapıyor. Cezayir Savunma Bakanlığı, ziyaret kapsamında askeri işbirliğini geliştirmeye odaklı toplantıların yanı sıra bir geçit tatbikatının (PASSEX) de icra edildiğini duyurdu.
İtalyan-Yunan işbirliği, NATO'nun Akdeniz genelinde Rus deniz hareketlerine yönelik gözetimini artırdığı bir dönemde vücut buluyor. NATO Deniz Komutanlığı, SMG2'nin bölgedeki Rus gemilerinin izlenmesine katkı sağladığını belirterek, mesajını alışılmadık derecede net bir ifadeyle şöyle taçlandırdı: “Biz. İzliyoruz.” Edinilen bilgilere göre, en az iki ayrı Rus gemi grubu yakın zamanda doğu yönünde Akdeniz'e giriş yaptı.
Bölge aynı zamanda artan AB deniz faaliyetlerine de sahne oluyor. Ağustos ayı sonunda, AB'nin IRINI harekatı kapsamında görev yapan Thaon di Revel gemisindeki İtalyan Donanması personeli, Malta'nın doğusundaki uluslararası sularda Sun adlı tankere çıkarma yaparak geminin sahte bir bayrak altında seyrettiği şüphesini doğruladı. Bu operasyon, son aylarda Avrupa birlikleri tarafından yapılan bu tür bayrak kontrollerinin sayısını altıya yükseltti.
Yunanistan'ın bu devasa modernizasyon hamlesi, ülkenin geniş çaplı savunma stratejisinin de kritik bir parçasını oluşturuyor. NATO ülkelerinin çoğundan çok daha yüksek bir oran olan GSYH'sinin yaklaşık yüzde 3,5'ini savunmaya ayıran Atina, tarihi rakibi Türkiye ile başa baş gitmek amacıyla 2036 yılına kadar uzanan çok yıllı savunma planı kapsamında yaklaşık 28 milyar Euro harcama yapmayı hedefliyor.
Roma ve Atina, her iki donanmanın da NATO gözetimi, AB deniz denetimleri ve Rus hareketlerinin şekillendirdiği bir Akdeniz'de giderek daha aktif rol aldığı bir ortamda, siyasi beyanların ötesine geçiyor. İki başkent, gemiler, sanayi işbirliği ve denizdeki operasyonlar ekseninde kurulu bir savunma ortaklığına doğru emin adımlarla ilerliyor.
