Kuzey Makedonya'da restore edilen 12. yüzyıl Bizans dönemine ait bir kilise, Yunanistan ile kuzey komşusu arasındaki kültür işbirliğinin odağına yerleşti. Atina aynı zamanda Arnavutluk ve eski adı geçen ülkeyle birlikte Prespa gölleri bölgesinin ortak aday olarak gösterilmesi için UNESCO Dünya Mirası başvurusunu yürütüyor.
Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni ile Kuzey Makedonyalı mevkidaşı Sedat Sulejmani, Prespa gölleri yakınındaki Kurbinovo'daki Aziz Yorgi Kilisesi'ndeki koruma ve restorasyon çalışmalarının tamamlanmasını birlikte kutladı. Projenin finansmanını Yunanistan Kültür Bakanlığı üstlenirken, çalışmayı Avrupa Bizans ve Bizans Sonrası Anıtlar Merkezi (EKBMM) yürüttü. Kilisenin fresklerindeki işler eylülde tamamlandı ve anıt resmen teslim edildi.
Restorasyon, EKBMM ile Kuzey Makedonya kültür bakanlığı arasında 2021'de imzalanan işbirliği mutabakatına dayanıyor. Uzmanlar, modern bilimsel yöntemlerle koruma müdahalelerini tasarlamadan önce resimlerin durumunu ve bozulma sürecini belgeledi. Çalışmalar 2023 ve 2024 olmak üzere iki aşamada yürütüldü; bunu dış fresklerin ayrı bir çalışmayla ele alınması ve korunması izledi.
Proje, komşu ülkedeki Bitola Kültür Anıtları ve Müzeleri Koruma Enstitüsü ile yakın işbirliği içinde gerçekleştirildi.
Vakıf yazıtında 1191 tarihi yer alan kilise, Komnenos hanedanı imparatorları dönemine ait Bizans anıtsal resminin önemli bir örneğini oluşturuyor. Freskler, ifade dolu figürleri, canlı renkleri ve zengin ikonografisiyle öne çıkıyor.
Daha geniş bir bölgesel girişim
Kilisenin restorasyonu, Mendoni, Arnavutluk Turizm, Kültür ve Spor Bakanı Blendi Gonxhja ve Sulejmani'nin üç ülkenin topraklarını kapsayan Prespa bölgesinin karma doğal ve kültürel alan olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınması için ortak başvuru olanağını araştırmakta anlaştığı üçlü Prespa Toplantısı'nı izliyor.
Görüşmelerde kültür mirasının korunması, mesleki eğitim ve çağdaş yaratıcı çalışmalar alanındaki işbirliği de ele alındı.
Ayrı ikili görüşmelerde Mendoni ile Gonxhja, kültür varlıklarının yasa dışı kaçakçılığıyla mücadele edilmesi ve iadelerinin kolaylaştırılmasını öngören bir anlaşma olasılığını inceledi. İkilinin gündeminde, anıtların korunmasına ilişkin 2021 tarihli işbirliği mutabakatının yeniden devreye alınması da vardı.
