WASHINGTON (AP) — Başkan Donald Trump yönetimindeki yetkililer, erkeklerin testosteron reçetesi almasını kolaylaştırmak istiyor. Bu hamle, cinsel dürtü, ruh hali ve diğer sağlık faktörlerini etkileyen hormonun yerine konmasının yararları ve riskleri konusunda onlarca yıldır süren tartışmada yeni bir sayfa açıyor.
Sağlık Bakanı Robert F. Kennedy Jr. ve diğer üst düzey yetkililerin desteklediği bu girişim, kas ve enerji artışı için hormonu öven erkek sağlığı guruları da dahil olmak üzere birçok çevrimiçi fenomen ve podcast yayıncısının tavsiyeleriyle örtüşüyor. Salı günü Savunma Bakanı Pete Hegseth, ordunun düşük testosteron seviyeleri için tarama yapmaya başlayacağını ve askerlerin "en iyi halleriyle" görev yapabilmeleri için hormon tedavisi sunacağını söyledi.
Testosteronun güç ve canlılık için her derde deva bir iksir olduğu fikri bilimsel olarak desteklenmiyor. Ancak tıp uzmanları, son on yılda yapılan araştırmaların testosteronun cinsel sağlık açısından faydalarını güçlendirdiğini ve kalp üzerindeki etkilerine dair endişeleri azalttığını belirtiyor.
Baptist Health Miami Kanser Enstitüsü'nden ürolog Dr. Justin Dubin, "Birçok sağlık hizmeti sağlayıcısı yıllarca bunların gerçek sorunlar olduğu konusunda eğitildi ve bir hastadan testosteron seviyesi ölçümü istemekten ya da onlara testosteron tedavisi önermekten korkuyorlardı" dedi.
Geçen yıl Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), testosteron hapları, jelleri, enjeksiyonları ve bantlarıyla ilgili olası kalp risklerine dair belirgin bir güvenlik uyarısını, bu sorunlarda artış göstermeyen son verilere dayanarak kaldırdı.
Geçtiğimiz ay FDA, reçete talimatlarını yeniden yazarak testosteronun düşük libido ve erektil disfonksiyon gibi yaşa bağlı semptomlara karşı kullanılmasının önünü açmayı önerdi. Şu anda etiket, hormonun yalnızca ciddi tıbbi durumlar veya yaralanmaların neden olduğu anormal derecede düşük testosteron seviyeleri için onaylandığını vurguluyor.
Ancak ilacı reçete eden uzmanlar, bu hastaların yardım arayan kişilerin küçük bir kısmını oluşturduğunu söylüyor.
Indiana Üniversitesi'nden ürolog ve cinsel sağlık direktörü Dr. Helen Bernie, "Ofisimize gelenlerin çoğu, bu yaygın semptomlardan şikayet eden sıradan erkekler çünkü bu semptomlar yaşam kalitelerini ciddi şekilde etkiliyor" dedi.
Testosteron kullanımı onlarca yılda evrildi
Testosteron ilk olarak 1950'lerde, testisler veya diğer organlarla ilgili tıbbi sorunların neden olduğu düşük testosteron seviyeleriyle tanımlanan bir durum olan hipogonadizmi tedavi etmek için onaylandı.
Testosteron yaşla birlikte doğal olarak düşer ve cinsel işlev, ruh hali, kemik yoğunluğu ve diğer ölçütleri etkileyebilir. Bu sorunları yaşayan erkeklerin nasıl teşhis ve tedavi edileceği sorusu araştırmacılar tarafından uzun süredir tartışılıyor.
Son testosteron çalışmalarına ve kılavuzlarına ortak yazarlık yapan Harvard Tıp Fakültesi'nden Dr. Shalender Bhasin, "Bu semptomlar erkeklerde insan yaşlanmasının semptomlarıyla örtüşüyor, bu nedenle yanlış teşhis riski yüksek ve bu da tartışmaya yol açtı" dedi.
Bhasin, testosteron reçete etme isteğinin artmasının, 1990'larda erektil disfonksiyon için Viagra'nın piyasaya sürülmesiyle başlayan erkek cinsel sağlık sorunlarının ciddiyetinin giderek daha fazla kabul görmesini yansıttığını söylüyor.
Bhasin, Endokrin Derneği'nin mevcut testosteron kılavuzlarının yazılmasına yardımcı oldu. Bu kılavuzlar, belgelenmiş semptomları olan ve düşük hormon seviyelerini doğrulayan iki kan testi sonucu bulunan erkeklerle testosteron konusunun tartışılmasını öneriyor. Michiganlı araştırmacılar tarafından yapılan yakın tarihli bir çalışma, reçete alan erkeklerin yalnızca %12'sinin bu kriterleri karşıladığını ortaya koydu.
Reçeteler az kanıta rağmen fırlamıştı
Testosteronun aşırı reçetelenme potansiyeli gerçek ve mevcut kısıtlamalara yol açtı.
2010'ların başında ilaç şirketleri, yorgunluk, kas kaybı, beyin sisi ve kilo alımı gibi bir dizi semptomu içeren "düşük T"den kurtulma vaadiyle jeller, bantlar ve diğer ürünler için TV reklamlarına milyonlar harcadı.
2013 yılına gelindiğinde, ilaçlar FDA onayı olmamasına rağmen yılda 2 milyar doların üzerinde satış yapıyordu. Doktorlar, ilaçları onaylanmamış kullanımlar için reçete etmekte serbest ve bugün birçok erkek, enerji, ruh hali ve görünümü iyileştirdiğine inandığı için testosteron almaya devam ediyor.
2015 yılında FDA, ilaç şirketlerine çifte darbe vurdu: İlaçlarının rutin sorunlar için onaylanmadığını netleştirmeleri ve olası kalp riskleriyle ilgili bir kutu uyarısı eklemeleri gerekiyordu.
FDA incelemesi yeni araştırmalara yol açtı
FDA artık güncellenen verilerin kısıtlamaların gevşetilmesini haklı çıkardığını söylüyor.
FDA'nın zorunlu kıldığı ve 2023'te yayınlanan bir çalışma, kalp hastalığı öyküsü olan 5.000 erkeği takip etti; yarısına günlük testosteron jeli, diğer yarısına ise sahte bir ilaç verildi. İki yıl sonra, iki grup arasında kalp krizi, felç ve ilgili sorunlar açısından hiçbir fark yoktu.
Ulusal Sağlık Enstitüleri tarafından yapılan bir dizi çalışma da hormonun faydalarını netleştirdi. Yaklaşık 800 yaşlı erkeğin katıldığı sonuçlar, testosteron tedavisinin erektil disfonksiyon, libido ve diğer cinsel ölçütleri iyileştirdiğini ve ruh hali üzerinde küçük bir etkisi olduğunu gösterdi. Yorgunluk, hafıza veya genel iyilik hali gibi diğer ölçütlerde çok az iyileşme oldu veya hiç olmadı.
Son testosteron çalışmaları şimdiye kadar yapılmış en büyük çalışmalar, ancak her iki çabaya da liderlik eden Bhasin, uzun vadeli etkiler hakkında daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu söylüyor.
Endokrin Derneği'nin kılavuzlarına da ortak yazarlık yapan Bhasin, "FDA'nın etiket değişikliklerinin çok memnuniyet verici olduğunu ve bizi büyük bir adım ileri götürdüğünü düşünüyorum. Ancak güvenlik ve etkinliği daha iyi tanımlamak için yapılması gereken çok daha fazla şey var" dedi.
FDA'ya sunulan son yorumlarda Endokrin Derneği, prostat kanseri de dahil olmak üzere yavaş gelişen durumları değerlendirmek için 15 ila 20 yıllık çalışmalar önerdi. Prostat kanseri, testosteron reçete edilirken hala bir endişe kaynağı.
Bazı erkekler testosteron almamalı
Uzmanlar, yakın gelecekte çocuk sahibi olmayı uman erkeklerin hormonu almaması gerektiği konusunda hemfikir. Haplar veya jeller yoluyla testosteron almak, vücudun hormonu üretmek için doğal sürecini durduruyor.
Dubin, "Beyninizden testislerinize testosteron üretmesi için giden sinyali durdurabilir ve böylece sperm üretmeyi bırakırsınız. Bu, doğurganlığı tehlikeye atabilir" dedi.
Çoğu kılavuz, hormon tedavisinin tümör büyümesini hızlandırıp hızlandırmadığına dair soru işaretleri nedeniyle prostat kanseri geçirmiş veya bu hastalık riski taşıyan erkekler için dikkatli değerlendirme yapılmasını öneriyor. Ancak kılavuzlar yakında değişebilir.
FDA, prostat kanseri vücudun diğer bölgelerine yayılmış erkeklerin testosterondan kaçınması gerektiğini öneren yeni bir dil önerdi.
Çevrimiçi tanıtımlara dikkat edin
Testosteronu artırmak için çevrimiçi olarak tanıtılan diyet takviyelerinden kaçınılmalıdır çünkü FDA onaylı değiller ve muhtemelen işe yaramıyorlar.
FDA onaylı testosteron ilaçları çeşitli formlarda geliyor. Jeller ve haplar genellikle günlük olarak kullanılmalıdır. Enjeksiyonlar, bantlar ve implante edilebilir peletler haftalar veya birkaç ay sürebilir.
Bu ilaçların çoğu tele-sağlık hizmetleri aracılığıyla temin edilebiliyor, ancak bu şekilde erişmenin riskleri olabilir.
Dubin tarafından 2022'de yayınlanan bir makale, çevrimiçi reçete yazan şirketlerin yalnızca 7'de 1'inin erkeklerin çocuk sahibi olmayı planlayıp planlamadığı da dahil olmak üzere temel tarama soruları sorduğunu ortaya koydu. Ve şirketlerin çoğu, hastaların gerçekten düşük testosterona sahip olup olmadığına dair bir test eşiğine sahip değildi.
