Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimin tırmanması, enerji piyasasında yeni bir baskı dalgası yaratıyor. Avrupa'da doğal gaz neredeyse dört yılın en yüksek seviyesine çıktı. Yunanistan'da toptan elektrik piyasası ise 2026'nın yeni zirvesini gördü. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tedarikine dair endişeler, Avrupa'daki gaz depolarının mevsim normalinin altında dolu olması ve ısınma döneminin başlaması, kış öncesindeki belirsizliği artırıyor.
Yunanistan'da ise gündemin merkezinde Kasım ayının yeşil elektrik tarifeleri var. Fiyatlar önümüzdeki günlerde açıklanacak ve elektrik tedarikçileri artan tedarik maliyetiyle başa çıkmak zorunda kalacak.
Dün, Pazartesi günü doğal gaz, Avrupa'nın «TTF» merkezinde dört yılın zirvesine ulaştı. Bir sonraki ay tesliminde referans alınan sözleşme yükseldi. Gün içinde fiyat 97 euro/MWh'ı aşarak 97,64 euro/MWh'a kadar çıktı. Piyasadaki bu yeniden canlanma, fiyatları 2022 sonundan bu yana görülmemiş düzeylere taşıdı. O dönemde Rusya'nın Ukrayna'yı işgali sonrasında yaşanan enerji krizi, Avrupa piyasasını benzeri görülmemiş seviyelere itmişti.
Baskının başlıca nedeni, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve LNG tedarikindeki aksamalar. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının yeniden alevlenebileceği endişesi, Katar'dan gelen yüklerin azalmasıyla birleşince belirsizlik kış öncesinde artıyor. Basra Körfezi'nden gelen LNG akışları bölgedeki aksamalardan etkileniyor. Avrupa ise bu yükleri elde etmek için Asya piyasalarıyla rekabet etmek zorunda kalıyor.
Bir başka endişe kaynağı da Avrupa'daki depolama durumu. Avrupa Birliği'ndeki gaz depolama tesisleri 25 Ekim itibarıyla yüzde 74,6 oranında doluydu. Bu oran, mevsim için olağan seviyelerin altında. Öte yandan sıcaklıkların düşmesi ısınma ihtiyacını giderek artırıyor. Piyasa, hem tedarik yeterliliğine dair kaygılara hem de kısıtlı tedarikin olduğu bir ortamda gaza talebin artma riskine tepki veriyor.
Yunanistan, en pahalı elektrik piyasaları arasında
Baskı hem Avrupa'nın hem de Yunanistan'ın toptan elektrik piyasasında hissediliyor. Bunun nedeni, elektrik üretiminde doğal gazın kullanılması. Dün Yunanistan'ın gün öncesi piyasasında ortalama fiyat MWh başına yaklaşık 258,52 euro/MWh oldu. Bu, bir önceki güne göre yüzde 13,5 artış anlamına geliyor ve 2026'nın yeni zirvesi. Böylece Yunanistan, Avrupa'nın en pahalı altı piyasası arasına girdi. Bugün ise Yunanistan'daki fiyat 224,38 euro/MWh. Bu, Pazartesi'ye göre yaklaşık yüzde 13,4 daha düşük.
Günlük bazda yaşanan bu geçici gerileme, Ekim ayının genel yükseliş tablosunu tersine çevirmeye yetmiyor. Güneydoğu Avrupa Enerji Enstitüsü'nün (IENE) işlenmiş verilerine göre, 19–25 Ekim haftasında ortalama fiyat 229,37 euro/MWh oldu. Bu, bir önceki hafta olan 12–18 Ekim'deki 186,57 euro/MWh'a göre yüzde 22,94 artış demek. Dikkat çekici olan şu ki, bu artış yenilenebilir enerji kaynaklarının (YEK) payının yüzde 57'den yüzde 46'ya gerilediği bir haftada yaşandı. Bu sırada doğal gaz santrallerinin üretimi ise yüzde 33'ten yüzde 43'e çıktı.
Önceki aylarla karşılaştırma da tabloyu daha net gösteriyor. Yunanistan'da Eylül ayının ortalama toptan elektrik fiyatı 156,3 euro/MWh oldu. Bu, ağustosa göre yüzde 17, 2025 Eylülü'ne göre ise yüzde 69 artış anlamına geliyor. Ekim ayının (bugüne kadarki) toptan elektrik ortalaması ise 187,76 euro/MWh'a yükseldi. Bu da bir önceki aya göre yüzde 20'nin üzerinde bir artış demek. Ayın en yüksek fiyatı ise 20 Ekim'de kaydedildi ve 406,48 euro/MWh'a dayandı.
Yeşil tarifelerde artış bekleniyor
Toptan piyasadaki yükselişin, elektrik tedarikçilerinin Kasım için açıklayacakları «yeşil» özel tarifelere farklı derecelerde yansıması bekleniyor. Büyük dikey entegre grupların, önceki aylarda olduğu gibi, artan maliyetin bir kısmını üstlenmesi öngörülüyor. Buna karşılık daha küçük enerji tedarikçilerinin, fiyat artışlarını emecek alanları sınırlı olduğu için yükün büyük bölümünü ya da tamamını tüketicilere aktarması mümkün.
Bu ortamda sabit «mavi» tarifeler öngörülebilirlik sağlıyor. Hanelerin yüzde 30'undan fazlası bu tarifelere yöneldi. DEH'in sabit tarifesi, kilovatsaat başına 11,5 lepta (ve 3,5 euro sabit ücrete) ile en ekonomik seçenekler arasında yer alıyor. Ancak bu tarifenin satışı ay sonunda duracak.
Avrupa Birliği'nden beklenenler
Enerji güvenliği ve tüketicilerin korunması meselesi yeniden Avrupa'nın politika gündeminde. Agence Europe haber ajansının aktardığına göre AB Enerji Bakanları, Perşembe günü Lüksemburg'ta 2026–2027 kışına yönelik enerji güvenliğini ve Hürmüz Boğazı'ndaki akışlarda uzun süren bir aksamaya karşı olası önlemleri görüşecek. Masadaki başlıklar arasında, yükselen doğal gaz fiyatları ve düşük stoklar gölgesinde üye devletler arasında koordinasyon, talep kısıtlaması olasılığı ve enerji altyapısının dayanıklılığı yer alıyor.
Avrupa Komisyonu, AccelerateEU girişimi kapsamında doğal gaz depolarının doldurulmasında koordinasyon, enerji kurallarında esneklik ve yüksek enerji fiyatlarından etkilenen hane ve işletmeler için geçici, hedefli destek önlemleri sundu. Ancak planın, yeterli ortak bir finansman çerçevesinden ve enerji şirketlerinin olağanüstü kârlarına yönelik tek bir Avrupa vergisinden yoksun olduğu yönünde eleştiriler var. Bu nedenle tüketicilerin acil rahatlaması büyük ölçüde ulusal hükümetlere bağlı. Herkesi kapsayan bir Avrupa sübvansiyonu ise öngörülmüyor, dolayısıyla tüm hanelerin faturalarının düşeceği bir garanti yok.
Önümüzdeki haftaların kritik parametresi
Her hâlükârda, önümüzdeki dönemde fiyatların seyri; jeopolitik gerginliğin yatışıp yatışmayacağına, LNG akışlarının yeniden sağlanıp sağlanmayacağına, ayrıca hava koşullarına, ısınma talebine ve Avrupa depolarının dolum hızına bağlı olacak.
Yunanistan için ise elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payı, doğal gaz santrallerinin kullanılabilirliği, komşu piyasalarla bağlantılar ve ihracatın seyri özellikle önem taşıyacak. Doğal gazın uluslararası maliyeti yüksek seyretmeye devam eder ve YEK'in payı yeniden büyümezse, toptan piyasadaki baskının sürmesi muhtemel.
