OSLO, Norveç (AP) — Norveç, Çarşamba günü uzun yıllar tahtta kalan ve halk tarafından sevilen, samimi tavırlarıyla bilinen Kral 5. Harald'a son veda etti. Cenaze töreni için başkent Oslo'ya akın eden halk sokakları doldururken, çok sayıda yabancı kraliyet mensubu ve devlet başkanı da törene katıldı.
Norveç başkenti üzerinde 21 pare top atışıyla başlayan cenaze alayı, Kraliyet Sarayı'ndan Oslo Katedrali'ne kadar ilerledi. Kızıl Norveç kraliyet sancağıyla örtülü tabutun arkasında, Kral Harald'ın oğlu ve yeni Kral 8. Haakon ile diğer üst düzey kraliyet mensupları yürüdü. Kral Harald'ın eşi Kraliçe Sonja ve Kral Haakon'un eşi Kraliçe Mette-Marit ise tabutu bir araçla takip etti.
Bu hüzünlü cenaze alayına Norveçli yetkililerin yanı sıra yabancı devlet büyükleri de eşlik etti. Törene İsveç, Danimarka, İspanya, Hollanda, Belçika, Lüksemburg, Monako ve Ürdün krallıkları ile monarşilerinin temsilcileri katıldı.
İngiltere tahtının varisi Prens William ve Japonya Veliaht Prens Akishino da cenazede hazır bulunan isimler arasındaydı. Tören ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy dahil olmak üzere 20'den fazla ülkeden siyasi lideri de ağırladı.
Törene katılanlar arasında, 1974'te monarşinin kaldırıldığı Yunanistan'dan da önemli isimler yer aldı. 1994'te hükümetle yaşanan bir anlaşmazlık nedeniyle Yunan vatandaşlıkları elinden alınan ve ancak 2024'te statüleri iade edilen Yunan kraliyet ailesini temsilen, son kral 2. Konstantin'in eşi Kraliçe Anne-Marie, çocukları Veliaht Prens Pavlos, Prens Nikolaos, Prenses Alexia ve Alexia'nın eşi mimar Carlos Morales Quintana cenazede hazır bulundu. Danimarka prensesi olarak doğan ve merhum Harald'ın ikinci kuzeni olan Anne-Marie'nin kız kardeşi Danimarka Kraliçesi Margrethe ise hafta sonu kan pıhtılaşması nedeniyle hastaneye kaldırıldığı için törene katılamadı.
Kral 5. Harald, Halkın Yanına ‘Çizme Botlarıyla’ Giderdi
Cenaze töreni başladığında, Norveç'te hayat bir dakikalığına durdu ve ülke çapında saygı duruşunda bulunuldu.
28 Ağustos'ta 89 yaşında hayatını kaybeden Harald, Avrupa'nın en yaşlı hükümdarıydı ve 35 yıl boyunca tahtta kaldı. Kraliyet ailesini modernleştiren Harald, yakın zamanda tahttan çekilen diğer yaşlı hükümdarların izinden gitmeyi reddetti. Oğlu derhal kral ilan edildi ve geçen hafta Norveç parlamentosunda anayasaya sadakat yemini etti.
Norveç Meclis Başkanı Masud Gharahkhani törende yaptığı konuşmada, “Kral Harald halka çok yakındı” dedi ve “İnsanların yanına çizme botlarıyla gitmekten çekinmezdi” sözleriyle onu andı.
Gharahkhani, Harald'ın 2008 yılındaki Yeni Yıl mesajındaki şu sözlerini de hatırlattı: “Toplumun en zayıfları ifadesini kullanmayı bırakmamızı diliyorum. Gerçekte bu insanlardan bazıları, aramızdaki en güçlü kişilerdir.”
“Kendi sloganına sadık kaldı: Norveç için her şeyini verdi” diyen Gharahkhani, Kral'ın mirasını özetledi.
Cenaze Öncesi Sokakları Devasa Kalabalıklar Doldurdu
Cenaze töreni için Oslo'ya akın eden binlerce kişi, iki yanı ulusal bayraklarla donatılmış caddelerin kenarındaki bariyerlerin arkasında yerini aldı. Şehir merkezi araçlara ve elektrikli scooterlara kapatıldı. Polis, halkın yanına bisiklet, şemsiye veya kesici alet getirmemesi konusunda uyarılarda bulundu.
Tören, ülke genelinde de yakından takip edildi. Kamu yayıncısı NRK'nın haberine göre, halkın cenazeyi izleyebilmesi için çok sayıda kilise, kütüphane, kültür merkezi ve belediye binasında dev ekranlar kuruldu.
Tören öncesinde Norveçliler, Kral Harald'ın tabutunu görmek için kraliyet sarayının şapelinde sabırla kuyruğa girdi. Hafta sonu kuyruk zaman zaman yedi saate kadar uzadı. Tabutun teşrifatta kaldığı bir hafta boyunca şapeli 46 binden fazla kişi ziyaret etti.
Hükümet, cenaze gününün resmi tatil olmadığını ancak okulların ve iş yerlerinin öğrenci ve çalışanların Çarşamba günkü etkinlikleri izlemesi için kendi kararlarını verebileceklerini açıkladı. Hükümet ayrıca, “cenaze töreni devam ederken gürültülü etkinliklerin askıya alınmasını” tavsiye etti.
Cenaze töreninin ardından Kral Harald'ın tabutu, bir alay eşliğinde merhum kralın atalarının defnedildiği Akershus Kalesi'ndeki saray şapeline götürülecek. Norveç kraliyet ailesinin katılacağı ve bazı yabancı konuklar ile üst düzey Norveçli yetkililerin de eşlik edeceği özel bir törenin ardından tabut, Norveçli mimarlık firması Snøhetta tarafından tasarlanan özel çift lahte indirilecek.
Norveç monarşisinin kökenleri 9. yüzyılda Kral Harald Fairhair'e kadar uzanıyor. Norveç 1905'te İsveç'ten bağımsızlığını kazandığında, ulusal bir halk oylamasında seçmenlerin dörtte üçü monarşinin yeniden kurulmasını onayladı.
Norveç kraliyet ailesinin diğer Avrupa kraliyet aileleriyle de akrabalık bağları bulunuyor. Kral Harald ve Kral Haakon, hem İngiltere Kralı 3. Charles hem de İspanya Kralı 6. Felipe ile akraba; hepsi 1837'den 1901'deki ölümüne kadar tahtta kalan İngiltere Kraliçesi Victoria'nın torunları.
Günümüzde tahtın rolü büyük ölçüde sembolik ve güç seçilmiş hükümet ile parlamentoda bulunuyor. Ancak Norveç kraliyet ailesi, zengin İskandinav ülkesini dünya çapında tanıtma rolünü sürdürüyor.
Haber, Associated Press'ten Markus Schreiber imzasını taşıyor.
