Yunanistan, Avrupa Birliği ülkeleri arasında nüfusa oranla en fazla diş hekimine sahip ülkelerden biri. Buna karşın Yunanlar, ihtiyaç duydukları diş tedavisini alamadığını bildiren Avrupalılar arasında ilk sırada yer alıyor.
Bu çelişki, 1 Eylül'de Oral dergisinde yayımlanan hakemli bir çalışmanın odağında. Çalışmayı Maria Gamvrouli, Christos Triantafyllou, Vasileios Psiakis ve João Breda yürüttü. Araştırmacılar, kamuya açık kanıtların yapılandırılmış sentezini yaparak Yunan ağız sağlığı sistemini erişim, finansman, iş gücü, önleme ve kalite ölçümü başlıklarında haritaladı.
Bulgular, diş hekimi arzının geniş olduğu ancak kamusal kapsamın sınırlı kaldığı bir sistemi tanımlıyor. Diş bakımı büyük ölçüde özel sağlayıcılara ve hastaların doğrudan yaptığı ödemelere bağımlı.
Yunanistan Avrupa'da bir istisna
Eurostat iş gücü verilerine göre Yunanistan, 2023'te 100 bin kişiye 133 lisanslı diş hekimi ile AB'nin en yüksek oranlarından birini bildirdi.
Araştırmacılar durumu şöyle özetliyor: "Yunanistan yüksek diş hekimi-nüfus oranını sınırlı kamusal diş kapsamıyla birleştiriyor."
Rakamın bir nitelendirmeye ihtiyacı var. Eurostat'ın Yunan verileri aktif olarak bakım verenleri değil, mesleği icra etmeye lisanslı diş hekimlerini sayıyor. Bu kategoriye işsiz, emekli, yurt dışında çalışan ya da klinik dışı görevde olan diş hekimleri de girebiliyor.
Erişim verileri çok farklı bir tablo çiziyor. Eurostat'ın 2024 verilerine göre, diş tedavisine ihtiyacı olduğunu söyleyen Yunanların yüzde 27,1'i maliyet, uzun bekleme süreleri ya da sağlayıcıya uzaklık nedeniyle tedaviyi alamadığını bildirdi.
Bu oran AB'de en yüksek seviye. Letonya yüzde 16,5 ve Romanya yüzde 16,2 ile onu takip ediyor.
Eşitsizlik yoksul hanelerde özellikle belirgin. Yoksulluk riski altındaki ve diş tedavisine ihtiyacı olanların yüzde 52,8'i karşılanmamış ihtiyacı olduğunu belirtirken, risk altında görülmeyenlerde bu oran yüzde 22,7. Ortaya çıkan 30,1 puanlık fark AB'de kaydedilen en geniş ikinci fark.
16 yaş ve üzeri tüm nüfus üzerinden hesaplanan ayrı bir Eurostat ölçümüne göre Yunanistan'ın karşılanmamış diş bakım oranı 2024'te yüzde 15,3 olurken AB ortalaması yüzde 4,6'da kaldı.
Diş Tedavisine Erişim Ödeme Gücüne Bağlı
Çalışma, Yunan diş bakımında doğrudan hane halkı ödemelerine ağır bağımlılığı merkezi bir özellik olarak tanımlıyor. Lisanslı diş hekimi sayısı fazla olmakla birlikte, bu durum özellikle özel tedaviyi karşılayamayanlar için etkin erişim anlamına gelmiyor.
Araştırmacılar ayrıca sistemin var olan sorunları tedavi etmeye yönelik, önleme odaklı olmayan parçalı bir yapıya sahip olduğunu anlatıyor. Kamusal kapsam, koordinasyon ve tedavi kalitesi ile hasta sonuçlarının tutarlı ölçümünde zayıflıklar tespit edildi.
Bu önemli çünkü birçok ağız hastalığı önlenebilir ya da erken teşhisle daha kolay tedavi edilebilir. Erişim büyük ölçüde hastaların özel tedaviyi finanse edip edememesine bağlı olduğunda, düşük gelirli haneler durumu daha ciddi hale gelene kadar bakımı erteleyebiliyor.
Yazarlar, Yunan ağız sağlığının iyileştirilmesinin "parçalı, tedavi edici ve özel finanse edilen bakımdan" bir kayma gerektirdiğini savunuyor. Önlemenin daha güçlü vurgulanması, birinci basamak sağlık hizmetleriyle daha iyi entegrasyon ve erişim, kalite ve sonuçların ölçümü için daha açık ulusal göstergeler çağrısında bulunuyorlar.
