Sparta'nın en önemli kralının neden büyük ölçüde unutulduğu gerçeği oldukça ilginç. Leonidas ve üç yüz adamı Hollywood ve popüler hayal gücü sayesinde ölümsüzleşirken, Sparta'yı Yunanistan'ın baskın gücü haline getirmek için herkesten daha fazlasını yapan I. Cleomenes çok az ilgi görüyor. Bu büyük bir eksiklik, çünkü onun hikayesi Antik Yunan tarihinin en sürükleyici ve en karanlık öykülerinden biri.
Cleomenes, Agiad hanedanının tahtına bir imparatorluğu miras alan bir fatih olarak değil, acımasız bir rekabet dünyasına adım atan bir hükümdar olarak çıktı. Bu dünyada Yunan şehir devletleri sürekli bir güç mücadelesi içindeydi ve bu mücadele kelimenin tam anlamıyla vatandaşlarının hayatına mal oluyordu. Hayatı hakkındaki ana kaynağımız olan Herodot, Cleomenes'in pek hayranı değildi. Büyük tarihçi, kralın akli dengesinin yerinde olmadığını, hatta deli olduğunu ima eder. Ancak günümüz tarihçileri bu yorumu farklı değerlendiriyor. Herodot'un delilik olarak nitelendirdiği şey, yakından bakıldığında, muhafazakar Spartalı çağdaşlarının anlamak için hiçbir çerçeveye sahip olmadığı bir tür siyasi acımasızlık olarak görünüyor.
Saltanatının en tuhaf dipnotlarından biri, Cleomenes'in yanlışlıkla Atina demokrasisini icat etmiş olabileceğidir. Tiran Hippias'ı devirip Sparta nüfuzunu yaymak için Atina'ya yürüdüğünde, hiç beklemediği bir güç boşluğu yarattı. Bu boşluğa adım atan Cleisthenes, bu anı kullanarak Sparta'nın en büyük rakibi haline gelecek demokratik sistemin temellerini attı. Tarih bu tür ironilerle doludur, ancak çok azı bu kadar büyük sonuçlar doğurmuştur.
Sepeia Muharebesi
Cleomenes'in belirleyici askeri anı, Argos'a karşı yapılan Sepeia Muharebesi'ydi. Argos ordusunu bozguna uğrattıktan sonra, sağ kalanları sığındıkları kutsal bir korulukta kıstırdı. Adamlar kutsal alanın kendilerini koruyacağını umuyordu. Cleomenes koruluğun yakılmasını emretti. İçerideki adamlar alevler içinde can verdi.
Bu, gerek antik gerekse modern standartlara göre bir savaş suçuydu ve o dönemde Yunanistan'ı şok etti. Ancak işe yaradı. Argos bir nesil boyunca etkisiz hale getirildi ve Sparta'nın Mora Yarımadası üzerindeki hakimiyeti artık tartışma konusu değildi.
