Yunan hükümeti, Türkiye-Libya mutabakatının onaylanmasını “ulusal yenilgi” olarak niteleyen sert muhalefet eleştirilerine karşı koymaya çalışıyor. Hükümete göre bu tür eleştiriler, Türkiye ve Libya'nın hukuka aykırı olduğunu düşündüğü tutumları fiilen benimsemek ve meşrulaştırmak anlamına geliyor.
Siyasi Maliyet
Hükümet, bu gelişmenin Yunanistan'ın artan jeopolitik rolüne ilişkin anlatısında kendisine “puan” kaybettirebileceği ihtimalini hafife almıyor.
Ulusal konular, hükümetin gündeminde geleneksel olarak güçlü bir koz oldu ve sağcı seçmenler için temel öncelik olmayı sürdürüyor. Bu durum, Yeni Demokrasi Partisi'nin bu siyasi alandaki üstünlüğünü yitirdiği bir dönemde yaşanıyor. Hükümet yetkilileri, Atina'nın hızlı tepkisini ve Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'deki daha geniş rolünü öne çıkarmak için her fırsatı değerlendiriyor.
Maximos Konağı'ndan Mesaj
Hükümetin tutumu, çarşamba günü siyasi muhabirlere yapılan brifingde netleşti. Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, Yunanistan'ın yenilgiye uğramış bir ülke olarak gösterilmesini kesin bir dille reddetti.
“Yenilgiden söz ettiğinizde, belki farkında olmadan, hukuka aykırı ve temelsiz olan diğer devletlerin tutumunu meşrulaştırmış oluyorsunuz” dedi.
Marinakis, Avrupa Birliği'nin mutabakatı reddettiğini belirtirken Yunanistan'ın siyasi sisteminin bir kesiminin, kendi görüşüne göre temelsiz pozisyonlar benimseyerek ulusal konular üzerinden muhalefet siyaseti yürütmeyi seçtiğini savundu.
Diplomatik Karne
Marinakis, İtalya ve Mısır ile yapılan deniz yetki alanı sınırlandırma anlaşmalarına, İyon Denizi'nde karasularının 12 deniz miline çıkarılmasına ve deniz alanı planlamasına dikkat çekti.
Hükümet ayrıca, Türkiye'nin casus belli'sini kaldırmasının, yani Yunan karasularının 12 deniz miline genişletilmesinin savaş sebebi sayılacağı yönündeki beyanından vazgeçmesinin, Türkiye'nin Avrupa Birliği'nin SAFE savunma tedarik programına katılma ihtimaliyle bağlantılı olduğu görüşünü yineledi.
“Tüm bunlar diplomatik bir yenilgi yaşayan bir ülkeyi mi anlatıyor?” diye soran Marinakis, tartışmayı hükümetin dış politika ve savunma alanındaki genel performansına çekmeye çalıştı.
Ancak bu soru, Yeni Demokrasi milletvekili Dimitris Kalogeiropoulos'un yaptığı değerlendirme nedeniyle belki de “mavi” milletvekillerine de yöneltilebilirdi. Kalogeiropoulos'un değerlendirmesi, birkaç saat sonra görüşünü geri almasına rağmen son derece karakteristik ve çarpıcıydı.
Hukuki Argüman
Hükümetin argümanı, onaylamanın mutabakatın hukuka aykırı ve temelsiz niteliğini değiştirmediği ve hukuki sonuç doğurmadığı görüşüne dayanıyor.
Hükümet Sözcüsü bu adımı “havai fişek gösterisi gibi bir manevra” olarak nitelendirdi. Yunanistan'ın hem Avrupa Birliği içinde hem de Birleşmiş Milletler'de yanıt vermek için araçlarının bulunduğunda ısrar etti.
Avrupa'nın Tepkileri
Hükümet yetkilileri, Atina'nın Türkiye-Libya anlaşmasının onaylanmasına hemen tepki verdiğini vurguluyor.
Yetkililer, Avrupa kurumları ve ülkelerinin oybirliğiyle verdiği tepkiye dikkat çekiyor. Özellikle Avrupa Konseyi, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu başkanlarının müdahalelerinin üzerinde duruyorlar. Ayrıca AB'nin 27 üye devletinin ortak bir açıklamayla verdiği tepkiyi de öne çıkarıyorlar.
Sonraki Adımlar
Atina, Libya ve Türkiye açısından doğacak sonuçları Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler önünde gündeme getirecek.
Aynı yetkililere göre Mısır ile Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlandırmasının genişletilmesi konusunda görüşmeler başlayacak. Yetkililer ayrıca, ek deniz alanlarını kapsayacak yeni bir Yunanistan-Mısır anlaşması üzerine de müzakere yapılacağını açıklıyor.
Diplomatik Faaliyet
Bu arada Yunanistan'ın diplomatik girişimleri, Atina'nın Doğu Akdeniz'de “Türk revizyonizmi” olarak nitelendirdiği duruma karşı ülkenin konumunu güçlendirmek için sürüyor.
Bu bağlamda Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, perşembe öğleden sonra birkaç saat içinde ikinci kez Mısırlı mevkidaşı Bedr Abdelatti ile görüştü. İki bakan, Yunanistan-Mısır MEB'inin coğrafi kapsamını genişletmeye yönelik istişarelere devam etmeyi kararlaştırdı. Bunu her zaman Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi'nin hükümlerine tam uyum içinde yapacaklarını belirttiler.
Ankara'ya Mesaj
Türkiye-Libya mutabakatının onaylanmasından bu yana atılabilecek en önemli adım olan bu hamle, yalnızca Bingazi'ye değil, öncelikle yıllardır Kahire'yi deniz bölgelerini sınırlandırmaya zorlayan ve Mısır'a çok daha fazla deniz alanı öneren Ankara'ya güçlü bir mesaj veriyor.
TO BHMA'nın birkaç hafta önce bildirdiğine göre, konu ikili gündemin her zaman bir parçası olsa da Yunanistan ve Mısır, Kahire'nin Ankara ile deniz sınırlandırması anlaşması yapma ihtimalini açık bıraktığı için anlaşmalarını genişletmeye yönelik ön görüşmelere şimdiye kadar başlamamıştı.
Ağustos 2020'de imzalanan Yunanistan-Mısır anlaşmasının kısmi olduğu da not edilmelidir. O dönemde Atina, Türkiye-Libya mutabakatının baskısı altındaydı ve anlaşma, ilgili adaların Mısır anakarasına göre etkisini biraz azaltmıştı.
Açık Cephe
Bugün anlaşmanın genişletilmesi için tartışılan alan 28. meridyenin doğusunda yer alıyor. Türkiye, bu alanın kendi kıta sahanlığına ait olabileceğini sürekli iddia ediyor.
Ayrıca son aylarda Ankara'nın Mısır ile ilişkileri geliştirmek için bir kampanya başlattığı, iki tarafın savunma gibi kritik bir alanda yeniden iş birliği yaptığı ve Pakistan ile Suudi Arabistan ile birlikte R4 grubunu kurduğu da not edilmelidir.
Sisi Yönetimi
Cumhurbaşkanı Abdulfettah el-Sisi ise Mısır'ın Mekke Paktı'na katılması yönündeki Türk baskısına boyun eğmeye istekli görünmüyor.
Öte yandan Sisi yönetimi, Türkiye'nin doğu Libya'daki etkisinin genişlemesine özellikle kuşkuyla bakıyor. Mısır, bölgede geleneksel olarak nüfuz sahibi olmuş ve bunu güvenlik mimarisinin bir parçası olarak kontrol altında tutmak istiyor.
