ABD Başkanı Donald Trump, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında kapsamlı bir barış anlaşmasına varıldığını duyurarak Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerinin yeniden başlayacağını ve ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının sona ereceğini açıkladı.
Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "İran İslam Cumhuriyeti ile anlaşma tamamlandı. Herkese tebrikler!" diyerek Hürmüz Boğazı'nda ücretsiz ve serbest geçişe izin verildiğini, ABD Deniz Kuvvetleri ablukasının derhal kaldırıldığını duyurdu. “Dünyanın gemileri, motorlarınızı çalıştırın. Petrol aksın” çağrısında bulundu.
Daha önce Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, yoğun müzakerelerin ardından Washington ve Tahran'ın bir barış anlaşmasına vardığını ve her iki tarafın Lübnan dahil tüm cephelerde acil ve kalıcı bir ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.
Resmi imza töreninin 19 Haziran Cuma günü İsviçre'de yapılması beklenirken Pakistan, arabuluculuk çabalarından dolayı Katar, Suudi Arabistan ve Türkiye'ye teşekkür etti.
Açıklamaya ne yol açtı
Anlaşma, uzun süredir devam eden gerilimlerde önemli bir düşüşü işaret ediyor ve dünyanın en önemli enerji geçiş yollarından biri olan Hürmüz Boğazı'nda seyrüseferin yeniden sağlanmasının önünü açıyor. Küresel petrol sevkiyatları için kritik bir dar boğaz olan Hürmüz'ün açılmasının, enerji piyasasındaki endişeleri hafifletmesi ve dünya çapında petrol fiyatlarını düşürmesi bekleniyor.
Raporlar, Washington'un İran'a yönelik yaptırımları kademeli olarak hafifletebileceğini ve Tahran'ın petrol ihracatını genişletmesine, çatışma ve uluslararası kısıtlamalarla zayıflamış ekonomisini güçlendirmesine olanak tanıyabileceğini gösteriyor. Düzenleme ayrıca İran limanlarının aşamalı olarak yeniden açılmasını ve Hürmüz üzerinden ticari deniz taşımacılığının geri dönüşünü de öngörüyor.
Nükleer program ve bölgesel vekiller belirsiz
Bu atılıma rağmen, anlaşmanın tam şartları, İran'ın nükleer programı veya bölgesel vekillerine ilişkin hükümler henüz kamuoyu ile paylaşılmadı. Nükleer programa ilişkin müzakereler tamamlanmadı.
Daha önceki haberler, Tahran'ın nükleer silah geliştirmeme ve önümüzdeki 60 gün içinde daha geniş bir çözüm için çalışan müzakerecilerle birlikte nükleer programının daha fazla genişlemesini durdurma taahhüdünü kabul ettiğini gösteriyordu.
Ancak uygulama, zaman çizelgeleri ve nihai onay konusunda belirsizlik devam ediyor. İranlı yetkililer daha önce bağlayıcı herhangi bir anlaşmanın yürürlüğe girmesinden önce siyasi, hukuki ve teknik konuların hâlâ incelenmesi gerektiğini sinyallemişti. Anlaşmanın tam olarak uygulanması halinde bölgesel jeopolitiği yeniden şekillendirmesi ve küresel enerji piyasalarını etkilemesi bekleniyor.
