WASHINGTON (AP) — ABD Başkanı Donald Trump'ın yönetimi, New York Times'ın birkaç muhabirinin ve hatta bazı aile üyelerinin telefon kayıtlarını istedi. Pazartesi günü mahkemeye sunulan bir dilekçeye göre bu, muhabirlerin Trump'ın Katar tarafından hediye edilen Air Force One uçağı hakkında yazdıkları haberlerdeki gizli kaynaklarını ortaya çıkarmaya yönelik alışılmadık derecede agresif bir girişimdi.
Cumhuriyetçi başkanın yönetiminin kaynakların kimliğini açığa çıkarmaya yönelik bu ek mahkeme celbi çabası, yürütme organı ile basın arasındaki ilişkinin giderek gerginleştiği bir dönemde geldi. Times'ın hafta sonu yaptığı başvuruda anlatılan bu girişimler, gazetenin belirttiğine göre daha önce bilinenden daha kapsamlıydı ve söz konusu haberlerin kapsadığı zaman dilimini de aşıyordu.
Times avukatları dilekçede şu ifadelere yer verdi: "Mahkeme celplerinden ikisi, Bakanlığın soruşturmasına dayanak oluşturduğu iddia edilen olaylardan çok önce, 1 Ocak 2026'dan itibaren kayıtları talep ediyor. Bu zaman dilimi, Bakanlığın bu soruşturmayı 8 ve 9 Temmuz tarihli makalelerden kaynaklanan endişelere odaklanmak için değil, daha geniş kapsamlı olarak gazetecilerin kaynak ilişkileri hakkında bilgi toplamak için kullandığını güçlü bir şekilde gösteriyor."
Hükümet: Gazeteciler hedef değil
Telefon kayıtları mahkeme celpleri, 10 Temmuz'da üç gazeteciye gönderilen ve muhabirlerin kaynaklarının kimliği hakkında ifade vermelerini isteyen büyük jüri celplerine ek olarak geldi. Times bu büyük jüri celplerine ayrı ayrı itiraz etti ve ABD Bölge Yargıcı Arun Subramanian'ın Perşembe günü duruşmaları dinlemesi planlanıyor. Yargıç ayrıca, gazetenin celplerin iptali talebi hakkında karar verilene kadar telefon kaydı celplerinin uygulanmasını da durdurdu.
Gazete avukatları, telefon kaydı celplerinden bazılarının büyük jüri celpleriyle aynı gün çıkarıldığını, bir ek celbin 14 Temmuz'da ve bir diğerinin de 16 Temmuz'da — Times'ın büyük jüri celplerini iptal ettirmek için harekete geçmesinden sonra — çıkarıldığını belirtti.
Times, telefon kaydı celplerinin iptali için yaptığı başvuruda, hükümetin "kötü niyetle" hareket ettiğini ve gazetecilere kayıtların istendiğine dair önceden haber vermeyerek ve "ciddi bir soruşturma yürütmeden" bilgi talep ederek kendi protokollerini görmezden geldiğini savundu.
Gazetenin avukatları, ek celplerin, büyük jüri celplerinin çıkarıldığı Manhattan'daki ABD savcısı Jay Clayton'ın geçen hafta verdiği ifadenin "doğruluğunu sorgulattığını" söyledi. Trump yönetiminin ulusal istihbarat direktörü adayı olarak onay duruşmasında Clayton, "protokolleri takip ettiklerini" ve hükümetin "mümkün olan en az müdahaleci" adımları attığını belirtmişti.
Adalet Bakanlığı, büyük jüri celplerini "gazeteciler hedef değil, gizli bilgi sızdıranlar hedef" diyerek haklı çıkardı.
Ek celpler, bir muhabirin annesinin ve iki gazetecinin eşlerinin telefon kayıtlarına yönelik talepleri de içeriyordu. Dilekçede, söz konusu annenin gizli müşteri ilişkileri olan bir ruh sağlığı uzmanı olduğu ve iki eşten birinin bir hukuk bürosunun genel danışmanı olduğu belirtildi.
Gazetenin avukatları, "Gazetecilerin gizli haber toplama bilgilerine yönelik ek mahkeme celplerinin açıklanması son derece endişe vericidir ve İptal Dilekçesinde ayrıntıları verilen endişe verici davranış modelinin bir başka örneğini ortaya koymaktadır" ifadelerini kullandı.
Dilekçede şu ifadelere yer verildi: "Bu eylemler, büyük jüri sürecinin kötüye kullanıldığını, gazetecilere yönelik kötü niyetli saldırıların devam ettiğini, Bakanlığın kendi iç düzenlemelerinin ihlal edildiğini ve bu Bölgede kritik Birinci Değişiklik çıkarlarını korumayı amaçlayan yasaların göz ardı edildiğini göstermektedir."
Adalet Bakanlığı Salı sabahı yayınladığı bir yanıtta, celpleri çıkarırken kendi düzenlemelerine uyduğunu ve celpleri talep etmeden önce soruşturma adımları attığını söyledi. Bakanlık, celplerin açıklanmasını geciktirme yetkisine sahip olduğunu ancak gazetecilerin avukatlarına itiraz etme fırsatı vermek için onları uyarmaya karar verdiğini belirtti.
Bakanlık avukatları, "Başvuranlardan biri tarafından kullanılmayan bir telefon numarası için çıkarılan herhangi bir mahkeme celbi, kolluk kuvvetleri veri tabanındaki bilgilerin o telefon numarasının başvuranla ilişkili olduğunu göstermesinin bir sonucuydu. Hükümet, bu telefon numaralarının başvuranlar tarafından kullanılmadığını tespit ederse, ilgili mahkeme celbini takip etmeyecektir" dedi.
Devam eden hukuki mücadelenin parçası
Gazetecilerin evlerine teslim edilen büyük jüri celpleri, Trump yönetiminin medya sızıntılarına yönelik baskısında dramatik bir tırmanışa işaret ediyordu ve ifade özgürlüğü savunucuları bunu hükümetin haber kuruluşlarını yıldırma girişimi olarak hızla kınadı. Bu, daha önce bu yıl bir Washington Post muhabirinin evinin FBI tarafından aranması ve elektronik cihazlarına el konulmasının ardından geldi.
Söz konusu yeni uçak, Katar'ın hediyesi olup Trump yönetiminin modernizasyon ve yükseltme için 400 milyon dolar harcadığı uçak, yakın zamanda hizmete girdi. Ancak Trump, bu ayın başlarında Türkiye'deki bir NATO zirvesinden ayrılmak için eski model bir Air Force One uçağı kullandı.
Times, isimsiz kaynaklara dayandırdığı haberinde, değişikliğin Gizli Servis'in ısrarı üzerine yapıldığını ve yeni uçağın eski Air Force One uçağının füze önleme yetenekleri de dahil olmak üzere bazı gelişmiş güvenlik özelliklerinden yoksun olduğunu bildirdi. Trump sosyal medyada güvenlik endişelerini yalanladı.
Trump yönetimi, geçen yıl göreve dönmesinden bu yana gazetelerden televizyon ağlarına ve Voice of America'ya kadar birden fazla cephede basınla çatıştı. Yöntemler arasında davalar, idari işlemler ve kamuya açık tehditler yer alıyor.
ABD Anayasası'nın Birinci Değişikliği, basının hükümet kısıtlamalarından bağımsız olarak faaliyet gösterme yeteneğini garanti altına alıyor.
—
ERIC TUCKER ve JOCELYN NOVECK, Associated Press
