Demokritos Ulusal Bilimsel Araştırma Merkezi'nde çalışan Yunan araştırmacılar, yapay zekâyla bağımsız hareket edebilen, deniz kirleticilerini tespit edip atıkları toplayabilen elektrikli bir otonom tekne geliştiriyor. Proje, merkezin bilgi işlem altyapısını genişlettiği ve Yunanistan'ın ulusal yapay zekâ fabrikası Pharos'u devreye almaya hazırlandığı bir dönemde ilerliyor.
INSANE araştırma ekibi, teknenin bileşenlerini tasarlıyor, 3D yazıcılarla üretiyor ve her prototipi laboratuvarında birleştirip test ediyor. Proje, yapay zekâyı fizik ve mühendislikle birleştirerek deniz kirliliğine uygulanabilir bir çözüm bulmayı amaçlıyor.
Laboratuvar, Demokritos Bilişim ve Telekomünikasyon Enstitüsü'nün yeni binasında faaliyet gösteriyor. Bu bina; bilimsel araştırmaları, teknolojik uygulamaları, ileri düzey bilgi işlem altyapısını ve Yunanistan'ın ulusal yapay zekâ fabrikası Pharos SA'nın ofislerini bir araya getiriyor.
Yapay zekâ ve robotik deniz kirliliğini hedefliyor
INSANE ekibinin araştırmasının merkezinde yapay zekâ yer alıyor. Ekibin vizyonu, fizik ve mühendislik yasalarına dayanan yeni bir yapay zekâ yaklaşımı oluşturmak. Bu yaklaşımın, çok çeşitli görevlerde bilim insanlarına ve mühendislere destek olması hedefleniyor.
Araştırmacılar, yapay zekâyı teknenin malzemelerini iyileştirmek, otonom seyri sağlamak ve topladığı kirleticileri tespit etmek için kullanıyor.
Fikir, COVID-19 salgını sırasında ortaya çıktı. Araştırmacı Christoforos Rekatsinas, deniz kirliliğini otonom bir teknolojik çözümden yararlanabilecek bir sorun olarak belirledi.
INSANE ekibini Rekatsinas, araştırmacı arkadaşları Giorgos Giannakopoulos ve Panagiotis Krokidas ile birlikte 2022'den beri yürütüyor. Ekip bu süreçte birkaç tekne prototipi geliştirdi, test etti ve iyileştirdi. Projenin finansmanı, Science Agora Teknoloji Transfer Merkezi'nin Kavram Kanıtlama (Proof of Concept) programından ve ekibin aldığı ödül ve takdirlerden geliyor.
“Prototip üretiminde 3D baskının ötesine geçip pratikte kullanılabilecek işlevsel bir ürüne doğru ilerliyoruz. Bunun için tasarım, mühendislik bilgisi ve teknolojinin etkili kullanımı gerekiyor.” Rekatsinas bu sözleriyle Atina-Makedonya Haber Ajansı'na (AMNA) konuştu.
Tekne, su yollarını temizlemenin ötesinde de işe yarayabilir. Su kalitesini izlemek ve altyapıyı denetlemek için de kullanılabilir.
Araştırma ekibi şimdiden Atina Su ve Kanalizasyon Şirketi (EYDAP) ve Kamu Elektrik Şirketi (PPC) ile iş birliği kurdu. Ayrıca bir mikro uydu şirketiyle birlikte mikro uydular için metal çerçeve üretme olasılığını değerlendiriyor.
Rekatsinas, yeni binanın ekibe özel bir laboratuvar alanı sağladığını söyledi. Bu sayede araştırmacılar ve öğrenciler birlikte çalışabiliyor, etkileşime girebiliyor ve daha yakın iş birliği yapabiliyor.
Kendisi de bir yaşayan laboratuvar olan akıllı bina
Demokritos'un Bilişim ve Telekomünikasyon Enstitüsü'nün yeni binası yalnızca araştırma laboratuvarlarına ev sahipliği yapmıyor. Aynı zamanda akıllı bina teknolojilerinin test edildiği bir alan olarak da hizmet veriyor.
Tesis, insanlar binayı kullanırken hava kalitesi ve enerji tüketimi verilerini toplayan bir yaşayan laboratuvar olarak çalışıyor.
Enstitüde araştırmacı ve Demokritos Ağ Merkezi başkanı Giorgos Xylouris, binada sıcaklık, basınç, nem ve taze hava akışını ölçen sensörler bulunduğunu söyledi. Tesis ayrıca elektrik tüketimini de izliyor.
Bu sistemler, araştırmacıların yapay zekâ hizmet ve uygulamaları geliştirmek için analiz edebileceği çevresel ve enerji kullanım verileri üretiyor.
Zemin kattaki yeni veri merkezi, INSANE laboratuvarının yanında yer alıyor. Merkez, tüm Demokritos enstitülerine ve Lefkippos Teknoloji Parkı'nda faaliyet gösteren şirketlere hizmet verecek.
Bilgi işlem altyapısını oluşturan yirmi metal raf; sunucular, ağ ekipmanları, büyük ölçekli veri depolama sistemleri ve fiber optik bağlantıları barındırıyor.
Xylouris, veri merkezinin yapay zekâ uygulamalarının tüm yaşam döngüsünü destekleyeceğini söyledi. Bu döngü; makine öğrenmesi için verilerin toplanmasını ve işlenmesini, bilginin saklanmasını ve uygulamaların çalıştırılmasını kapsıyor.
Altyapı, araştırmacılara projelerini geliştirmek ve yürütmek için gereken bilgi işlem kaynaklarını sağlayacak.
Demokritos'u Daidalos süper bilgisayarına bağlamak
Yeni veri merkezi, Yunanistan Ulusal Araştırma ve Eğitim Ağı (GRNET) düğümüne de ev sahipliği yapacak. Bu bağlantı, Demokritos'un veri merkezini Lavrio'daki Daidalos süper bilgisayarıyla güvenli ve yüksek hızlı biçimde birbirine bağlayacak. Böylece araştırmacılar işlenmek ve diğer uygulamalar için veri aktarabilecek.
Bu bağlantı, bilgi işlem altyapısını araştırma uzmanlığı ve pratik destekle birleştirmeyi amaçlayan daha geniş ulusal çabanın bir parçası. Çaba, Yunanistan'ın yapay zekâ kapasitesini güçlendirmeyi hedefliyor.
Pharos, ileri yapay zekâyı herkes için erişilebilir kılmayı amaçlıyor
Yeni binada, Yunanistan'ın ulusal yapay zekâ fabrikasının kullanıcılarıyla ilgilenen ve onlara destek veren PHAROS projesinin ticari kolu Pharos SA'nın ofisleri de yer alıyor.
Demokritos'un teknik koordinasyonunu yürüttüğü akademik bir konsorsiyum, yapay zekâ fabrikasını organize etmek ve Daidalos süper bilgisayarının kapasitesini üniversiteler, kamu kuruluşları ve işletmeler için kullanılabilir hale getirmek üzere çalışıyor.
PHAROS projesinin teknik koordinatör yardımcısı ve Demokritos araştırmacısı Stelios Karozi, yapay zekâ fabrikasının bir süper bilgisayardan çok daha fazlası olduğunu vurguladı.
“PHAROS Yapay Zekâ Fabrikası yalnızca Daidalos'tan ibaret değil; Daidalos, hizmetler ve eğitimle birlikte bir bütün. Daidalos bir makine. Süper bilgisayara erişim PHAROS Yapay Zekâ Fabrikası üzerinden sağlanacak.” Karozi bunu AMNA'ya söyledi.
Karozi, yapay zekâ fabrikasının kullanıcıların gelişmiş bilgi işlem altyapısına erişmesine yardımcı olacağını, bunun yanında etkin kullanım için gereken uzmanlık ve desteği de sağlayacağını anlattı.
Bu kapsamda kuruluşların hedeflerini belirlemesine, ilgili veri kümelerini bulup kullanılabilir hale getirmesine, verileri uygun biçimde kullanmasına ve ileri bilgi işlem kaynaklarıyla çalışmak için gereken becerileri edinmesine yardımcı olunacak.
PHAROS projesi, büyük veri kümeleri, yapay zekâ modelleri ve özel şirketlere, akademisyenlere ile kamu kuruluşlarına danışmanlık yapacak bir uzman ekip aracılığıyla yapay zekâ fabrikasının temellerini atıyor.
Proje ekibi ayrıca potansiyel kullanıcıların PHAROS hizmetlerine başvurabileceği ve yapay zekâ teknolojisini kendi operasyonlarına entegre edebileceği dijital bir platform geliştiriyor.
Pharos SA genel müdürü Afroditi Sevasti, yeni Demokritos binasının alanda çalışan önde gelen bilim insanları, araştırmacılar ve mühendislerle günlük ilham ve anlamlı iş birliği için bir ortam sunduğunu söyledi.
Sevasti, PHAROS'u Yunanistan'ın ulusal yapay zekâ hızlandırıcısı olarak tanımladı. Girişim, işletmeleri, araştırmacıları ve kamu kurumlarını ülkenin yapay zekâ altyapısıyla bir araya getiriyor.
Girişim, Daidalos gibi ileri bilgi işlem kaynaklarına, güvenilir verilere, gelişmiş yapay zekâ araçlarına, uzman bilgisine ve destek hizmetlerine tek noktadan erişim sağlayarak yapay zekâyı benimsemenin maliyetini ve karmaşıklığını azaltmayı hedefliyor.
Sevasti, nihai hedefin araştırma ve yeniliği ölçülebilir ekonomik ve sosyal faydalar sağlayan çözümlere dönüştürmek olduğunu söyledi.
Demokritos 48,3 milyon euroluk bir bina programı başlatıyor
Bilişim ve Telekomünikasyon Enstitüsü'nün yeni binası, Avrupa Yatırım Bankası'nın finanse ettiği, toplam 48,3 milyon euroluk bir inşaat ve yenileme programının parçası.
Program, nanoteknoloji ve mikroelektronik, kimyasal biyoloji için yeni binaların yapılmasını ve Lefkippos Teknoloji Parkı'nın genişletilmesini de kapsıyor. Ayrıca araştırma merkezindeki yedi mevcut binanın yenilenmesi de programa dahil.
Demokritos Müdürü ve Yönetim Kurulu Başkanı Evangelos Karkaletsis, merkezin programı 2030 yılına kadar tamamlamayı beklediğini söyledi.
“Demokritos büyüyor. Önemli ihtiyaçlarımız var ve bu bina programı, bu ihtiyaçları karşılamamıza yardımcı olacağı için önemli.” dedi Karkaletsis.
Karkaletsis, Demokritos'un nükleer araştırma merkezi olarak başladığını, sonra çok disiplinli bir araştırma kurumuna dönüştüğünü hatırlattı. Bilim disiplinleri arasındaki iş birliğinin gelecekte de merkezde önemini koruyacağını belirtti.
Yapay zekâ artık merkezin her yerinde araştırmaları destekliyor. Bu destek, bilişim ve telekomünikasyonun ötesine geçerek mikroelektronik, nanoteknoloji, biyoteknoloji, nükleer fizik ve parçacık fiziği gibi alanları da kapsıyor.
Yeni binada kültürel etkinlikler, spor, tartışma ve çeşitli organizasyonlar için ayrılmış alanlar da bulunuyor. Enstitü müdür yardımcısı Giorgos Paliouras, binanın tasarımının araştırmacıların resmi olmayan biçimde buluşmasını ve küçük ya da büyük toplantılar düzenlemesini kolaylaştırarak etkileşimi ve iş birliğini teşvik ettiğini söyledi.
Bina ayrıca duyusal uyarandan uzaklaşmak isteyenler için sessiz bir oda ile bebeklerini emzirmek isteyen anneler için özel bir alan sunuyor.
Paliouras, binanın yerleşiminin araştırmacıları koridorlarda ve ortak alanlarda bir araya gelmeye, fikir alışverişinde bulunmaya ve daha etkili iş birliği yapmaya teşvik ettiğini anlattı.
Başbakan Kiryakos Miçotakis, Kalkınma Bakanı Takis Theodorikakos ve Kalkınma Bakan Yardımcısı Stavros Kalafatis, yeni binayı 20 Ekim Salı günü açacak. Lavrio'daki Daidalos süper bilgisayarının açılışı ise 19 Ekim Pazartesi günü yapılacak.
Bu gelişmeler, Yunanistan'ın araştırma altyapısını güçlendirme, yapay zekânın pratikte kullanımını genişletme ve bilimsel yeniliği işletmelerin ve kamu hizmetlerinin ihtiyaçlarıyla buluşturma çabasında önemli bir adım.
