Tehlikeli. Cüretkâr. Eşi görülmemiş. Keşfedilmemiş bir alan.
Medya dünyası, Katar'ın hediye ettiği yeni Air Force One uçağıyla ilgili güvenlik sorunlarını haber yapan beş New York Times muhabirine çıkarılan mahkeme celplerine sert tepki gösterdi. Bu yasal hamle, Trump yönetiminin bağımsız medya kuruluşlarını kontrol etme ve yıldırma kampanyasının endişe verici bir tırmanışı olarak görülüyor.
Gazetecileri Koruma Komitesi'nden Jodie Ginsberg, "Bu celpler, Başkan Trump'ın bağımsız haber kuruluşlarını tehdit etme ve yıldırma çabalarında olağanüstü bir tırmanış ve ülke genelindeki gazetecilerin çalışmaları üzerinde caydırıcı bir etki yaratıyor" dedi.
Medya savunucuları ve analistler, Başkan Donald Trump'ın öfkesini çeken haber kuruluşlarının aylardır hem mahkeme salonlarında hem de kamuoyu mahkemesinde saldırıya uğramasına, medyanın güç koridorlarına erişiminin engellenmesine ve bir Washington gazetecisinin evinin federal ajanlar tarafından aranmasına rağmen bu taktik karşısında şaşkınlıklarını dile getirdi.
Eski CNN Beyaz Saray Büro Şefi ve şu anda George Washington Üniversitesi'nde medya ve kamu işleri profesörü olan Frank Sesno, "Yönetimin istediği anlatıya uymayan haberler yapan profesyonel gazetecileri yıldırmak ve şeytanlaştırmak için güç kollarını kullandılar" dedi.
Sesno, Cuma günü çıkarılan celpleri "tehlikeli ve keşfedilmemiş bir alan, ancak bu yönetim ve başkandan gördüklerimizin sadece bir uzantısı" olarak nitelendirdi.
"Bir anketi beğenmedin mi? Des Moines Register'a dava aç. Bir röportajın kurgulanma şeklini beğenmedin mi? '60 Minutes'a dava aç. Hediye edilen Air Force One'ın haberini beğenmedin mi? FBI'a soruşturma emri ver ve gazetecilere kamu yararına olan bir haber için celp çıkar."
Celplerin bazıları muhabirlerin evlerine teslim edildi
Times'ın bildirdiğine göre, celplerin bazıları muhabirlere evlerinde teslim edildi. Manhattan Bölge Savcısı Jay Clayton tarafından çıkarılan celpler, muhabirleri bu hafta Manhattan'da bir federal büyük jüri önünde ifade vermeye zorluyor.
Söz konusu yeni jet, Katar'ın hediyesi olup yönetim tarafından 400 milyon dolar harcanarak yenilenmiş ve yükseltilmişti. Geçen hafta hizmete girdi. Ancak Trump, Türkiye'deki bir NATO zirvesinden ayrılmak için eski model bir Air Force One jeti kullandı.
Times, isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberinde, değişikliğin Gizli Servis'in ısrarıyla yapıldığını ve yeni uçağın eski uçağın gelişmiş güvenlik özelliklerinden (füze önleme sistemleri dahil) yoksun olduğunu bildirdi. Trump, sosyal medyada güvenlik endişelerini yalanladı.
Konuya aşina ve kamuya açık konuşma yetkisi olmayan bir kaynağa göre, celpler FBI Direktörü Kash Patel ve diğer Adalet Bakanlığı yetkililerinin Cuma günü Beyaz Saray'da konuyu görüşmek üzere bir araya gelmesinin ardından çıkarıldı. Times, toplantının yaklaşık sekiz saat sürdüğünü bildirdi.
Operasyonun bizzat Beyaz Saray'dan yürütülmesi, Sesno gibi analistlere göre özellikle ağır bir durum. Sesno bu koordinasyonu "eşi görülmemiş" olarak nitelendirdi.
"Bu, Beyaz Saray ve başkanın, bağımsız olması ve siyasetle değil gerçeklerle yönlendirilmesi gereken kolluk kuvvetleri üzerinde ne kadar baskı ve nüfuz kurduğunu açıkça gösteriyor" dedi.
Ulusal Basın Kulübü, Adalet Bakanlığı'na "bu celpleri derhal geri çekmesi ve ABD'yi uzun süredir diğerlerinden ayıran ilkeyi yeniden teyit etmesi çağrısında bulundu: özgür ve bağımsız bir basın halka hizmet eder, hükümete değil."
Kulüp Başkanı Mark Schoeff Jr. yaptığı açıklamada, "Her Amerikalı tehlikenin ne olduğunu anlamalı. Federal ajanlar gazetecilerin evlerine celplerle geldiğinde, bu sıradan bir kolluk uygulaması değildir. Bu, Birinci Değişiklik'in kalbine vuran olağanüstü bir basın özgürlüğü saldırısıdır" dedi.
Trump yönetimi medya kuruluşlarına karşı birden fazla dava açtı
Trump'ın kendi gündemine ters düşen haber kuruluşlarına düşmanlığı yeni değil. Ancak ikinci başkanlık döneminde bu düşmanlığı tırmandırdı ve sık sık federal hükümetin kollarını kullanmaya çalıştı. Bu çabalar hem gerçek mahkeme salonlarında hem de kamuoyu mahkemesinde gerçekleşti.
Başkan, haber yapmasını beğenmediği çeşitli haber kuruluşlarına dava açtı. Ayrıca TV yayın lisanslarını iptal etmekle tehdit etti. FCC başkanı, ABC'nin 'The View' programı gibi Trump'a karşı çıkan sunucuların olduğu programları cezalandırmak için FCC'nin eşit zaman kurallarından muafiyetini iptal etmeyi araştırıyor.
Yasal çatışmalar arasında medya ile Trump'ın Savunma Bakanlığı arasında muhabirlerin Pentagon'a erişimi konusunda tırmanan bir anlaşmazlık da var. Times, gazetecilerin askeri komplekste refakatçi eşliğinde bulunmasını gerektiren bir politika nedeniyle iki dava açtı.
Beyaz Saray ayrıca Associated Press ile haber ajansının Trump'ın Meksika Körfezi'ni yeniden adlandırma kararnamesine uymayı reddetmesi nedeniyle mücadele etti. Ve Wall Street Journal ile Jeffrey Epstein ve başkanla bağları hakkındaki haberler nedeniyle mücadele etti - gazetenin Trump'ın imzasını taşıdığını söylediği cinsel imalı bir mektubu anlatan bir makale de dahil.
Geçen ay Adalet Bakanlığı, konuya aşina kaynaklara göre, Washington Post ve Wall Street Journal muhabirlerini büyük jüri önünde ifade vermeye zorlayan celpler çıkarmış ve ardından geri çekmişti.
Post, gazetecilerinden birinin Trump yönetiminden bir mahkeme celbi aldığını doğruladı. Bu celp, Ocak ayında gazetenin başka bir muhabirinin evinin FBI tarafından aranması ve elektronik cihazlarına el konulması gibi olağanüstü bir adımı da içeren medya sızıntılarına yönelik daha geniş bir baskının parçasıydı. Medya dünyası, Trump'ın federal hükümeti dönüştürmesini haber yapan muhabir Hannah Natanson'ın evinin aranması karşısında şok oldu.
Times şimdi avukatı David McCraw'ın "bu cüretkâr eylem" olarak adlandırdığı şeye karşı hukuk mücadelesine hazırlanıyor.
AP'nin gördüğü bir iç yazışmada, gazetenin genel yayın yönetmeni Joseph Kahn celpleri eleştirdi ve şunları söyledi: "Kazanmayı bekliyoruz. Sektördeki en iyi hukuk ekibine sahibiz. ... Yasa, haber toplayıcıları bu tür misilleme amaçlı savcılık gücü suistimalinden korur. Mahkemelerin bu korumayı yeniden teyit etmesi ve bu aşırılığı durdurması çok önemli. Bu davada bunu yapacaklarına eminiz."
Kahn, beş gazeteciyi (Tyler Pager, Eric Schmitt, Eric Lipton, Adam Goldman ve Julian Barnes) övdü ve "hepimizin meslektaşları olarak arkalarında olduğumuzu, Times'ın tüm kaynaklarının onların emrinde olduğunu ve bu yasal suistimale birlikte karşı koyacağımızı" bilmeleri gerektiğini söyledi.
