Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde başlayacak G7 Liderler Zirvesi öncesinde ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Zirveye eli güçlü giden Trump'ın, ateşkesin sağlanmasıyla birlikte dünya liderleriyle bir araya gelmesi bekleniyor.
Trump ve İranlı yetkililer günlerdir bir anlaşmaya yaklaştıklarını söylüyordu. Ancak pazar günü İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında Lübnan'da yaşanan yeni çatışmalar, anlaşma zeminini yeniden sarsmıştı.
Yaklaşık 15 haftadır süren ve küresel enerji fiyatlarını fırlatan savaş, anlaşmayla birlikte son buluyor. Anketlere göre Amerikalı seçmenin büyük bölümünün onaylamadığı bu savaş, Cumhuriyetçileri de Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde tedirgin ediyordu.
Trump, sosyal medyadan yaptığı açıklamada "Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın! Petrol aksın!" ifadelerini kullandı. Anlaşma kapsamında ABD, dünya ham petrolünün yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasını kaldıracak. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise anlaşma resmen imzalanana kadar boğazın kapalı kalacağını söyledi.
Anlaşmanın ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı. Arabuluculuk yapan Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, bu hafta başlayacak "uygulama öncesi görüşmelerin" İran'ın nükleer programına ilişkin 60 günlük teknik müzakerelere zemin hazırlayacağını duyurdu.
Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre Trump'ın zirvede Hürmüz Boğazı'nın mayın temizliğini gündeme getirmesi bekleniyor. İngiltere ve Fransa, çatışmaların durması halinde bu konuda yardım teklifinde bulunmuştu.
Fransa Cumhurbaşkanı Makron, zirvenin Ortadoğu oturumuna İran'ın da odağında olacağı Mısır, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerini davet etti. Makron, sosyal medyadan yaptığı açıklamada "Hedef, anlaşmanın sonuçlarını değerlendirmek, Lübnan'a destek, Hürmüz Boğazı'nın uzun vadeli yeniden açılışı ve İran'ın nükleer ile balistik füze programları konusunda anlaşmaya varmak" dedi.
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'daki bir etkinliğin ardından ayrılırken, 15 Haziran 2026 Pazartesi, Washington. (AP Fotoğraf/Mark Schiefelbein)
Trump zirve öncesinde New York Post'a verdiği röportajda, Fransa'nın Amerikan teknoloji şirketlerine uyguladığı dijital vergiyi kaldırmaması halinde Fransız şaraplarına yüzde 100 gümrük vergisi getirmekten başka çarelerinin kalmayacağını söyledi. ABD halihazırda AB'den ithal edilen şarap ve içkilere yüzde 15 vergi uyguluyor.
Senato İstihbarat Komitesi'nin üst düzey Demokrat üyesi Mark Warner, anlaşmaya sert eleştiriler yöneltti. Warner, "Obama'nın anlaşmasını eleştiriyordunuz ama en azından uluslararası gözlemciler ve Avrupalı müttefikler vardı. Şimdi ABD ya tek başına ya da sadece İsrail'le hareket ediyor. Bu bizi daha güvenli kılmıyor" ifadelerini kullandı.
Trump'ın yakın müttefiki Senatör Lindsey Graham da anlaşmaya şüpheyle yaklaştı. "İran'ın anlaşmaya bakışı, Amerikan ekibinin iddialarından farklı görünüyor" dedi. Graham, Kongre'nin anlaşmayı incelemesi gerektiğini söyledi.
Makron ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'yi de zirvenin ikinci gününde bir çalışma oturumuna davet etti. Zelenski'nin Trump ile zirvede ikili bir görüşme yapması planlanmazken, Trump pazar günü Putin ve Zelenski ile ayrı ayrı telefon görüşmeleri yaptı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Trump arasındaki görüşme bir saatten az sürdü. Kremlin Sözcü Yardımcısı Yuri Uşakov, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Trump'ın Ukrayna'daki düşmanlıkların sona ermesinin gerekliliğini vurguladığını ve bu hedef doğrultusunda Avrupalı müttefikler ve Kiev üzerinde etkisini kullanmaya hazır olduğunu söyledi. Uşakov'a göre Trump ayrıca Rusya'daki sivil hedeflere yönelik son saldırıların bir çözümü zorlaştırdığını belirtti. ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'ın yakında Rusya'ya gitmesi bekleniyor.
Zelenski ise Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, Trump'a Ukrayna'nın doğu cephesindeki durumunun iyileştiğini ve güçlendiğini anlattığını belirtti. 'G7 zirvesindeki toplantımızda daha fazlasını konuşmayı kabul ettik' dedi.
