Kuzey Makedonya’da hanelere doğalgaz arzı, Yunanistan ile uzun süredir beklenen gaz bağlantı hattının tamamlanma aşamasına gelmesiyle gerçeğe dönüşüyor. Bu gelişme, ülkenin enerji sistemini çeşitlendirmesine ve iç gaz dağıtım şebekesinin kademeli olarak genişlemesine olanak tanıyacak.
Gelecek yıl tamamlanması beklenen proje, Kuzey Makedonya’nın en önemli enerji altyapı yatırımlarından biri olarak görülüyor. Proje, ülkeye yeni bir doğalgaz giriş noktası kazandıracak, tek bir tedarik rotasına bağımlılığı azaltacak ve bölgesel ile Avrupa gaz piyasalarıyla bağları güçlendirecek.
Enerji, Madencilik ve Mineral Kaynaklar Bakanlığı’ndan IntelliNews’e yapılan yazılı açıklamada, “Yunanistan ile bağlantı hattının inşası, ülkenin daha fazla gazlaştırılması için kilit bir ön koşuldur. Güvenli ve çeşitlendirilmiş bir doğalgaz arzı sağlanarak, dağıtım şebekesinin kademeli olarak genişlemesi ve artan sayıda hane ile şirketin bağlanması için koşullar yaratılmaktadır” denildi.
Bakanlık, projenin ülkenin gazlaştırma sürecini yerel dağıtım altyapısının gelişimine bağlı olarak aşamalı bir şekilde ilerleteceğini belirtti. Açıklamada, “Süreç, yerel dağıtım altyapısının gelişimine uygun olarak aşamalar halinde gerçekleşecek. Avrupa mevzuatıyla uyumlu yeni Enerji Yasası, gaz dağıtım şebekesinin inşası ve işletilmesinin özel yatırımcılar tarafından yapılmasına izin verirken, iletim şebekesinin mülkiyeti devlette kalacaktır” ifadeleri kullanıldı.
Bakanlık, bu kapsamda Makedonya’da gaz dağıtım şebekesini geliştirmekle ilgilenen ciddi yatırımcılarla yoğun görüşmeler yürüttüklerini de sözlerine ekledi.
Hükümet ayrıca, haneleri gelecekteki gaz şebekesine bağlanmaya teşvik etmek için mali destek sağlamayı planlıyor. Enerji Bakanlığı, 7 Temmuz’da 2026 yılında hanelerin doğalgaz dağıtım sistemlerine bağlanması veya gaz kazanı satın almasına yönelik maliyetlerin bir kısmını karşılayacak sübvansiyonlar için kamu çağrısı başlattı.
Devlet, uygun maliyetlerin yüzde 70’ine kadarını karşılayacak ve hane başına azami destek tutarı 30.000 Makedonya Denarı (yaklaşık 490 Euro) olacak.
Bu önlem, hanelerin gaz dağıtım sistemine bağlantı inşası veya gaz kazanı satın almasına yönelik yardımı içeriyor. Toplam 3 milyon Makedonya Denarı tahsis edilirken, fonlar ilk gelen ilk hizmet alır esasına göre tükenene kadar dağıtılacak. Başvurular ekim ayı sonuna kadar açık.
Bakanlık IntelliNews’e yaptığı açıklamada, “Bu yatırımların gerçekleştirilmesi ve bakanlık tarafından yürütülen faaliyetlerle birlikte, önümüzdeki yıllarda gazlaştırma sürecini önemli ölçüde hızlandırmak hedeflenmektedir” dedi.
Enerji güvenliği için stratejik proje
Bakanlığa göre, Yunanistan-Kuzey Makedonya gaz bağlantı hattı, yıllık 1,5 milyar normal metreküp (NM3) doğalgaz başlangıç kapasitesiyle tasarlandı ve gelecekteki piyasa talebine bağlı olarak kapasitenin 2,8 milyar NM3’e çıkarılması mümkün.
Bakanlık, projenin öneminin sadece ek altyapı kapasitesinin ötesine geçtiğini vurguladı. Açıklamada, “En büyük önemi, yalnızca ek kapasite değil, tedarik kaynaklarının çeşitlendirilmesidir. Tek bir rotaya bağımlı olmak yerine, Kuzey Makedonya birden fazla doğalgaz kaynağına erişim sağlayacak. Bu, daha fazla arz güvenliği, piyasada daha fazla rekabet ve vatandaşlar ile ekonomi için daha uygun fiyatlar için gerçek ön koşullar anlamına geliyor” denildi.
Bakanlık, “Bu projeyle Makedonya nihayet uzun süredir devam eden altyapı izolasyonunu aşıyor ve modern bölgesel gaz şebekesinin bir parçası haline geliyor” ifadelerini kullandı.
Boru hattı faaliyete geçtiğinde, Kuzey Makedonya’yı Yunanistan’ın gaz iletim sistemine bağlayacak ve Güney Gaz Koridoru ile Yunanistan altyapısı üzerinden küresel sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) piyasalarından gelen gaz da dahil olmak üzere alternatif tedarik rotalarına erişim sağlayacak.
Bağlantı hattı ayrıca gelecekteki enerji gelişmeleriyle uyumlu olacak şekilde tasarlandı. Boru hattı hidrojene hazır durumda; bu sayede Avrupa enerji piyasaları karbonsuzlaşmaya doğru ilerlerken potansiyel olarak hidrojen veya hidrojen karışımlarını taşıyabilecek.
Ayrıca projenin bölgesel bağlantıyı güçlendirmesi bekleniyor. Kuzey Makedonya, Sırbistan ile gelecekteki bir bağlantı da dahil olmak üzere komşu ülkelerle daha fazla bağlantı planlıyor ve bu da ülkeyi bölgesel gaz şebekesine daha fazla entegre edecek.
İnşaat yoğun aşamaya giriyor
Bağlantı hattının inşası önemli ölçüde daha yoğun bir aşamaya girmiş durumda ve gelecek yıl tamamlanma takvimine uygun ilerliyor.
Enerji Bakanı Sanja Božinovska, 10 Temmuz’da bakanlık, devlet gaz iletim operatörü NOMAGAS ve Yunan gaz iletim operatörü DESFA temsilcileriyle birlikte inşaat çalışmalarını denetledi.
Bakanlığa göre, arazi kamulaştırmasının yaklaşık yüzde 95’i tamamlanırken, boru hattı güzergahının yaklaşık yüzde 85’i temizlendi. Proje için gerekli tüm boruların üretimi tamamlandı; 34 kilometre boru teslim edildi ve 21 kilometresi güzergah boyunca konumlandırıldı.
İnşaat çalışmaları da ilerledi: 800’den fazla başarılı kaynakla 13,7 kilometre boru kaynak yapılırken, 6,3 kilometreden fazlası toprak altına döşendi.
Planlanan yedi alt geçitten altısı tamamlanırken, gerekli ekipman ve blok istasyonlarının yaklaşık yüzde 65’i temin edildi.
Kuzey Makedonya için bu bağlantı hattı, on yıllardır süren sınırlı gaz altyapısına bağımlılığı sona erdirmek, temiz enerji kaynaklarına erişimi genişletmek ve ülkeyi bölgesel enerji piyasasında daha bağlantılı bir oyuncu haline getirmek açısından kilit bir adım.
