Icerige atla
Ekonomi 📰 55/100

Yunanistan'ın bütçe taslağı eleştiriliyor: İyimser tahminler, ücretli ve emeklilerin reel gelir kaybını örtüyor

Yunanistan'ın bütçe taslağı eleştiriliyor: İyimser tahminler, ücretli ve emeklilerin reel gelir kaybını örtüyor

Bazen iktidar, objektif verileri sunduğu tam o sırada gerçeği söylemez. Bu durum ekonomi politikasında daha da belirgin hâle gelir, özellikle de söylemde istatistikler kullanıldığında. Mark Twain'in eski bir sözü burada akla geliyor: “Üç çeşit yalan vardır: yalanlar, büyük yalanlar ve istatistikler.”

Bunları, Yunanistan hükümetinin Meclis'e sunduğu bütçe taslağına bakarken düşünüyordum. Taslağı, Yeni Demokrasi Partisi'nin iktidardaki hükümeti ve Başbakan Kiryakos Miçotakis hazırladı.

Her şeyden önce bu bütçe, gerçeklikten daha iyimser tahminlere dayanıyor. Örneğin bütçe, enflasyonun 2026 sonunda yüzde 3,6 düzeyinde kapanacağını öngörüyor. Oysa enflasyon Ekim ayında yüzde 5,7 seviyesindeydi. Avrupa Komisyonu ise 2026'nın yüzde 4,1 ile kapanacağını tahmin ediyor. Enflasyonun 2027'de yüzde 2,4'e düşeceği öngörüsü ise basit bir dilek. Çünkü Yunanistan'da enflasyon yalnızca jeopolitik çalkantılar gibi dışsal etkenlere bağlı değil. Akaryakıt fiyatlarını yükselten bu gelişmelerin yanı sıra, ekonomideki tekelci ve oligopolcü yapılar ile şirketlerin çok yüksek kâr marjlarını korumaya çalışması gibi içsel etkenler de enflasyonu besliyor.

Bütçe ayrıca birincil fazlaların yüksek tutulması mantığında ısrar ediyor. Yani sosyal devleti ve halkın gelirini destekleyebilecek harcamalar kısılıyor. Oysa şu anda yaşanan pahalılık patlamasıyla mücadele etmek gerekiyor. Hükümet ise GSYH'nin yüzde 3,3'üne, yani 9,152 milyar euro tutarındaki bir fazlaya ihtiyaç olduğunda ısrar ediyor. Bu paraların en azından bir bölümünün farklı kullanılmış olması hâlinde işlerin nasıl olacağını bir düşünün.

Bütçe, vergi gelirlerinin de yeniden artacağını öngörüyor. Toplam vergi gelirinin 77,878 milyar euroya çıkması bekleniyor. Dolaylı vergilerden elde edilecek gelirin ise 42,431 milyar euro olacağı tahmin ediliyor. Bunun içinde, hükümetin temel ihtiyaç ürünlerinde indirime ısrarla yanaşmadığı KDV'den gelen gelirin 30,581 milyar euroya ulaşması bekleniyor.

Hükümet, bütçe taslağında ücretlilerin ve emeklilerin durumunun daha iyi olduğunu ve daha da iyileşeceğini savunmayı sürdürüyor. Ancak söylemediği bir şey var: Nominal artışlar pahalılık patlamasının gerisinde kalıyor ve bu yüzden ücretlilerin ve emeklilerin reel gelirleri azalıyor. Üstelik Yunanistan'ın Birleşik Sosyal Sigorta Fonu (EFKA) verilerine göre, 2026'nın Nisan ayında ortalama brüt maaş 1.234 euro oldu. Buna rağmen maaş, reel olarak yüzde 1,72 geriledi. Avrupa Komisyonu'nun tahminleri de nominal ücret artışının yavaşladığını, reel kişi başı ücretin durağan kaldığını ve reel birim işgücü maliyetinin düştüğünü gösteriyor.

Bu tablo, hükümetin ücretlilere ve emeklilere yönelik vaatlerini farklı ve pek de pembe olmayan bir çerçeveye oturtuyor. Örneğin hükümet, emekli maaşlarına yüzde 2,8 zam yapılacağını duyurdu. Bu oran, hükümetin kendi tahmin ettiği enflasyonun ve gerçek enflasyon eğilimlerinin altında kalıyor. Konut ve temel ürün maliyetlerini kapsayan hanehalkı enflasyonu ise daha da yüksek. Bu da emeklilerin reel gelirlerinin önümüzdeki dönemde düşeceğini kabul etmek anlamına geliyor.

Asgari ücretin 2028'e kadar, yaklaşık iki yıl içinde 920 eurodan 1.000 euroya çıkarılması planlanıyor. Bu, bugünkü seviyeden yaklaşık yüzde 8,7'lik bir artış. Ancak bu artışın, o zamana kadar enflasyonun ne kadar yükseleceğiyle karşılaştırılması gerekecek. Aynı şekilde hükümet, 2019'dan 2025'e kadar ortalama maaşın yüzde 30,3 arttığıyla övünüyor.

Oysa unutmamak gerekir ki bu oran, 2020 ile 2026 arasındaki Tüketici Fiyat Endeksi artışına yaklaşık olarak eşit. Ücretlilerin ve emeklilerin harcamalarında büyük ağırlığı olan bazı kalemlerde ise artış daha da fazla.

Bütün bunlar, hükümetin halkın yaşadığı geçim krizi ile gerçek anlamda yüzleşmekten bir kez daha kaçındığı, bunun yerine “ekonomi iyi gidiyor” söylemine yaslandığı anlamına geliyor. Ama ekonominin şimdi iyi gideceği de kesin değil. Toparlanma Fonu'ndan gelen ödemeler sona ererken bu daha da zor görünüyor. Halkın alt tabakalarının da iyi geçineceği kesin değil. İşsizlik gerilemiş olabilir ve önceki on yılda yaşanan aşırı güvencesizlik olmayabilir. Ancak insanlar daha fazla para kazansa bile bu paranın gerçek değerinin düştüğünü hissediyor ve geçinmek daha da zorlaşıyor.

Hükümet, elinden gelen her şeyi yaptığını ve sorunların tamamının dışsal ve geçici olduğunu söylemeyi sürdürüyor. Oysa bu doğru değil. Sorunlar, hükümetin alt tabakaları koruyacak önlemleri almakta isteksiz olmasından kaynaklanıyor. Bu önlemler, hükümetin özelleştirme çerçevesinde ağırlıklı olarak desteklediği kesimlerin çıkarlarına dokunacak. Üstelik bu dokunuş yalnızca belirli faaliyetlerle sınırlı kalmayacak. Uygulanan siyasetin bizzat kendisine de dokunacak. Ancak bu tek yol değil. Kalkınma, sosyal adalet ve sağlıklı girişimciliğin desteklenmesi bir arada sağlanabilir ve sağlanmalı. Sağlıklı girişimcilik, rantla ve Avrupa ile ulusal kaynakların israfıyla özdeş değildir. Bu, “Miçotakis dönemi”nden sonraki günün önündeki asıl zorluk.

Paylaş:

Yapay zekâ asistanları için: bu haberin Markdown (.md) sürümü