Emeklilerin reel satın alma gücünün gerilediği bir dönemde hükümet, enflasyon oranını aşmayan yıllık brüt zamlar vermeyi sürdürüyor. 2027 için planlanan yüzde 2,8 brüt artış, bu yılın ağustosunda açıklanan yüzde 3,8'lik resmi enflasyonun altında kalıyor.
Buna göre 2027'de uygulanacak yüzde 2,8'lik brüt artış, emekli maaşlarını aylık brüt 14 ila 42 euro arasında artıracak. Yüksek fiyatlar emeklilerin gelirini aşındırmaya devam ederken, 500 euroluk emekli maaşı alanlar aylık yalnızca 14 euro fazla alacak. 1.500 euro maaş alan bir emekli ise sadece 42 euro artış görecek. Bu rakamlar vergi ve kesintiler öncesine ait.
Hükümetin planına göre 1 Ocak 2027'den itibaren ana emekli maaşlarındaki ayarlama yüzde 2,8'i geçmeyecek. Bu düzenleme, 'kişisel fark' alan yaklaşık 670 bin emekli için de geçerli olacak.
Hükümetin Tüketici Fiyat Endeksi'nin ve GSYH büyümesinin yalnızca yarısını dikkate almayı sürdürdüğünü belirtmek gerekir. Bu yüzden emekliler harcanabilir gelirlerini kaybetmeye devam ediyor. Vergi dilimleri enflasyona göre ayarlanmadığı için bu küçük artışlar bile vergi yükünü ağırlaştırıyor.
2022'ye kadar kurtarma anlaşmaları nedeniyle hiçbir artış verilmedi.
2023-2026 döneminde emekli maaşları toplamda yüzde 16,4 arttı, ancak bu artış yalnızca ana emekli maaşlarını kapsadı. Oysa resmi enflasyon yüzde 19,8'e ulaştı. Başka bir deyişle emekliler harcanabilir gelirlerini kaybetti. Ayrıca ana emekli maaşları, 2010-2018 arasında birçok kategoride yüzde 20 ila 45 arasında değişen kümülatif kesintilere uğradı.
Genel olarak, son 17 yılda emeklilerin gelirlerinin yüzde 45'e kadarını kaybettiği tahmin ediliyor. Bu nedenle satın alma gücü sürekli baskı altında; artan fiyatlar ve kalıcı enflasyon, elde edilen her mali kazancı tamamen yuttu.
Konuyla ilgili bir analizinde Ekonomik ve Endüstriyel Araştırmalar Vakfı (IOBE), 'nominal' ve 'reel' değer arasında önemli bir ayrım yapıyor. Emeklilerin banka hesaplarında nominal artışlar görmesine karşın, bu paranın enflasyondan arındırılmış değeri, yani gerçek satın alma gücü, anlamlı bir iyileşme göstermedi. Enflasyon, devletin düzeltici önlemlerini ortadan kaldıran bir 'görünmez el' gibi hareket ederek emeklilerin yaşam standardını durağan tuttu.
Artışlar nasıl hesaplanıyor
Artışların enflasyonu aşmamasının başlıca nedeni, mevcut hesaplama mekanizmasında enflasyon kayıplarının tam olarak karşılanmasını engelleyen sınırların bulunması.
Kurtarma paketi kısıtlamaları nedeniyle 2022'ye kadar dondurulan emekli zamları artık enflasyona ve ekonomik büyüme oranına bağlı. Ancak mevcut yasal çerçeve, nihai ayarlamanın enflasyon oranını geçemeyeceğini öngörüyor.
Bu da reel anlamda çok sayıda emeklinin gıda, enerji ve temel hizmetlerdeki fiyat artışları karşısında harcanabilir gelirinin sıkıştığı anlamına geliyor.
Bu nedenle emekli dernekleri, artışların hesaplanma biçiminin değiştirilmesi çağrısında bulunuyor. Böylece ayarlamaların enflasyon kayıplarını gerçekten karşılaması ve önceki yıllarda kaybedilen satın alma gücünün bir kısmının geri kazanılması hedefleniyor.
Son olarak brüt yüzde 2,8'lik artış, 2026 yılının aralık ayında 2,5 milyon emekliye ödenecek ve Ocak 2027 emekli maaşıyla birlikte verilecek. Tamamlayıcı emekli maaşlarına ise artış yapılmayacak.
