ABD'li petrol devi Chevron, Girit'in güneyindeki sahalarda sismik araştırmalara başlamaya hazırlanırken, Türkiye-Libya mutabakatının gölgesi Atina ile Trablus arasındaki ilişkilerin üzerine düşmeye başladı.
Libya, 24 Ağustos'ta Yunanistan'a gönderdiği diplomatik notada Girit'in güneyinde duyurulan çalışmalara itiraz etmekle kalmadı; çalışmaların ve benzeri eylemlerin sürmesinin "iki ülke arasındaki ikili müzakerelerin seyrini olumsuz etkileyebileceğini", hatta müzakerelerin "askıya alınmasına" yol açabileceğini bildirdi.
Nota, Libya'nın "iki ülke arasında sınırlandırılmamış deniz alanlarında yürütülen" sismik araştırma ve sondaj faaliyetlerine ve "bu alanların genişletilmesine" itiraz ettiğini de içeriyor. Yunan hükümetinin, 17 Ağustos 2026'da Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde yayımlanan ihale çağrısından duyulan rahatsızlık da dile getiriliyor; bu çağrı, 30 Haziran 2026 tarihli ve 3948 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan hükümleri teyit ediyor. Hükümlere göre Hidrokarbonlar ve Enerji Kaynakları Yönetim Şirketi (HEREMA), Girit'in güneyi, Mora Yarımadası ve İyon Denizi'ni kapsayan bir alanda sismik araştırma ruhsatı verecek.
İddialar
Libya'nın notunda, "bu eylemlerin, 27 Mayıs 2025'te resmen ilan edilen ve Birleşmiş Milletler'e kaydedilen Libya kıta sahanlığının açık bir ihlali oluşturduğu" ifade ediliyor.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı'na ayrıca "bu tür eylemlerin, yavaş ilerlemekle birlikte şimdiye kadar yapılan turlarda aşama kaydedilen ikili müzakerelerin seyrini olumsuz etkileyebileceği" uyarısında bulunuluyor: "Bu ihlallerin sürdürülmesi, müzakerelerin ilerleyişini ve devamını etkileyecek kışkırtıcı eylemlerden kaçınma konusunda tarafların anlaşmış olması göz önüne alındığında, müzakerelerin askıya alınmasına yol açabilir."
Libya tarafı, açık deniz arama ruhsatlarının verilmesinden sorumlu komitenin (EXAETH) çıkardığı, "batı ve güney Yunanistan'daki deniz alanlarında münhasır olmayan sismik veri toplama ve işleme izinlerinin verilmesine" ilişkin uluslararası açık ihaleye atıfta bulunuyor.
İhale, Girit'in güneyindeki sekiz bölgede 2B ve 3B sismik araştırmaların başlatılmasını kapsıyor; bunlar arasında Girit'in Güneyi 1, Girit'in Güneyi 2 ve Girit'in Güneybatısı yer alıyor. Bu alanların sınırları Yunan yasalarına, özellikle 4001/2011 sayılı yasaya göre çizildi. Bu yasa, ikili sınırlandırma anlaşması bulunmadığı durumda orta çizgiyi Yunanistan'ın münhasır ekonomik bölgesinin (MEB) dış sınırı olarak belirliyor.
Yunan arama sahalarının sınırlandırılması ve bu sahalar için verilecek ruhsatlar, bazı yerlerde Türkiye-Libya mutabakatı kapsamında Libya'ya atfedilen alanlarla çakışıyor. Bu çakışma, Libya'nın mutabakattaki yaklaşımı genel olarak uygulayarak kendi MEB'inin parçası ilan etmeye çalıştığı alanları da kapsıyor. Libya buna Sirte Körfezi'nin kapatılması ve Gavdos gibi adaların etkisinin hesaba katılmaması gibi tek taraflı eylemler de ekliyor.
Protesto
Libya tarafı, iki ülkenin "kışkırtıcı eylemlerden kaçınma" konusunda anlaştığını ileri sürerek Yunan sondajına itiraz ediyor. Bunu yaparken de Libya bir yandan Türkiye-Libya mutabakatını tahkim etmeye çalışıyor ve Yunanistan'dan ikili görüşmelerde mutabakata dayanarak tek taraflı çizdiği deniz bölgeleri haritasını BM'ye sunmasıyla yarattığı oldubittileri kabul etmesini istiyor. Libya, aynı zamanda Yunan kıta sahanlığına yönelik maksimalist taleplerini de sürdürüyor.
Bu gelişme özellikle dikkat çekiyor, çünkü Libya'nın doğusunda Aguila Saleh'in Temsilciler Meclisi Başkanlığı'ndan 12 yılın ardından ayrılışı duyuruldu. Yerine, Saddam Haftar'ın en yakın çevresinden başka bir siyasetçi geçecek.
Saleh, Yunanistan'ın iyi bir çalışma ilişkisi ve açık iletişim kanalları yürüttüğü siyasetçilerden biriydi. Türkiye-Libya mutabakatının imzalanmasına baştan karşı çıkanlar arasında da yer alıyordu.
Yerine başka bir ismin geçmesiyle, Ankara'nın baskılarına boyun eğip Türkiye-Libya mutabakatının Temsilciler Meclisi tarafından resmen onaylanmasına izin verilip verilmeyeceğine artık tümüyle Haftar cephesi karar verecek. Böyle bir gelişme sahadaki durumu değiştirmezdi; ancak onay sürecine yasallık görüntüsü kazandırır ve ne zaman kurulursa kurulsun bir sonraki birleşik hükümeti de bağlardı.
