Arkeologlar, günümüz Türkiye'sinin Ege kıyısındaki antik Yunan kenti Notion'da yaklaşık 2.500 yıllık 50 Pers altın sikkesinden oluşan dikkat çekici bir hazine ortaya çıkardı.
Keşif, Michigan Üniversitesi'nin Notion Arkeoloji Projesi kapsamında İzmir'in Ahmetbeyli yakınlarında yürütülen kazılarda yapıldı. Sikkeler, daha sonraki bir Helenistik dönem evinin avlusunun altına gömülmüş küçük bir seramik kabın içinde bulundu.
Araştırmacılar, hazinenin güvende olması için bilerek saklandığını ancak sahibi tarafından muhtemelen savaş, ölüm veya zorunlu göç nedeniyle bir daha alınamadığını düşünüyor.
Nadir Pers Darikleri
Altın sikkelerin, Ahameniş Pers İmparatorluğu döneminde, MÖ 5. yüzyılın sonları veya 4. yüzyılın başlarına tarihlenen Pers darikleri olduğu belirlendi.
Her bir sikke, Pers dariklerinin standart tasarımı olan diz çökmüş bir okçu figürü taşıyor. Bu sikkelerin, imparatorluğun en önemli idari ve ekonomik merkezlerinden biri olan Sardes'te basıldığı tahmin ediliyor.
Notion Arkeoloji Projesi direktörü Christopher Ratté, hazinenin arkeolojik bağlamının keşfi özellikle önemli kıldığını belirtti. Çünkü benzer birçok buluntu geçmişte uygun kazı kayıtları olmadan gün yüzüne çıkarılmıştı.
Askeri Ödemelerle Bağlantılı
Antik Yunan tarihçisi Ksenophon, bir darikin kabaca bir paralı askerin bir aylık maaşına eşit olduğunu kaydetmişti.
Bu tahmine göre, 50 altın sikke, 50 kişilik bir askeri gücün bir aylık maaşını ödeyebilirdi.
Arkeologlar hazineyi belirli bir tarihsel olaya bağlamasa da, sikkelerin Pers ve Atina güçlerinin Ege kıyılarının kontrolü için rekabet ettiği bir dönemde bir askeri komutana, hükümet yetkilisine veya zengin bir sakine ait olabileceğini düşünüyor.
Stratejik Bir Yunan Kenti
Notion, Ege Denizi'ne bakan, Kolofon ve ünlü Klaros Apollon Tapınağı yakınında bulunan önemli bir İyon Yunan kentiydi.
Klasik dönem boyunca kent, stratejik limanı nedeniyle defalarca Pers İmparatorluğu ile Atina arasında el değiştirdi.
Pers destekli güçler MÖ 5. yüzyılda Notion'u işgal etti, ardından Atina burayı bir deniz üssü olarak kurdu. Kent, MÖ 334'te Büyük İskender'in gelişine kadar tekrar Pers kontrolüne geçti.
Yeni keşfedilen sikkeler şu anda Efes Arkeoloji Müzesi'nde korunuyor. Yapılacak ileri araştırmaların, hazine için daha kesin bir tarih belirlemesi ve gömülmesine yol açan koşullara ışık tutması bekleniyor.
Bu keşif, Pers Savaşları ve sonraki yüzyıllarda Küçük Asya'nın antik Yunan kentlerini şekillendiren siyasi, askeri ve ekonomik mücadelelere nadir bir bakış sunuyor.
