Doğrudan ilgilenenler dışında pek konuşulmayan ama sinemanın yakın geleceği açısından aynı derecede belirleyici bir bölüm var: Agora, yani festivalin geliştirme bölümü. 67. Selanik Film Festivali, 15 Kasım Pazar günü sona ermek üzere.
Agora'da 2005'ten bu yana dünyanın dört bir yanından filmler Yunanistan ile ortak yapım olasılığını görüşüyor. Yunan filmleri ise yabancı sektör temsilcileriyle hem ticari hem de festival odaklı üretim ve dağıtım konularını konuşuyor.
Bu nedenle Agora, Yunan film üretiminin durumu için bir barometre işlevi görüyor. Yunan Sinema, Görsel-İşitsel Medya ve Yaratıcılık Merkezi'nin (EKKOMED) bu yıl düzenlediği değerlendirme toplantısı ve IOBE'nin görsel-işitsel yapımlar üzerine hazırladığı araştırmanın eş zamanlı sunumu gibi etkinlikler de sektördeki insanların bir araya gelmesine fırsat tanıyor.
Agora'nın festival kapsamında düzenlediği konuşmalar da sektör mensuplarının Yunan ve dünya film endüstrisinin işleyişini daha yakından tanımasını sağlıyor. Bunlardan biri, in.gr'nin birkaç gün önce yer verdiği Hristoforos Papakaliatis ile yapılan söyleşiydi.
Bu yıl verilen ödüller de Yunan sinemasının türler konusunda olumlu, en azından umut verici sonuçlar vermeye başladığını gösteriyor. Bu ödüller, Christina Koutsospyrou ve Aran Hughes'un folklorik korku filmi Koukitsa'dan Panayiotis Charamis'in yeniden kurguladığı batı filmi Avanos'a kadar uzanan geniş bir yelpazede yer aldı.
Festival kenarında in.gr, Agora'nın başkanı Thanos Stavropoulos ile bu yılki eğilimler, dünya sinema endüstrisiyle yapılan görüşmelerin sonuçları ve Yunan sineması açısından bu yılı olumlu kılan gelişmeler hakkında konuştu.
Bu yıl Yunan filmleri Agora'da önceki yıllara kıyasla nasıl gitti?
Agora'ya katılan Yunan filmleri, 67. Selanik Film Festivali'nde çok iyi gidiyor. Agora için önemli olan, Yunan filmlerinin iş birlikleri bulması ve sonunda izleyicisine ulaşmasıdır. Bizim hedefimiz de bunun gerçekleşmesi.
Önceki yıllarla karşılaştırma yapmaya kalkarsak sonuç muhtemelen güvenilir olmaz. Çünkü ilgili unsurlar yalnızca nicel ya da nitel değil. Sanattan söz ederken mesele zevk ve bakış açısına bağlı. Avusturyalı bir yapımcı, bir Yunan filminin senaryosunda projenin yaratıcı ekibinin hayal bile edemediği fırsatları görebilir. Bu da çok başarılı bir yaratıcı iş birliğine yol açabilir.
Bu durum geçen yıl yaşandı, bu yıl da yaşanacak. Elbette tekrar tekrar yaşanacak, çünkü burada başarılı yapımcılar, bitmeyen hikâyeler ve deneyimli profesyoneller var.
Yapım sayısı azaldı mı, arttı mı? Yerli üretim artıyor mu?
Genel olarak son beş yılda Yunanistan'da mutlak sayılarla yapım sayısı hemen hemen aynı seviyede. Ancak hangi sayıların, nicel olarak bakıldığında önemli olduğu ayrı ve daha büyük bir tartışma konusu. Asıl önemli olan, tamamlanan bir filmin salonlara ulaşıp onu sevecek izleyiciyi bulup bulmadığıdır.
Üretimin artmasını istiyor muyuz? Elbette. Daha fazla yapım her şeyden önce yapımcılar için daha fazla yatırım fırsatı, dolayısıyla sektör için daha fazla iş demektir. Yunanistan'ın çoğunluk ortak olduğu daha fazla ortak yapım ise uluslararası festivallerde daha geniş tanıtım ve genel olarak dağıtım için daha fazla imkân anlamına gelir.
Yabancı yapımcı ve dağıtımcıların ilgisini Yunan filmleri estetik ve tematik açıdan neyle çekiyor?
Bu, ne aradıklarına bağlı. Kimi güneşi ve denizi istiyor, kimi ise 'weird wave' olarak adlandırılan akımda ısrar ediyor. Ana akım, sanatsal (art-house), deneysel... Hangi etiketi kullanırsanız kullanın, ilgi çeken iyi sinemadır.
Bir hikâyenin kimi nasıl büyüleyeceğini önceden kestirmek zor. Geçmişten gelen, siyah-beyaz çekilmiş bir folklorik korku filmi, bir yapımcıya uzun vadeli gelişimini ve zamanla oluşturacağı kült (cult) izleyici kitlesini gösterdiği için cazip gelebilir. Öte yandan bazı yapımcılar için yatırım açısından, güncel trendleri yansıtan ve farklı bir kitleye hitap eden Hollywood tarzı büyük bir yapıma para koymak daha mantıklı olabilir.
Ayrıca yurt dışından gelip başka bir ülkede film çekmek isteyenler, ilgili kurumların sunduğu finansman araçlarını ve vergi kolaylıklarını her zaman dikkate alıyor. Yunanistan'da EKKOMED, Cash Rebate Greece programıyla uluslararası yapımlara ve yerli ortak yapımlara rekabetçi geri ödeme paketleri sunuyor.
Daha önce de söylediğim gibi, Agora'ya gelen yapımcılar ve her türden profesyoneller zevklerine uygun iyi sinemayı arıyor ve çoğu zaman buluyor. Ülkenin de bunun için gerekli finansman araçları ve girişimleri var.
Şimdiye kadar Agora'nın en parlak yılları hangileriydi?
Agora her zaman sürekli ilerleme ve gelişme yaşadığı bir alan olmuştur. 2005'ten bugüne her yıl Yunan Kültür Bakanlığı'nın istikrarlı desteği ve sonrasında Creative Europe'un MEDIA Programı'ndan gelen fonlarla yaratıcı ve sürdürülebilir bir gelişim yolunda ilerliyoruz.
Sektör sağlıklı olduğu ve kaynaklar mevcut olduğu sürece Agora, Selanik'e dünyanın dört bir yanından üstün nitelikli profesyoneller getirmeye, büyük kuruluşlar, festivaller ve şirketlerle iş birlikleri kurmaya devam edecek. Yaratıcılar da filmlerini bize emanet edecek.
Atina hâlâ üretimin merkezi mi, yoksa diğer bölgelere de yayılmaya mı başladı?
Yapım şirketlerinin çoğunun Atina'da yoğunlaştığı bir gerçek. Ancak ülkenin diğer bölgelerinde de şirketler var. Başta Selanik olmak üzere çeşitli şehirlerde yaşayan ve oldukça aktif bağımsız yapımcılar da bulunuyor.
Ayrıca ülkede bölgesel yönetimlerin girişimiyle Görsel-İşitsel Yapımcılar için Kolaylaştırma Ofisleri (Film Offices) kuruldu. Teselya, Girit, Batı Yunanistan, Orta Makedonya ve Atina'daki bu ofisler, yerli ve uluslararası yapımlara hizmet veriyor.
Ayrıca EKKOMED'in Hellenic Film Commission Müdürlüğü tarafından, ilk filmini çeken bir yönetmenin lokasyon yöneticisine verilen 'Best Location' ödülü artık yerleşmiş bir gelenek hâline geldi. Bu ödül, ülkedeki sayısız çekim lokasyonunu öne çıkarıyor ve hem Yunanistan'dan hem de yurt dışından profesyonellerin ilgisini çekiyor.
Sonuç olarak yapım, fiziksel biçimi ve uygulamasıyla her yerde gerçekleşiyor. Bunu tüm ekip üyeleri, kurumlar ve paydaşların katkısı sağlıyor.
Bu yılki Agora'dan açıklanabilecek bir gelişme var mı?
Çalışmalarımızı yeni tamamladık, bu yüzden şu anda süreçler ve görüşmeler devam ediyor. Agora, iş birliklerinin doğal olarak başladığı ve geliştiği yer. Bağlantılar sürekli, anlaşmalar ise koşullar olgunlaştığında yapılıyor. Bu yüzden bence yakında hangi dağıtımcıların hangi filmlerle anlaşma yaptığına ya da hangi film projelerinin ortak yapım iş birlikleri kurduğuna dair haberler alacağız.
Açıklanabilecek sevindirici bir haber de şu: Kıbrıs ve Yunanistan ortak yapımı olan ve Kyros Papavasileiou'nun yönettiği Yiannis, Agora Works in Progress programında gösterilmesinden birkaç gün önce Rotterdam Uluslararası Film Festivali'nde prömiyer yapacak. Yapımcılığını Kyros Papavasileiou ile birlikte Graal'dan Konstantina Stavrianou ve Rena Vouyioukalou üstleniyor. Bu, bizi doğal olarak çok mutlu ediyor. Çünkü bu yıl Agora Works in Progress programına katılmasını seçtiğimiz, çok sevdiğimiz bir film.
