Vergi iadeleri, popüler yayın platformlarından gelen hesap güncellemesi bildirimleri, teslim edilmeyen kargolar ve hatta sözde bir miras… Dolandırıcılar aldatmak, ikna etmek ve kazanç sağlamak için sürekli yeni yollar buluyor. Her yıl milyonlarca euro habersiz mağdurların ceplerinden çıkıyor. Siber dolandırıcılık artık bireyler, kurumlar ve işletmeler için en büyük tehditler arasında yer alıyor.
Yunan Polisi Siber Suç Birimi'nde görevli Kaptan Georgios Germanos, dolandırıcıların bitmek bilmeyen yaratıcılığını ve pervasızlığını, kullanıcıların tuzaklara neden takıldığını ve nasıl güvende kalınacağını Yunan gazetesi Ta Nea'ya anlattı.
“En sık karşılaştığımız vakalar oltalama ile ilgili. Oltalama, saldırganın bizi bir bağlantıya tıklatıp kişisel bilgilerimizi girmeye çalıştığı bir tür dijital veri avı,” diye açıklıyor Germanos. “Bahane her gün haberlere göre değişiyor. Bir gün trafik cezasıyla ilgili bir mesaj geliyor. Ertesi gün ise teslimattan önce gümrük ücreti istenen gecikmiş bir kargoyla ilgili bir mesaj.”
Germanos, birçok klasik dolandırıcılık yönteminin telefon görüşmelerini çevrimiçi taktiklerle birleştirdiğini de ekliyor. Arayan kişi, bir banka ya da kurum gibi güvenilir bir kuruluşun çalışanı kılığına girip mağdurdan kod girmesini ya da para transfer etmesini istiyor.
Hesapları boşaltan altı tuzak
Kripto para, dijital cüzdanlar üzerinden yapılan işlemlerde faillerin izini sürmeyi ve her şeyden önce mağdurların parasını geri almayı zorlaştırdığı için dolandırıcıların yeni gözdesi oldu. En sık bildirilen vakalar şunlar:
1. Kripto yatırım dolandırıcılığı. Mağdurlar, var olmayan fırsatlara yatırım yapmaya teşvik ediliyor, dijital cüzdan açıyor ve bu cüzdanlar üzerinden sahte işlemler gerçekleştiriyor.
2. Cüzdan ihlalleri. Var olan dijital cüzdanlara sızılarak kripto para çalınıyor.
3. Aşk dolandırıcılığı. Genellikle sosyal medyada yürütülen bu dolandırıcılar, aşık taklidi yaparak ihtiyacı olduğunu öne sürdükleri büyük meblağları istiyor.
4. Telefon dolandırıcılığı. Arayanlar muhasebeci, doktor, HEDNO (Yunanistan'ın elektrik dağıtım operatörü) personeli ve başka kişiler gibi davranıyor.
5. Oltalama ve SMS oltalaması (smishing). En yaygın yöntem bu. Suçlular meşru şirketleri ya da kamu hizmetlerini taklit ediyor.
6. Deepfake dolandırıcılığı. En tehlikeli yöntemlerden biri. Mağdurlar gördükleri ya da duydukları şeyin sahte olabileceğine çoğu zaman inanamıyor. Dolandırıcılar, halkın yakından tanıdığı kişilerin yüzlerini ve seslerini taklit etmek için yapay zekâ ile üretilmiş ses ve video kullanıyor.
Büyük şirketler bile tuzağa düşüyor. “Suçlular genellikle hacking teknikleriyle şirketler arasındaki iletişime sızıyor. Ödeme vadesi geldiğinde ise parayı başka bir yere göndermesini istiyor,” diyor Germanos. “Bir işletme, Çin'deki bir tedarikçiye hammadde parası ödediğini sanıyor. Ancak para, ilgisiz bir ülkedeki saldırganların kendi hesaplarına gidiyor. Yunanistan'da bu tür çok sayıda vaka yaşandı. Şirketler yüz binlerce, hatta milyonlarca euro kaybetti.”
Bunun somut bir örneği, dünya genelindeki tanınmış web sitelerine yapılan büyük siber saldırı. Milyonlarca kullanıcının verisini riske atan saldırıda Zoom, CNN ve IKEA hedef alındı. Saldırganlar kripto para, kredi kartı bilgileri ve çerezlerin peşine düştü. Siber Suç Birimi her yıl binlerce vakayla ilgileniyor.
Kendinizi nasıl koruyabilirsiniz
“Anahtar nokta, internette kimsenin parayı bedavaya vermediğini kavramak,” diyor Germanos. “İnsanlar internette kolayca para kazanabileceklerine inandırılmamalı.” Önerileri şöyle:
• Hangi bilgileri girdiğinize dikkat edin. Oltalama artık günlük hayatın bir parçası ve her gün sahte mesajlar geliyor. Bağlantılara tıklamayın.
• E-postanızı kontrol etmek için kullandığınız telefon ve tabletlere antivirüs yazılımı kurun.
• Kart bilgilerinizi ve internet bankacılığı giriş bilgilerinizi koruyun. Yalnızca resmi web sitelerini kullanın.
• Sağduyulu davranın. Çevrimiçi videolara olduğu gibi inanmayın. Maliye Bakanı'nın bizzat bir yatırım ürününü tanıtıyor gibi görünmesi bile olsa bilgiyi iki kez kontrol edin.
“Eleştirel düşünme gerekiyor. İnternette gördüğümüz her şeyin gerçek olduğunu varsaymamalıyız,” diyerek sözlerini bitiriyor.
Tipik bir mağdur profili var mı? Germanos'a göre artık yok. “Genç de yaşlı da internete hâkim olsun ya da olmasın tuzağa düşüyor. En deneyimli kullanıcılar bile kandırılabiliyor. Son yıllarda yapay zekâ, suçluların fotoğraf, video ve seslerle donatılmış sahte kimliklerle ortaya çıkmasını çok kolaylaştırdı. Bu da onları çok daha inandırıcı hale getiriyor. Bugün herkes dolandırılabilir.”