Kuzey Yunanistan'da bir dağ köyünde yaşayan emekli kürkçü Dimitris Despas, boz ayılarla karşılaşmaya yabancı değil. En son karşılaşması sadece birkaç hafta önce kendi bahçesinde yaşandı. 65 yaşındaki Despas, Kastoria'nın hemen doğusundaki Kleisoura'daki evinde AFP'ye yaptığı açıklamada, "Ayılar bizi kuşattı. Evlerin bahçelerine giriyorlar, zarar veriyorlar, ağaçlardaki meyveleri yiyorlar" dedi. Yunanistan'ın dağlık Batı Makedonya bölgesindeki boz ayı nüfusu, av yasakları ve diğer koruma çabaları sayesinde son yıllarda istikrarlı bir şekilde arttı.
Yunan yetkililer tarafından 2025 yılında yapılan bir araştırmada sayılan 900 ayı, altı yıl önceki bir önceki araştırmadaki rakamın neredeyse iki katıydı. Çiftçilerden hasarlı mahsuller ve bölge sakinlerinden ayıların yerleşim alanlarına girmesiyle ilgili artan şikayetler, hayvanların koruma statüsünü savunanlarla sosyal medyada öfkeli tartışmalara yol açtı.
Despas, "Birkaç gün önce, alacakaranlıkta köyün merkez meydanında bir ayı dolaşıyordu. Başka bir hayvan bir köylü arkadaşımı yaraladı, neyse ki hafifçe. Artık evlerimizden çıkmaya korkuyoruz" dedi. Sadece Kastoria bölgesinde, orman hizmetleri 2025 ile geçen ay arasında vatandaşlardan yerleşim alanlarında ayı görüldüğüne dair 300'den fazla şikayet aldı.
'Tehlikedeyiz'
Kastoria bölgesinde 2.000'den fazla kişi, 'Ayılarla yaşamıyoruz' adlı bir Facebook grubuna katıldı. Grup, karşılaşma hikayelerini paylaşıyor ve devlet yetkililerine harekete geçmeleri için baskı yapıyor. Grup yöneticilerinden 53 yaşındaki grafik tasarımcı Dimitris Mitsopoulos, "Tehlikedeyiz" dedi. Ayıların içeride çocukların olduğu saatlerde okulların dışında fotoğraflandığını ekledi. Mitsopoulos, ayıların "yanlış yerde olduğunu" belirterek, "Onlar vahşi hayvanlar; birlikte yaşadığımızı söyleyebilmemiz için evcil hayvan değiller" ifadelerini kullandı.
Önde gelen yaban hayatı grupları Arcturos ve Kallisto'ya göre, çatışma Haziran ayında Batı Makedonya'da üç ayının iki gün içinde ölü bulunmasıyla radikalleşti. Bunlardan biri yakın zamanda doğaya yeniden kazandırılmış genç bir dişiydi. İkisinde ateşli silah yarası varken, üçüncüsü -Arcturos tarafından kurtarılıp bir yıl boyunca bakılan Circe adlı ayı- görünüşe göre zehirli yem yemişti.
Daha güneydeki Grevena kasabasında 48 yaşındaki Lefteris Zioutis, sosyal medyada düzenli olarak bölgeye giren ayıların görüntülerini paylaşıyor. Müteahhit ve kendini doğa aşığı olarak tanımlayan Zioutis, AFP'ye "Kasabamızın çevresinde 10'dan fazla ayı dolaşıyor ve sık sık kentsel alanlara giriyor" dedi. Zioutis, "Birkaç gün önce şehrin kütüphanesi ve sinemasının yakınında dolaşıyorlardı" diye konuştu. 2025'in başından bu yana 100'den fazla farklı ayıyı fotoğrafladığını tahmin eden Zioutis, "Nüfustaki artış nedeniyle insanlar artık çok rahatsız. Çiftçilere, hayvan yetiştiricilerine ve arıcılara zarar veriliyor" dedi.
'Köklü bir sorun'
Callisto yaban hayatı grubunun sözcüsü Iason Bantios, hayvanların mahsullere ve hayvanlara verdiği zararın "köklü bir sorun" olduğunu söyledi. Bantios, "Etkilenen bölgelerdeki sakinlerin endişelerini anlıyoruz, ancak onlara söylediğimiz şey, doğru bilgi ve önleyici ve caydırıcı tedbirlerle ayıların yerleşim alanlarına yaklaşması olgusunun büyük ölçüde azaltılabileceğidir" dedi. Bantios, "Ancak bu endişe, hiçbir şekilde, Batı Makedonya'da son zamanlarda gördüğümüz gibi, ayılara karşı ölümcül ve yasa dışı yöntemlerin benimsenmesini isteyen görüşlerin teşvik edilmesi için bir araç olarak kullanılamaz" diye ekledi.
Atina'nın yaklaşık 600 kilometre kuzeybatısında, Vitsi Dağı'nın yamaçlarında 1.350 metre yükseklikteki Nymfaio'daki Arcturos barınağında 20 ayı bulunuyor. Yunanistan ve diğer ülkelerden gelen ayıların çoğu, esaret altında dans eden ayılar veya hayvanat bahçelerinde yaşayan hayvanlardı. Bazıları öksüz yavrulardı. Veriler, ayıların 20. yüzyılda onlarca yıldır kayboldukları bölgeleri yeniden kolonileştirdiğini gösteriyor.
Ancak yaban hayatı grupları, kentleşme, arazi kullanımındaki değişiklik ve otlatma ile diğer geleneksel çiftçilik uygulamalarının terk edilmesinin mevcut besin kaynaklarını önemli ölçüde azalttığını belirtti. Geçmişte ayıların yerleşim alanlarına yaklaşmasını engelleyen insan varlığı da azaldı. Arcturos direktörü Alexandros Karamanlidis, "Yunanistan, yabani hayvan popülasyonlarının toparlanmasıyla koruma alanında iyi iş çıkardı" dedi. Karamanlidis, "Ancak bu başarı aynı zamanda yükümlülükler de yaratıyor, çünkü artık hayvanlar ve insanlar arasındaki etkileşimleri yönetmemiz gerekiyor" diye konuştu. Karamanlidis, "Hayvan nesilleri, yüksek besin değerine sahip yiyecekleri yerleşim alanlarının yakınında daha kolay bularak büyüdü. Matematiksel bir kesinlikle, daha tatsız durumlara doğru gidiyoruz" ifadelerini kullandı.
