Geleneksel Katolik ayinlerine bağlı ve ayrılıkçı Aziz Pius X Cemiyeti'ne (SSPX) bağlı kiliselerde ibadet edenler için Pazar ayinleri artık olağanüstü bir soruyu da beraberinde getiriyor.
Katolik sağının bu marjinal hareketi, Vatikan'ın en ağır suçlardan saydığı bir fiili işledi: Papa'nın izni olmadan piskopos atayarak kilise birliğini bozmak. Bunun üzerine SSPX'in piskopos ve rahipleri aforoz edildi. Vatikan, Katoliklerin bu ayrılıkçı grubun ibadet ve etkinliklerine katılmayı bırakması gerektiğini, cemiyet rahipleri tarafından verilen bazı kutsal ayinlerin geçersiz ve hükümsüz olduğunu duyurdu.
Ancak cemiyete bağlı kiliselerde hayat büyük ölçüde normal akışında devam ediyor. Eski Latin ayiniyle düzenlenen ayinler sürüyor, vaftizler yapılıyor, kamplar ve hac ziyaretleri planlandığı gibi ilerliyor. Bazı sadıklar ise bu kiliselerden ayrılma niyetinde olmadıklarını söylüyor.
İki hafta önce gerçekleşen piskopos atamaları, Papa XIV. Leo için bir kriz yarattı çünkü Papa, kilise birliğine büyük önem veriyor. Amerikalı Papa, özellikle Papa Franciscus döneminde kiliseden uzaklaşan muhafazakâr ve gelenekçi kanada ulaşmaya çalışıyordu.
Aforozun yankıları belirsizliğini koruyor
ABD'deki bazı piskoposlar, Vatikan'ın cemiyet sadıklarına yönelik uyarısını yineleyerek onları Roma'ya bağlı kiliselere geçmeye çağırıyor.
San Antonio Başpiskoposu Gustavo García-Siller, başpiskoposluğuna yazdığı mektupta şu ifadeleri kullandı: "Mesih'in çağırdığı birliği kucaklamak, asmaya bağlı kalmak ve Papa XIV. Leo ile Katolik Kilisesi hiyerarşisiyle birlik içinde olmak demektir."
Bu talimat, Vatikan'ın doktrin ofisinin 2 Temmuz'da yaklaşık 750 rahibi bulunan Aziz Pius X Cemiyeti'ne (SSPX) karşı yayımladığı bölünme bildirisi ve aforoz kararnamesini yansıtıyor.
Peki Katolikler bu çağrıya uyacak mı? Virginia Commonwealth Üniversitesi'nde Katolik Araştırmaları kürsüsü başkanı R. Andrew Chesnut'a göre bu, büyük ölçüde ibadet edenlerin kendilerini en çok nereye ait hissettiklerine bağlı.
Chesnut, "Uzun süredir SSPX'e bağlı olanlar, bu tür açıklamaları genellikle Kilise otoriteleriyle onlarca yıldır süren bir çatışmanın merceğinden görüyor ve bu nedenle ikna olma olasılıkları daha düşük" dedi.
Cemiyet, İkinci Vatikan Konsili'nin modernleşme reformlarına muhalefet amacıyla kuruldu. SSPX liderleri, bu reformları sapkınlık ve hatalarla dolu olarak görüyor. 1960'lardaki konsil, kilisenin Yahudiler ve diğer dinlerle ilişkilerinde devrim yarattı, herkes için din özgürlüğünü destekledi ve ayinlerin Latince yerine günlük dillerde yapılmasına izin verdi.
SSPX liderleri, cemiyeti kilise geleneğinin meydan okuyan bir koruyucusu olarak görüyor ve 1 Temmuz'daki piskopos atamalarını ruhları kurtarmak için gerekli bir adım olarak savunuyor. Cemiyet ayrıca Vatikan'ın yaptırımlarının geçerliliğini de sorguluyor.
Chesnut, cemiyet liderlerinin tepkisinin Roma ile geçmiş anlaşmazlıklarla "dikkat çekici şekilde tutarlı" olduğunu söyledi. Rahipler, sadıklara geleneksel Katolik ayinlerini koruma misyonlarında bir değişiklik olmadığı konusunda güvence veriyor.
Cemiyet, Vatikan kararnamesine itiraz etti. ABD bölge sözcüsü James Vogel, kararın etkisini değerlendirmek için henüz erken olduğunu söyledi. Şimdilik ayinler ve diğer etkinlikler durmadı.
Vogel, "Sanırım birçok kişi yaptıklarını yapmaya devam ediyor" dedi.
Papa Franciscus ve Leo'yu destekleyen Katolik yorum sitesi Where Peter Is'in genel yayın yönetmeni Mike Lewis, bunun şaşırtıcı olmadığını belirtti: "Burada 30-40 yıldır esasen ayrı olan topluluklardan bahsediyoruz. İnsanların aileleri ve sosyal hayatları bu hareketin içine gömülmüş durumda."
Bazı gelenekçi sadıklar daha da sıkı sarılıyor
Jim De Piante'nin Aziz Pius X Cemiyeti'ne bağlılığı çok derin. Ailesi, hareketi Kuzey Carolina'ya getirenler arasındaydı ve kendisi Charlotte yakınlarındaki cemiyete bağlı St. Anthony of Padua kilisesine gidiyor. Aforozların ardından geçen hafta bu kilise yeni bir kampüs için arazi satın aldı.
De Piante, aforozların onu "geleneği daha da sıkı" yaşamaya teşvik ettiğini söylüyor: "St. Anthony's bana, tarih boyunca tüm büyük azizleri yaratan aynı inançla geleneksel kutsal ayinleri sunuyor." Bu inancı gelecek nesillere aktarmanın kendi sorumluluğu olduğunu düşünüyor.
Endişeli olmasa da De Piante, özellikle yeni katılanların kaygılı olduğunu biliyor. Çevresindeki SSPX sadıklarına rehberlik ediyor. Pazar ayinlerine birkaç yüz kişinin katıldığı St. Anthony's'de katılımda küçük bir düşüş fark etmiş. Sarsılan aileler ve geri dönmeyi planlamayanlar olduğunu biliyor. De Piante, yeni piskoposların atama töreni için İsviçre'ye gitti ve cemiyetin geleceği konusunda iyimser olduğunu söylüyor.
Vatikan, Katolikleri 'eve' dönmeye çağırıyor, aksi halde yaptırım uyarısı yapıyor
Aziz Pius X Cemiyeti bu piskoposları atadığında Vatikan bunu bölücü bir eylem olarak değerlendirdi ve SSPX piskoposları ile rahiplerinin aforoz edilmesine yol açtı. Cemiyet sadıklarına da, gruba "resmen bağlı kalmaları" halinde kilisenin en ağır yaptırımlarıyla karşılaşacakları uyarısı yapıldı.
Aforoz, kaldırılabilen "tedavi edici" bir yaptırım veya kınama cezasıdır. Aforoz edilenler kiliseden atılmaz ancak bazı kilise etkinliklerine katılamazlar.
Connecticut, Bridgeport Piskoposluğu'ndan Frank J. Caggiano gibi piskoposlar, cemiyet kilisesine gidenleri "eve" davet ediyor. Piskoposluk bölgesine yazdığı bir mektupta aforozun, Papa'nın otoritesini kabul eden ve SSPX kiliselerine sadece ibadet için gidenleri kapsamadığını belirtti.
Yine de Papa'ya karşı gelmek küçük bir suç değil. Caggiano, cemiyete sadık kalmanın "Petrus'un Halefi'nden ayrılışı paylaşmak anlamına geleceği" uyarısında bulundu.
Diğer SSPX sadıkları 'vicdan krizi' yaşıyor
Ross McKnight ne yapacağına karar vermeye çalışıyor.
COVID-19 salgını sırasında cemiyete yönelen McKnight ve ailesi, Louisiana, Lacombe'daki yakın bir SSPX kilisesinin destekleyici, gelenekçi topluluğundan keyif alıyor. Kendisi gibi birçok kişinin "vicdan krizi" yaşadığını düşünüyor.
McKnight, "Onları karanlık saatlerinde terk etmek istemiyoruz. Ama aynı zamanda bu bizim ilk görevimiz değil. İlk görev belirli bir kişiye veya rahip grubuna ait değil. Sanırım çatışmanın kaynağı bu" dedi.
Teksas'taki Başpiskopos García-Siller, Katoliklere cemiyetin yerel şubesine katılmamaları talimatını verdi ve SSPX rahiplerinin artık başpiskoposluk bölgesinde düğün yönetmesine veya hizmet vermesine izin vermeyeceğini söyledi.
Ancak canlı yayınlanan ibadet hizmetleri, St. Joseph's'te ve diğer cemiyet kiliselerinde kilise hayatının devam ettiğini gösteriyor.
Aforozlardan sonraki ilk Pazar günü ayin sırasında Peder Stephen Zigrang, bina bakımı, özel bir bağış toplama ve bir vaftiz gibi sıradan duyuruları sıraladıktan sonra cemaate rotayı değiştirmelerine gerek olmadığı konusunda güvence verdi.
Associated Press'in röportaj talebini reddeden Zigrang, "Sorun tabii ki aile, arkadaşlar. Bize yan gözle bakacaklar. Ama sadece gülümseyin, değil mi? 'Eski ayini seviyoruz... Gelip denemelisiniz' deyin" dedi.
___
HOLLY MEYER, Associated Press
Associated Press muhabiri Peter Smith bu habere katkıda bulunmuştur.
