Yunanistan Engelliler Konfederasyonu, son basın bültenini "Maricarmen Yunanistan'da: Engellilerin kapı dışarı edilmesi gündelik hayatın parçası" başlığıyla yayımladı. Konfederasyon bültenle, engellilerin barınma konusunda genel nüfusa kıyasla çok daha korumasız bir durumda olduğuna dikkat çekti.
Bültenin başlığı elbette 87 yaşındaki Maricarmen Abascal vakasına atıfta bulunuyor. Madridli engelli kadın, tahliye tehdidiyle karşı karşıya kalınca vakası kitlesel bir dayanışma hareketini tetikledi; yoğun gösteriler aşama aşama Pedro Sánchez hükümetini kasım ayında erken seçim ilan etmeye yöneltti. Maricarmen dün Madrid'de bir hastanede hayatını kaybetti.
Nitekim Kyriakos Miçotakis, birkaç gün önce "Vima" konferansında Sánchez hükümeti hakkında dikkat çekici ifadeler kullanmış ve "bu krizi aşmada tamamen başarısız oldu ve çöktü" demişti. Ancak seçimlerin, Yeni Demokrasi'nin kardeş partisi ile aşırı sağcı milletvekillerinin 2030'a kadar tahliyeleri durdurma yönündeki hükümet önergesini reddetmesi üzerine ilan edildiğini eklemeyi unutmuştu.
Yine de Yunanistan Başbakanı'nın bu epey seçmeci siyasi iddiası, Konfederasyonun ilgili bülteninde işaret ettiği asıl büyük mesele yanında neredeyse önemsiz kalıyor: Yunanistan'daki engelli hareketi için "Maricarmen'in öyküsü, başka bir ülkeyi ilgilendiren uzak bir hikâye değil. Engellilerin, kronik ve/veya nadir hastalığı olan kişilerin ve ailelerinin her gün yaşadığı bir gerçeklik."
İcradan satışlar ve tahliyeler
Basın bülteni, barınma ile ilgili bir sorun nedeniyle Konfederasyonun "Birlikte Mücadele" destek mekanizmasına başvuran engelli ve kronik hastalardan somut örnekler veriyor.
Bültende "Kanser hastası bir kişi (Atina) tek başına yaşıyordu; kredi kartından kaynaklanan 800 euroluk başlangıç borcuyla ilk ve tek konutunu icra satışında kaybetme tehlikesi yaşadı. Konfederasyonun ve 'Birlikte Mücadele' biriminin müdahalesiyle satış iptal edildi ve kişi evinde kaldı" ifadeleri yer alıyor.
"Tripoli'den bir engelli, borçları yüzünden evini icra satışında kaybetti ve evi bir fon satın aldı. Konfederasyonun ve 'Birlikte Mücadele' biriminin müdahalesinin ardından fon, engelli kişinin evde kalmasına izin verdi."
Konfederasyon, mekanizmasına onlarca kişinin başvurduğunu, bu kişilerin "Eğriboz, Halkidiki, Attika, Girit… ülkenin her yerinde" yaşadığını ve "her gün sokağa atılma tehlikesiyle karşı karşıya" olduğunu belirtiyor.
Can sıkıcı istatistikler
Sorunun daha genel tablosunu ve en ayrıntılı belgelemesini ise Konfederasyon Engellilik Konuları Gözlemevi'nin 23 Eylül'de yayımlanan, "Barınma yoksulluğu ve engellilik" başlıklı İstatistiksel Bilgi Bülteni veriyor.
Araştırmayı hazırlayanlara göre, "memo sonrası dönemde gerçekleşmiş olan büyüme, engelli nüfus aleyhine eşitsizlikleri genişletiyor"; ayrıca "üretken yaşlardaki ciddi engelli vatandaşların yarısı hâlâ yoksulluk ve toplumsal dışlanma sınırında yaşıyor".
Bu tespitler somut sayılara dönüşüyor. Engellilerde aşırı konut yükü göstergesi yüzde 34,3; bu oran, AB'nin ağırlıklı ortalamasının (yüzde 9,9) neredeyse 25 puan üzerinde. Son 12 ayda kira ya da konut kredisi ödemesini geciktiren engellilerin oranı ise 2021'e göre 16 puan artışla yüzde 47,7'ye çıktı.
Engellilerin yüzde 44,6'sının vadesi geçmiş borçları var; Avrupa ortalaması aynı anda yüzde 10,1. Enerji yoksulluğu göstergeleri de aynı ölçüde karamsar: engellilerin yüzde 25,2'sinin konutunda yeterli ısınma yok, yüzde 47'si ise gerekli olduğu hâlde konutunda enerji iyileştirmesi yapmadığını söylüyor.
Son olarak 2025'te engellilerin yüzde 70,5'i konutunda gerekli erişilebilirlik düzenlemelerini yaptırmamıştı. Bu oran 2021'de yüzde 58 düzeyindeydi.
Çok katmanlı sorunlar
Konfederasyonun basın bülteninde "Engelli bireyin bulunmadığı bir hane için ödenebilir olabilecek bir kira, hem daha düşük gelire hem de engellilik nedeniyle daha yüksek ihtiyaç ve giderlere sahip bir hane için büsbütün caydırıcı olabilir" deniyor.
Konfederasyonun genel sekreteri Vasilis Kutsianos in'e yaptığı açıklamada, "daha yüksek ihtiyaçların" örnek olarak evin erişilebilir olması ya da otopark bulunması gibi, nesnel olarak seçenekleri daraltan koşullar olduğunu anlatıyor.
Sorunun boyutu bunun da ötesinde. Konfederasyon, "icra satışının ardından evini kaybeden engelli vatandaşlardan, tahliye tehdidiyle karşılaşan engelli çocuğu olan ailelerden, büyük kira artışları yüzünden hiçbir koruma olmadığı için hem uygun fiyatlı hem erişilebilir bir ev bulup bulamayacağını bilmeden yeni konut aramak zorunda kalan engellilerden" söz ediyor.
Kutsianos, en azından uygulanan politika ve vaatler düzeyinde bakıldığında engellileri hedefleyen bir barınma politikası bulunmadığını düşünüyor. Kendisi ve Konfederasyon, kira yardımının artırılmasını, birinci konutun korunmasına yönelik tedbirleri, sosyal konutu, ayrıca mahkeme dışı uzlaşmalarda engellilere özel tedbirler alınmasını talep ediyor; zira bu nüfus grubu için geri ödeme maliyeti kural olarak daha yüksek.
Nitekim mahkeme dışı uzlaşmalarda temel sorunlardan biri, taksitlerin taşınmazın gerçek değerine değil rayiç bedeline göre belirlenmesi. Bu sorun, bankaların, alacak yönetimi şirketlerinin ve fonların insafına düşen çoğu kredi borçlusunu etkiliyor; ancak engelliler ve aileleri için çok daha ağır sonuçlar doğuruyor.
Konfederasyon, önerilerini hem yaz aylarında ulusal barınma stratejisi için yapılan görüşmeye katılırken hem de Başbakanlık Ofisi'ne, Ekonomi ve Maliye Bakanlığı ile Sosyal Uyum ve Aile Bakanlığı'na gönderdiği mektuplarla sundu.
Barınma krizinin farklı boyutlarından doğrudan ve acil biçimde etkilenen engellilerin tam sayısı kesin olarak hesaplanamıyor. Buna karşılık Kutsianos, Konfederasyondan destek isteyen onlarca kişinin toplam sorunun yalnızca bir parçası olduğunu değerlendiriyor.
Nitekim in'e yaptığı açıklamada, kendisinin de 2020'de Kozani'den Atina'ya geldiğinde erişilebilir bir ev bulmakta çok zorlandığını anlatıyor. O tarihten bu yana durumun çok kötüleştiği tahmin ediliyor.
