«Yunanistan iflasından ne öğrendi – Avrupa'daki diğerleri ise bunu hâlâ öğrenmedi» başlıklı kapsamlı haber, Wall Street Journal gazetesinde yayımlandı. Aynı gazetedeki Başbakan Kiryakos Miçotakis ile yapılan röportajla birlikte okunması öneriliyor.
Margarita Stankati ile Yunan gazeteci Yannis Palaiologos'un ortaklaşa imzaladığı metin, «acı çekip ders alan» Yunanlılara övgüler düzüyor. Kara koyun olarak görülen ülke, Avrupa'nın en mali açıdan sorumlu ülkesi hâline geldi.
Yazı Yunan basınında geniş yer buldu. Kimi yayın organları haberi olduğu gibi aktarırken kimileri hükümete yakın bir dille yazdı. Örneğin bir gazetenin manşeti şöyleydi: «Iflastan Avrupa'nın zirvesine Yunanistan».
Memorandum sonrası dönemde Yunanistan, yapısal reformların en iyi öğrencisi ödülünü almış ilk ülke değil. Bu tür övgüler, özellikle liberal ekonomi okuluna yakın medyada sık yer alıyor. Ancak bugünkü konjonktürde Yunanistan'a yapılan övgüler, daha çok diğer Avrupalılar için bir korkuluk işlevi görüyor. Çünkü Avrupalılar pahalılığa ve sosyal harcamalardaki kesintilere karşı protesto düzenliyor.
Örnek alınacak Yunanistan
Bir zamanlar Yunanlıları güçlerinin üzerinde yaşayan tembeller olarak niteleyen medya, bugün Avrupa şehirlerinin caddelerinde konut, iş ve eğitim hakkı için yürüyen genç ve yaşlı çalışanları kendini beğenmiş ve nankör olarak damgalıyor.
Bu mesaj Avrupa halklarına açık. Yunanlılar da 2010'dan 2015 referandumuna kadar benzer gerekçelerle protesto etmişti. Ancak sonunda Thatcher'ın «alternatif yok» anlayışı (TINA: There Is No Alternative) galip geldi ve memorandum'ların (kurtarma programı anlaşmalarının) acı kadehini içtiler. Bugün Bulgaristan ile birlikte AB'de en düşük satın alma gücüne ve en yüksek yoksulluk oranlarından birine sahip olabilirler. Yine de en kötüsünden, yani düzensiz iflastan kaçındılar. Bu nedenle siz de, bir zamanlar Avro Bölgesi'nin güçlü ekonomileri olan Avrupalılar, nazlanmayı bırakın ve daha geç olmadan aynı reçeteyi uygulayın.
Ağır bedel
WSJ'nin haberi, Avro Bölgesi'nin kalbindeki son protestoların canlı ama tek yanlı bir tasvirini yaparak başlıyor. Paris'te, Milano'da ve başka yerlerde yaşam pahalılığına ve kamu hizmetlerinin bozulmasına öfkelenen göstericiler çöp konteynerlerini ateşe verdi, dükkânları yağmaladı ve polise molotof kokteyli attı.
Gazetenin yazdığına göre bu sahneler, Yunanlıların kemer sıkma politikasına karşı ayaklandığı dönemi, yani 2010 civarını «Atina'yı çok andırıyordu». WSJ'ye göre bu kemer sıkma, düzensiz iflası ve krizin Avrupa'nın geri kalanına yayılmasını önleyen kurtarma paketlerinin «ağır bedeliydi».
Yunanistan acı çekti ama kurtuldu
«En iyi öğrenci» tablosu, Miçotakis'in öğretmen rolü olmadan tamamlanmazdı. «Yunanistan Başbakanı'nın Avrupa'nın geri kalanına öğütleyecek bir şeyi var» başlıklı video, gazetenin uluslararası muhabirlerinin şefi Gordon Ferklaf'a verdiği röportajı destekliyor.
Videonun açılışında, «Yunan öfkesinin kalbi» olduğu dönemlere ait Syntagma Meydanı arşiv görüntüleri yer alıyor. «Ama şimdi Yunanistan için işler çok farklı» diyor gazeteci. Kamera, bulutsuz mavi bir gökyüzü altındaki Meclis'e yaklaşıyor. Meydanda öfkeli kalabalıklar yerine disiplinli vatandaş-tüketicilerin dolaştığı sakin bir alan görünüyor. Hemen ardından başbakan dersini veriyor: «Acıyı hissettik. Gücümüzün üzerinde borçlanabildiğimiz bir döneme bir daha asla geri dönmeyeceğiz».
Şok doktrininden «erdemli döngüye»
WSJ, Yunanistan'ı 2016'dan beri pandemi yılları dışında sürdürülen birincil fazlalar, artan KDV tahsilatı, borcun kontrol altına alınması ve erken geri ödemeler nedeniyle tebrik ediyor. Ama asıl olarak Yunanlıları zihniyet değişimi için kutluyor. Gayrisafi yurt içi hasılanın dörtte birini kaybettiklerini, ücretlerin çöktüğünü, işsizliğin fırladığını ve orta sınıftan insanların aşevi kuyruklarında beklediğini hatırlatıyor. Bugün ise akıllarını başlarına aldılar. Gazete, «Tedavi işe yaradı» diye not düşüyor.
Başarının kanıtı, mali disiplinin yanında Yunanlıların borç, bütçe ve açık konularında «eğitilmesi». Gazete burada da Miçotakis'e atıfta bulunuyor: «İnsanlarla borç hakkında konuştuğumda, beni gerçekten dinliyor gibi görünüyorlar».
Üstelik Yunanlılar o kadar uslu çocuklar ki fazla bütçe fazlasından birkaç kırıntıyı hak ediyorlar. WSJ'ye göre hükümet «disiplin, ama bir miktar popülizm» gösterdi. Akaryakıt sübvansiyonları verdi, kamu çalışanlarına ve bazı emekli maaşlarına artış yaptı. Ayrıca bir kira bedelini, en fazla 800 euroya kadar, yılda bir kez yaklaşık bir milyon haneye geri ödüyor. Yıllık asgari ücret ise 12.880 euro'ya çıktı.
Haber, tüm bunların ülkeyi kişi başı GSYH'de AB'nin en alt sıralarından kurtarmaya yetmediğini kabul ediyor. Ama asıl önemli olan şu: «Yunanlılar, iyi ya da kötü, devletten Avrupalı meslektaşlarının çoğundan daha az şey beklemeyi öğrendi».