Yunanistan'ın elektrik dağıtım operatörü HEDNO, uzaktan izlemeyi genişletirken elektrik hırsızlığıyla mücadeleyi de güçlendirmek için dakikada yaklaşık 10 akıllı sayaç kuruyor. Elektrik hırsızlığı, her yıl tüketicilere yüz milyonlarca euroya mal oluyor.
Şu anda 2 milyondan fazla akıllı sayaç çalışıyor. Bu sayede HEDNO, tüketimi uzaktan izleyebiliyor ve dijital araçlarla alışılmadık kullanım örüntülerini ile kaçak müdahale şüphesi taşıyan durumları tespit edebiliyor. Bu çalışmanın amacı şebekedeki kayıpları azaltmak ve faturalarını düzenli ödeyen tüketicilerin üzerindeki ek maliyeti hafifletmek.
HEDNO Genel Müdürü Anastasios Manos, perşembe günü düzenlenen 8. Yenilenebilir ve Depolama Forumu'nda elektrik hırsızlığıyla mücadelede kaydedilen ilerlemeyi, akıllı sayaç uygulamalarının genişlemesini ve artan talebi karşılamak için altyapının yükseltilmesi gerektiğini anlattı.
Manos, şebeke kayıplarındaki azalmanın, doğrulanmış elektrik hırsızlığı vakalarından geri alınan paralarla birleşerek tüketiciler için 400 milyon euroluk kümülatif fayda sağladığını söyledi. 2023'te yaklaşık 350 milyon euro olan elektrik hırsızlığının yıllık maliyetinin ise o tarihten sonra 300 milyon eronun altına indiğini belirtti.
Şebeke kayıpları 2017 seviyelerine geri döndü. Kayıplardaki bu azalmanın yıllık mali faydasının 130 milyon ila 150 milyon euro arasında olduğu tahmin ediliyor.
İlerlemeye rağmen sorun hâlâ maliyetli. Elektrik hırsızlığının yıllık yaklaşık 450 milyon euroya mal olduğu tahmin ediliyor. Bu durum, elektriğinin bedelini ödeyen tüketicilerin faturalarına yılda yaklaşık 60 euro ek yük getiriyor. Son iki yılda uygulanan önlemler bu yükü yılda yaklaşık 50 euroya doğru düşürdü.
Yunanistan'ın enerji düzenleyicisi RAAEY, HEDNO'yu ilerlemeyi hızlandırmaya çağırdı. Düzenleyici kurum, akıllı sayaçlar ve dijital altyapının, operatörün şu an öngördüğünden daha büyük bir elektrik hırsızlığı azalması sağlayabileceğini savunuyor.
Akıllı sayaç kurulumu 2030'a kadar tam kapsama hedefliyor
Akıllı sayaç kurulumları günde yaklaşık 6.000 cihaza, ayda ise 130.000 cihaza ulaştı. HEDNO'nun planına göre kurulum 2030'a kadar sürecek. O tarihte sistemin ülkedeki her elektrik bağlantısını kapsaması bekleniyor.
Uzaktan ölçüm, Yunanistan'ın elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 66'sını şimdiden kapsıyor.
Ancak ulusal program, yasal itirazlar ve karşı çıkışlar nedeniyle neredeyse üç yıl gecikti. HEDNO, gecikmelerin şebekenin dijital dönüşümüyle elde edilebilecek faydaları ciddi ölçüde azalttığını savunuyor.
Şüpheli elektrik hırsızlığını tespit etmenin yanı sıra genişletilen dijital altyapının şebeke izlemesini iyileştireceği ve arızaları, aşırı yüklenmeleri ile kayıpları tespit etmeye yardımcı olacağı bekleniyor.
Diğer girişimler arasında, şu anda Yunanistan'daki müşterilerin yaklaşık yüzde 50'sini kapsayan alçak gerilim şebekesinin dijital haritalandırılması ve trafo merkezlerine 50.000 izleme biriminin kurulması planı yer alıyor.
Manos ayrıca, elektrik kesintilerinden etkilenen bölgelerin daha hızlı tespit edilmesinde yapay zekânın oynayabileceği role dikkat çekti.
Şebeke modernizasyonu için artan yatırım
HEDNO'nun dijital dönüşümüne elektrik altyapısına yapılan yatırımların artışı eşlik ediyor. Yıllık yatırım, 2025'ten bu yana yaklaşık 800 milyon euroya yükseldi. Amaç, şebekeyi yükseltmek ve Yunanistan'ın enerji dönüşümünü desteklemek.
Hem yeni elektrik üreticilerini bağlamak hem de artan elektrik talebini karşılamak için daha güçlü altyapıya ihtiyaç var.
Artan yatırım, yenilenebilir enerji projelerinin bağlantısını da hızlandırdı. Manos'a göre operatör 2024 ve 2025 yıllarında günde 80'e varan sayıda projeyi şebekeye bağlıyordu.
Dağıtım şebekesi, Yunanistan'daki kurulu yenilenebilir enerji kapasitesinin yaklaşık yarısını barındırıyor. Şebekede 100.000'den fazla üretici ve yaklaşık 10 gigavatlık toplam kapasite bulunuyor.
Bununla birlikte 2026 başında yapılan bağlantı anlaşmalarının yüzde 80'den fazlası, kapasitesi 100 kilovata kadar olan küçük yenilenebilir enerji tesislerini kapsıyor. Bu durum, elektrik üretiminin ne kadar dağınık olduğunu gösteriyor.
HEDNO, Mayıs 2024'ten bu yana elektrik üretimini uzaktan kısıtlayabiliyor. Bu sayede yaklaşık 6 gigavatlık kapasite üzerinde kontrol sahibi oldu.
Depolama projeleri mevcut şebeke noktalarını aşıyor
HEDNO, dağıtım şebekesinde toplam kapasitesi 1 gigavat olan enerji depolama sistemlerinin bağlanabileceği 70'ten fazla nokta belirledi.
Yatırımcıların ilgisi bu kapasitenin iki katından fazla. Başvurular 2,2 gigavatı aşıyor. Operatör, önerilen projelerin daha büyük bir kısmını karşılamak için RAAEY ile birlikte ek çözümleri inceliyor.
Depolama kapasitesinin genişlemesi, yenilenebilir enerji bağlantıları ve akıllı sayaçlarla birlikte, Yunanistan'ın elektrik şebekesini modernize etme ve enerji dönüşümünün taleplerini yönetme yönündeki daha geniş çabanın parçası.
