Yunanistan'da çalışan emeklilerin sayısı 300 bini aştı. Gelirini artırmak isteyen emekliler, emekli olduktan sonra yeniden çalışmaya yöneliyor. Düşük emekli maaşları ile yüksek yaşam maliyeti, emekrileri ek gelir aramaya zorluyor.
Artık bir emekli, emekli maaşı almaya başladıktan sonra da çalışmaya devam edebiliyor. Geçmişte olduğu gibi maaşından yüzde 30 kesinti yapılmıyor. Bunun sonucunda yaş sınırına ve gerekli sigorta gün sayısına ulaşan binlerce sigortalı (sanal sigortalılık yılları dahil), çalışmaya devam etmeyi seçerek emekli maaşı için başvuruyor.
Kimler Yararlanıyor
Çalışmanın hangi emeklilere fayda sağladığına bakalım:
62 yaş ve üzerinde olan, tam emekli maaşı için gerekli koşulları taşıyan serbest çalışanlar.
62 yaş ve üzerinde olan, tam emekli maaşı için şartları yerine getiren serbest meslek sahipleri (doktorlar, mühendisler, avukatlar).
İşverenleriyle anlaşarak işinde kalabilen ve tam, bazı durumlarda ise düşürülmüş emekli maaşı için şartları karşılayan ücretli çalışanlar.
Çiftçiler.
Malullük emekli maaşı alabilecek ve böylece gelirini artırabilecek sigortalılar.
Özellikle 1 Ocak 2024 itibarıyla çalışan emeklilere uygulanan maaş kesintisi kaldırıldı. Bunun yerine e-EFKA'ya ödenmek üzere özel bir katkı payı getirildi. Bu katkı payı ücretli çalışanlar, serbest çalışanlar ve çiftçiler için farklı şekilde hesaplanıyor. Ücretli ya da serbest olarak çalışıp yaşlılık emekli maaşı alanlar, ana emekli maaşlarının ve varsa ek emekli maaşlarının yüzde 100'ünü e-EFKA'dan alıyor. Malullük emekli maaşı alanlar ya da belirli tıbbi durumlar nedeniyle yaşlılık emekli maaşı alanlar için de aynı durum geçerli.
Ek Ödemeler
Çalışmaya başlayan emeklilerin ödemek zorunda kalacağı mali yükümlülükler şunlar:
Ücretli çalışanlar, brüt kazançlarının yüzde 10'u kadar ek katkı payını e-EFKA'ya öder.
Serbest çalışanlar ve serbest meslek sahipleri, seçtikleri ana sigorta kategorisindeki primlerden yüzde 50 fazla prim öder.
Çiftçiler (eski OGA dışında kalanlar) da seçtikleri ana sigorta kategorisindeki primlerden yüzde 50 fazla prim öder.
Muafiyetler
Malullük emekli maaşı ya da belirli tıbbi durumlar nedeniyle emekli maaşı alanlar, kurumsal olmayan bakım yardımı alanlar ve çok çocuklu aileler katkı payı ödemekten muaftır.
Aşağıdakiler hiçbir sigorta primi ya da e-EFKA katkı payı ödemez:
Eski OGA emeklileri, çalışmaları eski OGA sigortası kapsamına giriyorsa.
e-EFKA'ya dahil edilen diğer fonların emeklileri, tarımdan elde ettikleri yıllık gelir 10 bin euroyu geçmiyorsa.
Çalışmaya başlamayı bildirmemek, 12 aylık ana ve ek emekli maaşı ödemesi tutarında para cezasına yol açar.
Ne Kazanıyorlar
Emekliler için yeni çalışma kurallarına göre elde edilecek kazanımlar şunlar:
1. Ücretli çalışanlar için emekli olduktan sonra çalışmaya devam etmek, çok düşük bir maliyetle iki paralel gelir kaynağı anlamına geliyor. Ana ve ek emekli maaşlarının tamamını alıyorlar ve yalnızca brüt kazançlarının yüzde 10'unu özel katkı payı olarak ödüyorlar. Bu katkı payı emekli maaşlarından kesilmiyor, kendi maaşları üzerinden hesaplanıyor.
Örneğin brüt kazancı 1.200 euro olan bir ücretli çalışan ayda 120 euro öder, ama 800 ya da 1.000 euroluk emekli maaşının tamamını korur.
Bu nedenle toplam aylık geliri, çalışmayı bıraksaydı olacağından çok daha yüksek oluyor. Enflasyonun yüzde 4'e yakın olduğu ve enerji ile kira giderlerinin hızla arttığı bir dönemde bu ek tutar, temel ihtiyaçlarda kısıntıya gitmeden fiyat artışlarını karşılamaya yardımcı oluyor.
Ayrıca çalışmaya devam ederek kazandıkları sosyal güvenlik hakları kaybolmuyor. Her çalışma yılı için emekli maaşı, kazançların yüzde 0,77'si kadar artıyor. Şu ana kadar 10.278 çalışan emekli bu artıştan yararlandı; bazı durumlarda artış ayda 100 euroyu aşıyor.
2. Serbest çalışanlar ve serbest meslek sahipleri (mühendisler, doktorlar, avukatlar, muhasebeciler, tüccarlar ve diğerleri) için yeni düzen daha da cazip. Bu grup, genel yaş sınırlarının ötesinde de genellikle aktif kalıyordu ve gelir kaybetmemek için emekli maaşı başvurusunu sık sık erteliyordu. Artık emekli olabilir ve faaliyetlerine her zamanki gibi devam edebilirler.
Emekli maaşlarını aynı anda alıyor ve onlarca yıl boyunca ödedikleri primlerin karşılığını nihayet görüyorlar. Ek ödeme ise sınırlı kalıyor. 2026 için birinci sigorta kategorisindeki ana emekli maaşı primi 185,09 euro; dolayısıyla ek katkı payı ayda yaklaşık 92,55 euro tutarında oluyor. Ayrıca yıllık en yüksek ödeme tutarı 5.362,44 euro; bu da ulusal emekli maaşının 12 katına eşit.
Serbest çalışanlar bugün çift baskı altında: bir yandan işletme giderleri (enerji, yakıt, iş yeri kirası), diğer yandan günlük yaşamın yüksek maliyeti. Bu koşullarda emekli maaşı, gelirdeki dalgalanmalara karşı düzenli ve aylık bir „tampon” görevi görüyor.
3. Çiftçiler için emekli maaşı alırken faaliyetlerine devam etmek mükemmel bir seçenek. Eski OGA emeklileri, çiftçiliğe devam ettikleri sürece ek prim ya da ödeme yapmıyor.
Son olarak, çalışan emeklilerin çalışmayı bıraktıktan sonra maaş artışı hakkı kazandığını belirtmek gerekir. Artış, çalışmayı bıraktıktan ve EFKA'ya başvurduktan sonra veriliyor. Çalışan emeklilerin emekli maaşındaki artış, çalışma döneminde elde edilen kazanç ya da ödenen sigorta primleri üzerinden yıllık yüzde 0,77 oranında hesaplanıyor.
Sonuç olarak:
Ücretli çalışanlar için artış, her çalışma yılı için yıllık (ya da ortalama) maaşın yüzde 0,77'sine eşit. Örneğin 1.000 euroluk maaşla, her sigortalılık yılı için artış ayda yaklaşık 7,77 euro oluyor.
Ücretli olmayan çalışanlar (serbest çalışanlar) için artış, seçilen sigorta kategorisine göre hesaplanıyor ve her çalışma yılı için ödeniyor.
