WASHINGTON (AP) — Başkan Donald Trump Cuma günü Danimarka ile Grönland'da ABD askeri varlığını güçlendirmek için bir anlaşmaya vardığını duyurdu. Aylarca NATO müttefikinden ada'yı zorla alma tehdidinde bulunmasının ardından gelen anlaşma, Arktik bölgesinin Danimarka'nın elinde kalmasını da sağlıyor.
Trump anlaşmayı duyuran sosyal medya paylaşımında, mutabakatın "Grönland'da güvenlik ve diğer tüm ihtiyaçlar üzerinde Amerika Birleşik Devletleri'ne kalıcı kontrol sağladığını ve ABD'nin birçok endişesini tamamen giderdiğini" söyledi.
Anlaşmayla birlikte yönetiminin maden zengini Danimarka toprağında daha büyük bir askeri varlık geliştirmek için süreci "hemen" başlatacağını ekledi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen'in ofisi, anlaşmanın gelecek hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında üç hükümet tarafından imzalanacağını ancak yürürlüğe girebilmesi için Danimarka ve Grönland hükümetlerinin parlamento onayı vermesi gerektiğini bildirdi.
Açıklamasında "anlaşmanın Grönland ve Danimarka'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tanıdığını" ve her iki halkın da "kendi kaderini tayin hakkını" koruduğunu söyledi.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, ortaya çıkan anlaşmanın üç hükümet için de faydalı olduğunu ve "Grönland'ın çıkarlarını ve uluslararası işbirliğindeki yerimizi tanıdığını" belirtti.
ARŞİV – 7 Mart 2025'te Grönland'ın Nuuk kentindeki bir deniz koyunun kıyısında karla kaplı evler görülüyor.
Müttefikler Trump'ın ABD'nin Grönland'ı satın alma çağrısına karşı çıktı
Beyaz Saray'a dönüşünün ardından geçen yıl Trump, Danimarka'dan adayı Amerika Birleşik Devletleri'ne satmasını istedi ve Grönland'ın ABD güvenliği için hayati önem taşıdığını vurguladı. NATO müttefiki olan Danimarka'ya rağmen adayı askeri güçle alma ihtimalini açıkça dışlamadı.
Danimarka ve Grönland defalarca adanın satılık olmadığını söyledi ve ABD'nin orada istihbarat topladığına dair haberleri kınadı. ABD'nin Grönland hamlesi Rusya ve Avrupa'nın büyük bir kısmı tarafından da şiddetle karşılandı.
Cuma günü yaptığı açıklamayla Trump, Danimarka'nın varoluşsal kriz olarak gördüğü durumun sona ermesine yol açabilecek bir anlayışa varıldığını ima etti.
Paylaşımında "Danimarka ve Grönland'ın harika insanlarıyla bu büyük ve son derece stratejik arazi parçasına ilişkin muhteşem bir gelecek için çalışmayı dört gözle bekliyoruz" dedi. "Bunu çok koruyacağız!"
Trump, ABD'nin Rusya ve Çin'den gelen tehditleri caydırmak için Grönland'a ihtiyaç duyduğunu iddia etti ve defalarca Çin ve Rus askeri güçlerinin adanın kıyılarında pusuda beklediğine dair yanlış iddialarda bulundu.
Anlaşma, Grönland'da NATO dışı herhangi bir üssü yasaklıyor, düşmanların Grönland'da yatırım yapmasını sınırlıyor ve Çin ile Rusya'nın Grönland'da üs kurmasını garanti altına alıyor. Bu bilgiler, kamuoyuna açıklama yetkisi olmayan ve isminin açıklanmaması koşuluyla konuşan bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisine dayanıyor.
Dışişleri Bakanı Marco Rubio, açıklamayı "tarihi bir anlaşma" ve Amerika Birleşik Devletleri için "büyük bir zafer" olarak nitelendirdi.
"Grönland, Kuzey Amerika'nın stratejik savunma bölgesinin sonsuza dek bir parçası olacak ve kendisini ve çevresini her türlü düşmandan dışlayacak" diyen Rubio, "Bu anlaşma Grönland'daki ulusal güvenlik endişelerimizi kalıcı ve tamamen gideriyor." ifadelerini kullandı.
Başkan Donald Trump, 18 Eylül 2026 Cuma günü Washington'daki Beyaz Saray Oval Ofis'te sağlıkla ilgili bir etkinlikte konuştu.
Ada Kuzey Amerika'nın savunması için hayati önem taşıyor
ABD'nin Grönland'da uzun süredir askeri varlığı bulunuyor. Soğuk Savaş döneminde birkaç üs ve tesis işletti, ardından varlığını azalttı.
ABD, 1951'de ABD ve Danimarka'nın Grönland'ın Savunması Antlaşması'nı imzalamasının ardından inşa edilen kuzeybatı Grönland'daki uzak Pituffik Uzay Üssü'nü hâlâ işletiyor. Üs, ABD ve NATO için füze uyarısı, füze savunması ve uzay gözetimi operasyonlarını destekliyor.
Grönland, Kanada'nın kuzeydoğu kıyısında yer alıyor ve topraklarının üçte ikisinden fazlası Arktik Çemberi içinde bulunuyor. Bu durum, ABD'nin Nazi Almanyası'nın eline geçmesini engellemek ve hayati Kuzey Atlantik deniz yollarını korumak için Grönland'ı işgal ettiği II. Dünya Savaşı'ndan bu yana Kuzey Amerika'nın savunması için hayati hale getirdi.
Trump'ın Danimarka'ya yönelik Grönland hakkındaki tekrarlayan agresif yorumlarına rağmen Danimarka yetkilileri, Amerikan askeri varlığını genişletmek ve Grönland'da ABD'nin ticari çıkarlarını güçlendirmek için ABD ile çalışmaya hazır olduklarını defalarca açıkça belirtti.
Yine de Trump'ın Grönland'ı isteme ve zorla alma tehditleri NATO ittifakını sarstı ve Avrupa müttefiklerini rahatsız etti. Atlantic Council'ın Scowcroft Strateji ve Güvenlik Merkezi'nde kıdemli direktör yardımcısı Imran Bayoumi'ye göre bu durum böyle oldu.
"Amerikalıların Avrupa'da Amerika Birleşik Devletleri'nin imajına ne kadar zarar verdiğini gerçekten hafife aldıklarını düşünüyorum" dedi. "Grönlandlılar, Danimarkalılar, Avrupalılar bunu egemenliklerine yönelik gerçek bir saldırı olarak gördü ve bunun onarılması için çok çalışmak gerekecek."
