ATİNA — Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, İsrail ile stratejik savunma işbirliğine kararlılıkla devam edeceklerini açıklarken, aynı zamanda Orta Doğu'daki diğer devletlerle de ilişkilerini derinleştirmeyi ve ülkesini Avrupa ile Orta Doğu arasında bir "köprü" olarak konumlandırmayı hedeflediklerini vurguladı.
Selanik'te gazetecilere konuşan Miçotakis, son on yılda İsrail ile savunma, güvenlik ve enerji alanındaki işbirliğinin giderek arttığını ve İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu ile dostane bir diyalogları olduğunu hatırlattı. Üç yılı aşkın süredir müzakere edilen ve 31 Ağustos'ta Tel Aviv'de imzalanan 3 milyar euroluk (3,5 milyar dolar) anlaşma, 2010 yılında başlayan savunma, enerji ve güvenlik alanlarındaki yakınlaşmanın en somut adımı olarak dikkat çekiyor. Anlaşma kapsamında İsrail, Yunanistan'da "Aşil Kalkanı" (Achilles Shield) adlı çok katmanlı bir hava savunma sistemi kuracak. İHA'lar, uçaklar ile seyir ve balistik füzelere karşı koruma sağlaması tasarlanan sistem için Netanyahu, "Ülke tarihinin en önemli anlaşmalarından biri" ifadesini kullanırken, Miçotakis de sistemin "elimizdeki kaynaklar göz önüne alındığında mevcut en iyi sistem" olduğunu belirtti.
Ortak Türkiye endişeleri, Atina ile Tel Aviv arasındaki bağları güçlendiren unsurlar arasında gösterilse de analistler bu durumun farklı boyutlarına dikkat çekiyor. Nice merkezli Avrupa Eğitim Uluslararası Merkezi'nden uluslararası ilişkiler analisti George Tzogopoulos, AFP'ye verdiği demeçte bu anlaşmanın "Türkiye'ye karşı bir ittifak olmadığını", İsrail'in Türkiye ile yaşadığı sorunların "Yunan-Türk ilişkileri çerçevesinin ötesine geçtiğini" ve İsrail'in Türkiye karşısında Yunanistan'ın tarafını tutmayacağını vurguladı. Eliamep düşünce kuruluşundan Ino Afentouli ise Ta Nea gazetesinde kaleme aldığı yazıda, Orta Doğu'daki jeopolitik değişikliklerin "Yunan dış politikasının görmezden gelemeyeceği yeni bir gerçeklik" yarattığını kaydetti.
Yunanistan'ın geleneksel olarak yüksek savunma harcamaları, Türkiye ile yaşanan ve Ege Denizi ile Doğu Akdeniz'deki egemenlik haklarını sorgulayan gerilimlerden besleniyor. Miçotakis, Yunanistan'ın NATO içinde gayri safi yurtiçi hasılasının (GSYH) en az yüzde 3,5'ini temel savunmaya ayıran beş ülkeden biri olduğunu belirtti. Geçtiğimiz yıl on yılların en büyük silahlı kuvvetler modernizasyon programını başlatan ve değeri 25 milyar euroyu aşan Yunanistan, Nisan ayında Fransa ile stratejik savunma ortaklığını yenilemiş ve iki İtalyan fırkateyni alma kararı almıştı. Ankara ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusunun müzakere edilmesi veya uluslararası tahkime götürülmesi gereken tek mesele olduğunu savunan Miçotakis, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye'ye F-35 satışı konusundaki ifadeleriyle ilgili olarak ise "ABD'ye ne yapacağını söyleyemeyiz" dedi. Ancak Türkiye'nin Rusya'dan S-400 alımı nedeniyle yaptırımlarla karşı karşıya olması gibi yasal engellerin varlığına dikkat çekti. Yunanistan, ilk 20 F-35 uçağını 2028'in sonlarında teslim almayı planlıyor.
İsrail ile yapılan silah anlaşması ise Yunanistan'da iç siyasette bazı tartışmalara yol açtı. Sol muhalefet partisi Syriza, hükümeti "uluslararası hukuku ihlal eden ve ICC ile BM'ye göre soykırımcı olarak nitelendirilen İsrail hükümetine karşı Yunanistan'ın savunma ve askeri bağımlılığını derinleştirmekle" suçlarken, 2023'ten bu yana Gazze'deki savaş nedeniyle sık sık protestolar düzenleniyor, İsrail'e ait kruvaziyer gemileri de Pire Limanı ve Yunan adalarındaki duraklamalarında hedef gösteriliyor.
Bölgesel diplomasi trafiğine de değinen Miçotakis, yakında Suudi Arabistan'ı ziyaret etmeyi planladığını ve Pakistan, Suudi Arabistan ile Türkiye arasında yakın zamanda imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması'nın Riyad ile ilişkilerini değiştirmediğini ifade etti. Ürdün'ü de ziyaret edip Lübnan'a yardım sözü veren Miçotakis, Salı günü ise Kahire'ye geçerek Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah es-Sisi ile bir araya gelecek. Tzogopoulos, bu yoğun diplomasi trafiğini değerlendirerek, "Yunanistan, Orta Doğu'daki Arap devletleriyle geleneksel olarak iyi ilişkilerini koruyarak bir denge kurmaya çalışıyor" dedi.
