Bulgaristan ve Litvanya olmasaydı, Yunanistan Avrupa'da enflasyonda birinci olacaktı. Başka bir deyişle, Avrupa'da nihayet bir birincilik elde edecekti; ama bu tamamen olumsuz bir birincilik olurdu. Enflasyon kasımda resmi olarak yüzde 5,7 oldu. Bu oran, Eurostat'ın yüzde 5,6 olarak öngördüğü tahminin de üzerinde. Ülke, yalnızca Bulgaristan ve Litvanya'nın gerisinde kalıyor.
Bu, Avrupa genelinde görülen bir sorunun Yunanistan'da çok daha yoğun yaşandığı anlamına geliyor. Pahalılık, euro bölgesinde ortalama yüzde 4 düzeyinde seyrediyor. Bu sorun gerçek bir yaşam maliyeti krizi olarak ele alınıyor ve yaşanan toplumsal hoşnutsuzluğun artmasında da payı olduğu düşünülüyor. Yunanistan'da ise bu durum çok daha belirgin.
Mesele yalnızca genel enflasyon artışı değil. Hane bütçelerinin büyük bölümünün harcandığı belirli mal ve hizmetlerdeki zamlar da var. Bu zamlar özellikle dar gelirli kesimleri daha çok vuruyor. Yıllık bazda konut maliyeti (kira, faturalar vb.) yüzde 15,1, ulaşım maliyeti ise yüzde 13,8 arttı. 2020'yi baz yıl alırsak, tüketici fiyat endeksi toplamda 100'den 129,18'e çıkmış. Konutta bu birikimli artış 100'den 145,37'ye, ulaşımda 100'den 140,1'e, gıdada ise 100'den 137,84'e yükselmiş.
Bu rakamlar ve istatistikler insanların günlük hayatında çok somut karşılıklar buluyor. Faturalar ödenmeden birikiyor, birikimler eriyor. Hangi harcamanın karşılanıp hangisinin karşılanmayacağı kaygısı büyüyor. İnsanlar tatil günlerini kısaltıyor. Dershane masraflarını karşılamak için evdeki zorunlu onarımlar ertelenmek zorunda kalıyor. Maaşlar nominal olarak artsa bile satın alma gücü yerinde sayıyor ya da geriliyor. Pek çok kişi kötü ücretli işlerde sıkışıp kalıyor ve sürekli bir güvensizlik yaşıyor.
Bunlar doğal olaylar değil. Yunanistan'ın petrol kaynağına sahip olmaması da bu durumu açıklamıyor, çünkü bu durum başka ülkeler için de geçerli. Yunanistan'da enflasyonun Avrupa ortalamasının üzerinde, yani daha fazla pahalılık yaşanmasının nedeni, Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis hükümetinin politik tercihleri. Hükümet, dolaylı vergilerin ve özellikle özel tüketim vergilerinin indirilmesini görüşmeyi reddediyor. Bazı fiyatlara tavan konulmasına karşı çıkıyor. Enerji alanında faaliyet gösteren büyük şirketlerin kâr marjlarını sınırlamaya da isteksiz davranıyor. Gerçekte hükümet, belirli şirketlerin olağanüstü kârlarını desteklemeyi tercih etti. Maliyeti hanelerin sırtına yükledi. Aynı dönemde büyük bütçe fazlalarına öncelik verdi; oysa bu kaynakları toplumsal dayanışma ile kamu altyapısının, halk sağlığının ve eğitimin iyileştirilmesine ayırabilirdi. Tüm bunlar, hanelerin bugünkü zor durumunu ve tüm anketlerde ortaya çıkan öfkeyi açıklıyor.
Aynı şekilde, hükümetin yaptığı tüm tedbirler, duyurular ve sık sık tekrarlanan «rahatlatma önlemleri» de dikkat çekiyor. Bu önlemler hem Kiryakos Miçotakis hem de partisinin resmi veliahdi olarak görülen Kiryakos Pierrakakis tarafından defalarca duyuruldu. Ancak pahalılıkla mücadele açısından bakıldığında, bunlar sonuçsuz kalan açıklamalara çok benziyor.
Tüm bunlar, önümüzdeki seçimlerde siyasi tartışmanın üzerine oturacağı gerçek zemini açıklıyor. Seçimler, «Merkez»i kimin temsil edeceği ya da «piyasaların» kimi daha çok övdüğü üzerinden yapılmayacak. Seçimlerde asıl mesele, toplumun büyük çoğunluğunun içinde bulunduğu ekonomik ve sosyal gerilemenin durup durmayacağı olacak. Bu da Yeni Demokrasi ve Kiryakos Miçotakis'in sonunda siyasi bedelini ödemek zorunda kalacağı anlamına geliyor.
