LONDRA (AP) — NATO'nun ikinci komutanı, Türkiye'de düzenlenecek zirvenin müttefik ülkeleri savunma harcamalarını artırmaya teşvik etmesini, Ukrayna'ya desteği yeniden teyit etmesini ve ittifakın birliğini vurgulamasını istediğini söyledi.
NATO Avrupa Müttefik Kuvvetleri Komutan Yardımcısı Orgeneral John Stringer, AP'ye Londra'da verdiği mülakatta, Ankara'daki kritik zirvenin ittifakın 77 yıllık tarihinin test edildiği bir dönemde gerçekleştiğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupa'daki Amerikan askeri varlığına dair çelişkili sinyaller göndermesi ve ittifaktan ayrılma tehditleri, Avrupalı liderleri tedirgin etti. Trump'ın Grönland'ı ilhak etme girişimi ve NATO'nun rakibi Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e yönelik övgüleri de endişeleri artırdı. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, geçen hafta müttefikleri İran'a saldırmak için üslerini kullanmaya izin vermemekle suçladı ve Avrupa'daki Amerikan kuvvetlerine yönelik altı aylık sürpriz bir inceleme başlattığını duyurdu.
Bu arada, NATO ikinci komutanının bulunduğu ülke olan İngiltere'de hükümet bakanları, ordunun İngiltere'yi güvende tutmakta yetersiz kalacağı gerekçesiyle son günlerde istifa etti.
Stringer, zirvelerin "son derece politik olaylar olduğunu ve herhangi bir örgütün birliğinin göstergesi olduğunu" söyledi. Üst düzey bir İngiliz hava kuvvetleri subayı olan Stringer, NATO'nun onlarca yıldır genişlemesi boyunca çalkantılı anlar yaşanmamasının garip olacağını ifade etti.
Stringer, AP'nin ayrıca diğer üst düzey Avrupalı askeri yetkililerle de röportaj yaptığı Londra'daki bir askeri konferansta, "Şu anda bu anlardan birinde miyiz? Evet, öyleyiz" dedi.
NATO'nun Avrupalı üyeleri savunmada vites yükseltiyor
Trump uzun süredir Avrupalı müttefikleri kendi savunmaları için daha fazla sorumluluk almaya çağırıyor. İspanya dışındaki ülkeler, silahlı kuvvetlerine eşi benzeri görülmemiş bir bütçe ayırarak bu çağrıyı büyük ölçüde dikkate aldı.
Estonya Silahlı Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Indrek Sirel, Rusya'nın Avrupa'ya yönelik tehdidinin arttığını, bu nedenle müttefiklerin kendi ordularını güçlendirirken Ukrayna'nın da Rusya'nın savaş gücünü zayıflatmasına yardım etmesi gerektiğini söyledi.
NATO'da Rusya ile en uzun kara sınırına sahip ülke olan Finlandiya'dan Tuğgeneral Jyri Raitasalo ise "Avrupa'nın Rusya'ya karşı güvenilir olmak için yapacak çok işi var" dedi.
Stringer, Avrupa ülkelerinin "gerçekten caydırıcı bir güç" oluşturmak için yatırım yaptığını belirtti. Örnek olarak bazı ülkelerin 155 mm'lik top mermisi üretimini dört katına çıkardığını gösterdi. Stringer, zirvede on yıllardır ittifakın yapmak zorunda kalmadığı şekilde üretimin artırılmasının ele alınacağını söyledi.
Avrupalı askeri şefler ABD planlarına netlik bekliyor
Hegseth'in altı aylık güç incelemesinin sonucu, Avrupalıların kendi güvenlikleri için ne kadar hızlı sorumluluk alması gerektiğini belirleyecek. Avrupa'daki ABD ordusu, Haziran başında Washington'un Avrupa'dan bazı yeteneklerini geri çekeceğini ve boşlukların diğer müttefikler tarafından doldurulmasını beklediğini açıklamıştı.
Trump yönetimi, Avrupa'daki asker azaltımlarının uzun süredir planlandığını ve müttefiklerle koordine edildiğini söylese de Sirel, ABD kuvvetlerinin Baltık ülkelerinde nasıl konumlandırılacağının hâlâ net olmadığını belirtti. Bu, NATO'nun doğu kanadındaki ABD liderliğindeki Rusya caydırıcılığını da içeriyor.
Sirel, ABD varlığına güvenebileceğini "umduğunu" söylerken, Estonya ordusunun ani değişikliklere tepki verecek yöntemler bulduğunu da ekledi.
Stringer, ABD'nin uzun menzilli saldırı ve gözetleme kabiliyetlerini değiştirmenin zor olacağını ancak müttefiklerin bu boşluğu kapatabileceğinden emin olduğunu söyledi. Her zaman aynı ekipmanla olmasa da bir "kokteyl" yeteneğini harmanlayarak bu açığın kapatılabileceğini ifade etti.
Yalnızca ABD'nin B1 ve B52 bombardıman uçaklarını kullandığını ancak teoride bu yeteneklerin kaybının, yerden, denizden ve daha küçük uçaklardan füzeler ateşlenerek telafi edilebileceğini söyledi.
Ani plan değişiklikleri savunma için iyi değil
NATO müttefikleri, Mayıs ayında Trump'ın Avrupa'dan aynı sayıda askeri çekme emri vermesinden haftalar sonra Polonya'ya 5.000 ABD askeri göndereceğini söylemesiyle şaşkına döndü.
Fin ordusunun lojistik şefi Raitasalo, bu tür ani değişikliklerin zorlayıcı olduğunu çünkü askeri planlamanın uzun vadeli strateji gerektirdiğini söyledi. "Her hafta, her ay, hatta her yıl fikrinizi değiştirirseniz veya planınızı değiştirirseniz çok iyi sonuçlar alamazsınız" dedi.
Raitasalo, müttefiklerin yalnızca harcama vaadi yerine net yetenek taahhütlerinde bulunması gerektiğini belirtti.
İsveç Kara Kuvvetleri Komutanı Tümgeneral Jonny Lindfors, zirveden iyi bir sonucun "caydırıcılık ve savunma konusunda nasıl yeniden yapılanılacağına dair ortak bir bakış açısı" olacağını söyledi.
Lindfors, "NATO 3.0 neye benzemeye başlıyor" konusunda net bir vizyon olmasa da savunma yüklerinin nasıl kaydırılması gerektiğine dair en azından bir taslak görmek istediğini ifade etti.
İngiltere savunmaya taahhüt vermeli
İngiltere Savunma Bakanı John Healey bu ayın başında bir başka bakanla birlikte istifa ederek hükümetin, artan tehditler karşısında ülkeyi savunmak için gereken kaynakları sağlayamadığını ve sağlamak istemediğini söyledi.
Geçen yılki NATO zirvesinde üyeler, gayri safi yurt içi hasılalarının yüzde 3,5'ini çekirdek savunmaya harcamayı kabul etmişti. İngiltere bu hedefe 2035 yılına kadar ulaşma sözü vermişti ancak Healey, önerilen savunma yatırım planının harcamaların 2030'da GSYİH'nın yalnızca yüzde 2,68'ine çıkacağını gösterdiğini söyledi.
Yeni Savunma Bakanı Dan Jarvis, İngiltere'nin taahhütlerini yerine getireceğini söylerken, İngiliz hükümeti de harcama planını yayınlama sözü verdi.
Stringer, NATO'nun zirveye kadar ülkelerin yüzde 3,5'a "güvenilir bir yol" bulmasını beklediğini ve İngiltere'nin de "herkes kadar buna bağlı olduğunu" söyledi.
İngiltere'nin NATO'da "düşünce liderliğinin" yeterli olduğunu varsayamayacağını, bunu "güç ve kaynaklarla" desteklemesi gerektiğini belirtti.
NATO'nun güvenilirliği tehlikede
Geçen yılki zirvede NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Trump'a müttefikleri daha fazla savunma harcaması yapmaya ikna etmede "BÜYÜK" başarı elde edeceğini söyleyerek onu ikna etmişti.
İsveçli komutan Lindfors, bu zirvenin temel hedeflerinden birinin ABD başkanının müttefiklerine saldırmasını engellemek olup olmadığı sorusuna "Bu zor bir soru" yanıtını verdi.
Stringer, bu yılki zirvede ittifakın 32 üyesi arasında "uyum ve birliğin" sergilenmesinin yanı sıra "dürüst" konuşmalar yapılması ve "güvenilir" planlar sunulmasının önemli olduğunu söyledi.
Finlandiya'dan Raitasalo ise toplantının geleneksel "bildiriler, yol haritaları ve eylem planlarının" ötesine geçmesi ve eylemlerle caydırıcılık göstermesi gerektiğini belirtti. NATO üyelerinin taahhütlerini eyleme dönüştürmezse ittifakın "güvenilirliğinin" tehlikede olduğunu söyledi.
