Kanada Yüksek Mahkemesi Yargıcı Andromache Karakatsanis, Yunan diasporasını toplumsal yaşama aktif biçimde katılmaya ve demokratik kurumları savunmaya çağırdı. Karakatsanis, başkalarına hizmeti Yunan mirasına dayanan bir sorumluluk olarak sundu. Yunan göçmenlerin kızı olan Karakatsanis, kişisel yolculuğunu ve adalet anlayışını kullanarak demokratik özgürlüklerin yalnızca bunları koruyan kurumlara değil, onları savunmaya istekli yurttaşlara da bağlı olduğunu anlattı.
Toronto'da 18 Ekim Pazar günü düzenlenen Oloi Mazi yıl dönümü galasının onur konuğu ve ana konuşmacısı olan Karakatsanis, yurttaşların birbirlerine karşı sorumluluklarından ve iktidardakilerin hesap vermesinin öneminden söz etti. Etkinlik, Kanada Hellen Girişimi'nin (THI Canada) onuncu yıl dönümünü kutladı. Kuruluş 2016'da, gönüllülerin Yunanistan'ın ekonomik krizinin sonuçlarıyla mücadele eden insanlara yardım etmek için harekete geçmesiyle kuruldu.
Yetişme tarzının ve Yunan kökeninin kamu hizmetine bağlılığını nasıl şekillendirdiğine dair soruya Karakatsanis, çocukluğunda kendini farklı hissettiği dönemleri hatırladı. Ancak ailesi, bu farklılığa olumlu bakması için onu cesaretlendirdi. Karakatsanis, iki ayrı dünyadan beslenebilmeyi bir avantaj olarak görmeye başladı. Yunanistan'daki deneyimi dünyaya bakışını genişletirken; anılar, sohbetler ve topluluk yaşamına katılımı Yunan mirasıyla bağını canlı tuttu.
Ekim 2011'de Yüksek Mahkeme'ye atanmasının neredeyse 15 yıl ardından Karakatsanis, Yunan mirasının avukatlık, kamu görevliliği, gönüllülük ve mahkeme sisteminin farklı kademelerindeki yargıçlık gibi kariyerinin her aşamasında kendisine eşlik ettiğini anlattı. Özgürlük, adalet ve toplumdan söz ederken Yunanca “kefi” ve “philotimo” kavramlarına da değindi. Philotimo'yu, insanın görevin kesin olarak gerektirdiğinin ötesinde başkalarına hizmet etme isteği olarak tanımladı.
Yunanistan'daki mirasıyla Kanada'daki kamu kariyerini bir araya getiren Karakatsanis, atanmasının hemen ardından 2012'de yaptığı Yunanistan ziyaretini hatırladı. Orada hem Kanada Yüksek Mahkemesi yargıcı hem de Yunan göçmenlerin kızı olarak ülkenin siyasi ve yargısal liderliğinin üyeleriyle görüştü. Karakatsanis'e göre bu görüşmeler, iki ülkenin paylaştığı demokratik ve hukuki değerler ile Yunan diasporasının ilişkilere katkısına duyduğu takdiri derinleştirdi.
Kanada'nın, Yunan kimliğinden vazgeçmeden kariyerinde ilerleme fırsatı tanıdığını kabul eden Karakatsanis, “Dünyada ilk kuşak göçmenlerin kızının bir ülkenin en yüksek mahkemesinin yargıcı olabileceği çok az ülke var” dedi. Yeni bir hayat kuran göçmenlere ve kökleriyle bağlarını koparmadan başarılı olan çocuklarına da övgüde bulundu.
Karakatsanis'e göre insan deneyimlerinin çeşitliliği adaletin işleyişinde de önemli. Mahkemelerin yapısından söz eden Karakatsanis, kadınları, göçmenleri ve ırksal azınlıkları anarak farklı bakış açılarının dahil edilmesinin müzakereyi zenginleştirdiğini ve toplu kararların kalitesini artırdığını savundu.
Karakatsanis, her yargı kararının gerçek insanları ilgilendirdiğini ve bazı durumlarda hayatlarını geri dönülmez biçimde değiştirebileceğini vurguladı. Bu nedenle yargısal bağımsızlık ve tarafsızlığa insancıllığın ve yargı kararlarının sınırlarının farkındalığının eşlik etmesi gerektiğini söyledi. Adaletin bu insani boyutuna değinen gecenin sunucusu, paralimpik sporcu Marissa Papaconstantinou da eşit katılımın önemini altı çizdi.
Bireye duyulan bu özen, Karakatsanis'in hukuk ile adalet arasında yaptığı ayrımın temelini oluşturuyor. Karakatsanis; Sokrates'in yargılanmasını ve mahkûm edilmesini, Holokost'u, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ırk ayrımcılığını, apartheid'ı, Kanada'nın savaş dönemindeki toplama kamplarını ve yerli çocuklara dayatılan yatılı okul sistemini örnek gösterdi. Bunları hukuk aracılığıyla meşrulaştırılmış derin adaletsizlikler olarak sundu.
Karakatsanis, “Adaletsiz hukuk, ruhsuz bir düzendir” dedi ve insan onurunun ile savunmasız insanların korunmasının merkezi önemde olduğunda ısrar etti.
Hukukun üstünlüğüne gelince Karakatsanis, bu ilkenin yurttaşları keyfi hükümet eylemlerine karşı koruduğunu ve uyuşmazlıkları barışçıl biçimde çözmenin yollarını sunduğunu açıkladı. İstihdam, aile hayatı, konut ve ticari faaliyetlerin tümü istikrarlı ve öngörülebilir bir hukuki çerçeveye bağlı. Yargıçlık kariyeri boyunca yurttaşların hükümet kararlarına ve eylemlerine başarıyla itiraz ettiğine tanık olduğunu belirtti.
Bu güvencelerin korunması ise dikkat gerektiriyor. Karakatsanis, bağımsız yargının, hukuk mesleğinin, özgür basının, üniversitelerin ve sivil toplumun otoriter liderlerin sıklıkla ilk hedef aldığı kurumlar arasında yer aldığı konusunda uyardı. Bu kurumların savunulmasının; kamu görevlilerinden dürüstlük, iş ve toplum liderlerinden sorumluluk ve temel özgürlükler tehdit altına girdiğinde konuşmaya istekli yurttaşlar gerektirdiğini savundu.
Karakatsanis, oy kullanmayı, bilgili olmayı ve yetkilileri hesap vermeye çağırmayı bu daha geniş yurttaşlık sorumluluğu anlayışının içine yerleştirdi. Buna ek olarak, görüşleri bizimkilerden farklı olan insanları ciddiyetle dinlemeye istekli olmayı da ekledi. Perikles'e atıfta bulunan Karakatsanis, tartışmanın bilge eylem için vazgeçilmez bir hazırlık olduğunu anlattı. Oradakileri zamanlarını ve uzmanlıklarını katkıya sunmaya, ortak amaçlar taşıdıkları kuruluşları desteklemeye ve mevcut kurumların belirli ihtiyaçlara yanıt vermediği yerlerde yenilerini kurmaya çağırdı.
Karakatsanis, THI Canada'yı bu tür yurttaşlık katılımına örnek olarak gösterdi. Kuruluşun Yunanistan ve Kıbrıs'taki programlara verdiği destek ile Delphi Ekonomi Forumu ile yürüttüğü iş birliği, organize hayırseverlik ile ulusal sınırlar ötesi diyalog arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor.
Bu ilke, THI Canada Başkanı Dr. George Soleas'ın kuruluşun çalışmalarına ilişkin sunduğu değerlendirmede de yansıdı. Soleas, son on yılda kuruluşun yaklaşık 1,91 milyon Kanada doları topladığını ve 40'tan fazla programı desteklediğini bildirdi. Bu girişimler; savunmasız insanlara sağlık hizmeti ve yardım, gençlere eğitim ve istihdam fırsatları ile çevrenin korunması alanlarını kapsadı.
Gecede gösterilen bir videoda Prolepsis Enstitüsü, THI Canada'nın desteğinin çocuklara yaklaşık 40 bin öğün yemek sağlanmasına yardımcı olduğunu açıkladı. Aynı sunumda yer alan Ecogenia adlı kuruluşun temsilcileri ise gençlerin Litochoro ve Olimpos Dağı Ulusal Parkı'nda çevre hizmeti yapabilecekleri ücretli fırsatları anlattı.
Karakatsanis konuşmasında torunlarından da söz etti. Torunlarının, kendi kuşağına tanınan fırsatlara benzer imkânlara sahip olmasını umduğunu belirtti. Bu dileğini siyasi istikrar, çevre ve sivil toplumun geleceğine ilişkin kaygılarıyla ilişkilendirdi.
Daha fazla insanın kamusal işlere nasıl katılabileceğine dair soruya Karakatsanis, gönüllülük yapmak ve somut insani sorunlar üzerine konuşmakla başlanmasını önerdi. Bunun yanı sıra, yetersiz kalan çabaları da kabul etmeye hazır olunması gerektiğini ekledi. Ona göre daha büyük zorluk, görüşleri bizimkilerden farklı olan insanlarla anlamlı bir tartışma için alan yaratmakta yatıyor.
