ABD merkezli ABD Helen Enstitüsü (AHI), Dışişleri Bakanı Marco Rubio'dan Atina ziyareti sırasında Washington'un Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti'ne desteğini ve bu iki ülkenin uluslararası hukuktan doğan egemen haklarını teyit etmesini istiyor.
Enstitü, Rubio'ya 6'ncı Yunanistan-ABD Stratejik Diyaloğu öncesinde bir mektup gönderdi. AHI Başkanı Nick Larigakis mektupta, Rubio'nun ABD heyetinin başına geçme kararını memnuniyetle karşıladığını belirtti. Larigakis, Rubio'nun bu sıfatla Yunanistan'a gerçekleştirdiği ilk ziyaretin, Washington'un Atina ile ilişkisine verdiği önemi gösterdiğine dikkat çekti.
Larigakis, Aralık 2018'de başlayan Stratejik Diyaloğun, iki ülke arasında savunma, enerji, ticaret ve bölgesel güvenlik alanlarında koordinasyonun ana çerçevesi hâline geldiğini söyledi.
Larigakis, "Bu diyaloğu sürdürme konusundaki kişisel kararlılığınız, ABD'nin Yunanistan'ı stratejik bir ortak ve Doğu Akdeniz'de istikrar direği olarak gördüğünü açık biçimde ortaya koyuyor" diye yazdı.
Suda ve savunma iş birliği
AHI Başkanı, Yunanistan'ı "sadık, güvenilir ve istikrarlı bir müttefik" olarak niteledi. Ülkenin NATO savunma harcaması taahhütlerini sürekli aştığını ve Yunanistan-ABD Karşılıklı Savunma İş Birliği Anlaşması'ndan doğan yükümlülüklerini yerine getirdiğini vurguladı.
Larigakis özellikle Girit'teki Suda Körfezi'ne değindi ve burayı ABD'nin bölgedeki faaliyetlerinde önemli bir merkez olarak tanımladı; özellikle Orta Doğu'daki savaş döneminde bu rolün öne çıktığını kaydetti.
Mektuba göre şubatta İran'la çatışmaların başlamasından bu yana ABD'ye ait savaş uçakları, yakıt ikmali yapan uçaklar, nakliye uçakları ve özel kuvvetler uçakları Suda'yı yoğun biçimde kullandı. AHI, Yunanistan'ın ayrıca bir Patriot hava savunma bataryasını Girit'e naklederek üssün korumasını güçlendirdiğini bildirdi.
Enerji ve Dikey Koridor
Rubio'nun Atina görüşmelerinde enerjinin de öne çıkan başlıklar arasında olması bekleniyor.
Larigakis, Yunanistan'ın Revithoussa ve Dedeağaç terminallerine ABD'den sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ithalatı ve bölgeyi Orta Avrupa, Doğu Avrupa ve Ukrayna'ya bağlayan Dikey Koridor'a katılımıyla Avrupa'ya açılan bir enerji kapısı rolünü hatırlattı.
AHI ayrıca haziranda faaliyete geçen ABD-Doğu Akdeniz Enerji Merkezi'ni memnuniyetle karşıladı ve girişimin tam kapasiteyle çalışabilmesi için gerekli kaynakların sağlanması çağrısında bulundu.
Enstitü buna karşılık bölgesel enerji iş birliğinin Türkiye kaynaklı zorluklarla karşılaşmayı sürdürdüğü uyarısında bulundu. Bu zorlukların başında, Yunanistan, Kıbrıs Cumhuriyeti ve İsrail'in elektrik şebekelerini birbirine bağlayan AB destekli Büyük Deniz Bağlantısı (Great Sea Interconnector) projesi geliyor.
AHI, Türkiye'nin Girit ile Kıbrıs arasındaki deniz alanlarındaki çalışmalara yönelik tepkilerinin uluslararası hukuka ve ABD'nin çıkarlarına aykırı olduğunu savundu. Buna örnek olarak, 2024'te Türk savaş gemilerinin Kasos açıklarındaki sismik araştırma faaliyetlerini engellemesi gösterildi.
Larigakis ayrıca Türkiye'nin Ege'deki askerî faaliyetlerinden duyduğu kaygıyı dile getirdi ve Türk askerî uçaklarının ile İHA'larının 2026'da Yunan hava sahasını defalarca ihlal ettiğini, bunlar arasında silahlı F-16'ların uçuşlarının da bulunduğunu öne sürdü.
AHI bu tablo karşısında, ABD hükümetinin Ankara'nın Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini satın alması nedeniyle CAATSA (Amerika'nın Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşı Koyma Yasası) kapsamında Türkiye'ye uyguladığı yaptırımları sürdürmesini istedi.
Larigakis, "Türkiye, bir NATO müttefikini tehdit etmeyi ve Yunanistan ile Kıburis Cumhuriyeti'nin egemenliğini sorgulamayı sürdürdüğü sürece F-35 programına yeniden alınmamalı, ileri düzey ABD silah sistemleri verilmemelidid" dedi.
AHI, Rubio'yu Atina ziyareti sırasında ABD'nin egemenliğin ve uluslararası huktan doğan egemen hakların savunulmasında "Yunanistan ile Kıbrıs Cumhuriyeti'nin kararlılıkla yanında durduğunu" açıkça ifade etmeye çağırdı.
AHI Başkanı, "ABD, Türkiye'nin meşru enerji gelişimini engelleme girişimlerini, NATO müttefiklerini korkutma çabalarını ve tehdit ile güç kullanarak Doğu Akdeniz'in haritasını yeniden çizme hamlelerini hoş görmeyeceğini net biçimde ortaya koymalıdır" ifadesini kullandı.
Mektuba göre Rubio'nun ziyareti, Doğu Akdeniz için "kritik bir dönemeçte" gerçekleşiyor. AHI, Yunanistan ile ABD arasındaki stratejik ilişkinin daha da güçlendirilmesine destek verdiğini de bildirdi.
