Yunanistan ile Almanya arasında planlanan büyük elektrik bağlantısı projesi, Yunanistan'ın iletim operatörü IPTO'nun Grant Thornton ile birlikte hazırladığı ön fizibilite çalışmasının tamamlanmasıyla ilerledi. Proje, güneydoğu ve orta Avrupa arasında yeni bir elektrik koridoru oluşturabilir. Bu sayede Yunanistan, yenilenebilir enerji kaynaklarından (YEK) ürettiği elektriği Almanya'ya satabilecek, yerli üretimin yetersiz kaldığı durumlarda ise elektrik ithal edebilecek.
Çalışmanın bulguları, bağlantının yalnızca iki ülkeye değil, daha geniş Avrupa elektrik sistemine de fayda sağlayabileceğine işaret ediyor. Ancak proje henüz erken aşamada ve nihai yatırım kararından hâlâ uzak. Proje artık daha ayrıntılı teknik ve ekonomik değerlendirme aşamasına geçebilecek.
Yunanistan Teknik Odası'nın düzenlediği Green Deal Greece 2026 konferansında konuşan IPTO'nun sistem stratejisi ve planlama daire başkanı Konstantinos Tsirekis, bağlantının Avrupa Elektrik İletim Sistemi Operatörleri Ağı (ENTSO-E) tarafından hazırlanan 10 yıllık Avrupa elektrik şebekesi geliştirme planına zaten dahil edildiğini söyledi.
Her iki yönde elektrik akışı
Grant Thornton'dan Georgios Messinis, çalışmanın temel bulgularını sundu ve bağlantının iki yönde nasıl işleyebileceğini anlattı.
Güneş enerjisi üretiminin güçlü olduğu dönemlerde Yunanistan, Almanya'ya önemli miktarda elektrik satabilir. Tersine, yerli üretim talebi karşılamakta yetersiz kaldığında, özellikle güneş üretiminin azaldığı akşam saatlerinde, Yunanistan Kuzey Denizi'ndeki rüzgâr santrallerinde üretilen elektriği ithal edebilir.
Projenin değeri iki ülke arasındaki elektrik ticaretinin ötesine uzanıyor. Sınır ötesi akışların artması, mevcut üretim kapasitesinin daha iyi kullanılmasını ve ulusal elektrik sistemleri arasındaki farkların dengelenmesini sağlayarak Avrupa elektrik piyasasının daha geniş bölümlerinin işleyişini iyileştirebilir.
15 milyar euroluk yatırım maliyeti nasıl paylaşılacak
Çalışmada tespit edilen başlıca zorluklardan biri, projenin maliyetinin nasıl dağıtılacağı.
Yunanistan ve Almanya bağlantıyı finanse edecek olsa da, sınır ötesi elektrik akışları sayesinde faydaları diğer Avrupa ülkelerine de uzanabilir. Messinis, mevcut çerçevenin, bir projenin inşasına doğrudan dahil olmayan ülkelere de fayda sağlaması durumunda maliyetin nasıl paylaşılacağını yeterince ele almadığını söyledi.
Yunanistan-Almanya bağlantısının tahmini inşaat maliyeti 15 milyar euroya ulaşabilir. Messinis'e göre, etkileri ulusal sınırların ötesine geçen bu ölçekteki projeler, yatırım maliyetlerinin hesaplanması ve paylaştırılması için farklı bir yaklaşım gerektiriyor.
Yunanistan uluslararası bağlantıları genişletiyor
Önerilen Almanya bağlantısı, Yunanistan'ın uluslararası elektrik bağlantılarını genişletme çabasının bir parçası.
Türkiye ve Arnavutluk dahil komşu ülkelerle yapılması planlanan yeni bağlantılar, 2031 hedef tarihiyle destekleniyor. Yunanistan ile İtalya arasındaki ikinci elektrik bağlantısının 2033'te tamamlanması planlanıyor ve bu bağlantının iki ülke arasındaki iletim kapasitesini üç katına çıkarması bekleniyor.
Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail'i birbirine bağlamayı amaçlayan Büyük Deniz Bağlantısı (Great Sea Interconnector) projesi üzerindeki çalışmalar da sürüyor.
IPTO ayrıca Suudi Arabistan ile olası bir bağlantıyı inceliyor ve Elika'nın geliştirdiği ayrı bir Yunanistan-Mısır projesini destekliyor. Tsirekis, operatörün Mısır bağlantısında hisse sahibi olma konusundaki ilgisini doğruladı. Bu bağlantı, Yunanistan'ın uluslararası elektrik iletim kapasitesine 3 gigavat ekleyecek.
IPTO'nun 9 milyar euroluk yatırım programı
Planlanan altyapı yatırımlarının ölçeği, şu anda kamuoyu görüşüne açık olan ve yaklaşık 9 milyar euroluk yatırım içeren IPTO'nun 10 yıllık geliştirme programına yansıyor.
Öncelikli hedef, Yunanistan'ın adalarını ana kara elektrik şebekesine bağlamak.
Kiklad adaları grubunun dördüncü ve son bağlantısının 2026 sonuna kadar tamamlanması bekleniyor. Dodekanesos ve kuzeydoğu Ege projeleri için rekabetçi ihale süreçleri devam ediyor ve tamamlanma hedefi 2030.
Dodekanesos projesi kapsamında, kablo bölümünü kapsayan 1,4 milyar euroluk sözleşmenin önümüzdeki günlerde imzalanması bekleniyor. Dönüştürücü istasyonların değerlendirmesi de ilerliyor. Denizaltı kablolarını kapsayan çerçeve anlaşma için Sayıştay onayı ise hâlâ bekleniyor.
İkinci bağlantı projesi için ise önümüzdeki haftalarda çevresel etki değerlendirmesinin sunulması bekleniyor. İki taraf, ihalelerin 2027 yazında başlatılması konusunda anlaştı.
Yenilenebilir enerji projeleri şebeke kısıtlarıyla karşı karşıya
Yunanistan'da yenilenebilir enerjinin hızlı genişlemesi, yeni altyapıya ve elektrik üretimi, talep ve şebeke kapasitesi arasında daha iyi koordinasyona olan ihtiyacı artırıyor.
Tsirekis'in sunduğu rakamlara göre, halihazırda işletilen veya şebekeye bağlantı şartları güvence altına alınmış yenilenebilir enerji projelerinin toplam kapasitesi yaklaşık 33,7 gigavat. Bunun 20,7 GW'ı zaten işletmede, geri kalanı ise bağlantı şartlarını güvence altına almış durumda.
IPTO'nun değerlendirme kuyruğunda ayrıca önerilen 48 GW'lık yenilenebilir enerji projesi bulunuyor.
Bu proje hattının büyüklüğü, yoğun saatlerde yaklaşık 11 GW'a ulaşan ve günün birçok saatinde 6-7 GW'a düşen yerli elektrik talebiyle karşılaştırıldığında dikkat çekiyor.
2028'de 4 GW enerji depolama hedefi
Çevre ve Enerji Bakanlığı, büyük miktarda yenilenebilir elektriğin şebekeye entegrasyonu için vazgeçilmez görülen enerji depolama projelerini de hızlandırmaya çalışıyor.
Bakanlığın enerji genel sekreteri Despoina Paliarouta, hedefin toplam kapasitesi 3-4 GW olan depolama projelerinin 2028 sonuna kadar nihai şebeke bağlantı tekliflerini almasını sağladığını söyledi.
Şebeke bağlantı şartlarına ilişkin öncelikleri belirleyen bakanlık kararının bu hafta içinde imzalanması bekleniyor.
Işletmedeki enerji depolama tesislerinin kurulu kapasitesi şu anda neredeyse 700 megavata ulaştı. Mart ayında bu rakam yalnızca 32 MW'tı. Kapasitenin 2026 sonunda 1 GW'a, 2027 ortasında ise 1,5 GW'a çıkması bekleniyor.
Yenilenebilir enerji kesintileri için yeni kurallar değerlendiriliyor
Bakanlık ayrıca yenilenebilir enerji kesintilerini (curtailment) yeniden dağıtacak bir mekanizma üzerinde çalışıyor. Üreticilerin geriye dönük tazminat alıp almayacağı sorusu ise hâlâ değerlendiriliyor.
Paliarouta, bir önerinin aralık ayının ortasına kadar bakanlığın siyasi yönetimine sunulmasının beklendiğini, mekanizmanın ilk kapsamlı taslağının ise yıl sonuna kadar hazırlanmasının hedeflendiğini belirtti.
Bu arada bakanlık, yenilenebilir enerji projelerine yönelik işletme desteği için yeni bir çerçeve üzerinde Avrupa Komisyonu ile istişare yürütüyor. Değerlendirilen yaklaşım, teşvikleri teknolojiye ve yatırım büyüklüğüne göre farklılaştırmayı öngörüyor.
Önceki yıllarda kurulan ve şimdi üretim kesintilerinden etkilenen küçük ölçekli güneş enerji santrallerine özel dikkat gösteriliyor. Bu projeler için, belirli bir süre boyunca işletme sübvansiyonlarının peşin ödenmesini içerebilecek geçici bir destek modeli tartışılıyor.
Görüşmeler, yenilenebilir enerji üreticilerinin temsilcileri ve Yunan Bankalar Birliği (Hellenic Bank Association) ile devam ediyor.
