Evet, hem de çok sayıda ve büyük alanlarda. Yunanistan'daki özel ormanların öyküsü esasen 1836'da başlıyor. O yıl ilk kez, özel orman ile kamu ormanının ne anlama geldiğini belirlemek gerekti. Çünkü Osmanlı döneminde çok geniş alanlar, çiftlik olarak bilinen büyük mülklerin içinde özel kişilerin adına kayıtlıydı.
1836 tarihli kraliyet kararnamesine göre (Hükümet Gazetesi Α’ 69/01.12.136) özel orman sayılan yalnızca, Osmanlı yasal usullerine uygun biçimde devredilmiş ve Bağımsızlık Savaşı'ndan önce özel mülk olduğu kanıtlanmış ormanlar.
Tartışmasız biçimde özel sayılan bir başka grup da büyük özel çiftliklerin (çiftliklerin) içinde kalan ormanlar. Bu ormanlar, mülkiyet senedinde açıkça yazmasa bile, çiftliğin sınırları içinde olduğu anlaşılıyorsa özel kabul ediliyor.
Özel orman dendiğinde, dere kenarında kalan ve son yıllarda orman haritalarında yer alması nedeniyle çok tartışılan alanlar kastedilmiyor. Burada söz konusu olan, belki inşaata elverişli olmayan ama mal sahibinin söz hakkı bulunan binlerce dekarlık alanlar. Mal sahibi bu alanlarda avcılığı, ağaç kesimini ve hatta erişimi yasaklayabiliyor. Kısacası, koşul koyabiliyor.
Düzenlemenin tarihçesi
1915'e kadar, kamu mülklerinde, ormanlarda ve orman arazilerinde, iyi niyet ve mülk sahibi düşüncesiyle (hukuki terimle böyle adlandırılıyor) otuz yıl boyunca zilyetlik sürdüren kişiler olağanüstü zamanaşımıyla mülkiyeti kazanabiliyordu. Bu süreye, hukuka uygun biçimde genel veya özel halef olunmuşsa, devredenin zilyetlik süresi de eklenebiliyordu.
O tarihten sonra birçok kişi, mülkiyetlerini kanıtlamak ya da atalarının bu alanları yıllarca kullandığını göstermek için tapu belgeleri ve altın mühürlü fermanlar (krizobul) aramaya başladı.
Orman alanlarının sınırlandırılması, 248 sayılı yasayla (1976) yeniden ele alındı. 1998'e kadar ülkenin yalnızca yüzde 2,5'i kadastro edildi. Bunun ardından yapılan sistematik haritalama çalışması, 3889/2010 sayılı yasayla gerçekleşti. Bu çalışmada ülkenin yaklaşık yüzde 1'i haritalandı ve ilan edildi. 2016'dan sonra Orman Haritalama birimleri, orman haritalarını yalnızca dijital biçimde yayımlamaya başladı ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (GIS) kullandı. Haritalara Yunan Kadastrosu üzerinden elektronik ortamda erişilebiliyor.
Yıllar içinde koşullar ve çerçeve sıkılaştı. Bunun sonucunda giderek daha geniş alanlar sonunda kamuya geçti. Ancak bazı alanlar hâlâ özel olarak kaldı. Devlet, bu alanlarda hem kendi girişimleriyle hem de bölge sakinlerinin baskısıyla gerçek ve mecazi anlamda yer kazanmış olabilir.
Ormanların sınıflandırılması
Bugün Yunan ormanlarının önemli bir bölümü kamuya ait değil. Bu alanlar mülkiyet durumlarına göre şu şekilde sınıflandırılıyor: özel, ortak özel, işgal edilmiş, ortak işgal edilmiş, toplumsal (kamu) ve manastır ormanı. Bunlardan bazılarının ne anlama geldiği açık. Ancak işgal edilmiş ormanlar, devletle mülkiyet ilişkisi henüz çözülmemiş ormanlar. Devlet bu ormanların kendisine ait olduğunu iddia ediyor. Bireyler ise bu ormanları talep ediyor ve mahkeme kararı çıkana kadar geçici olarak elinde tutuyor. Bu alanlar, ülkedeki tüm orman ve orman arazilerinin yüzde 5 ila 10'unu oluşturuyor. Bu oran hiç de küçümsenecek düzeyde değil.
Adlar ve hikâyeler
Bu ormanların adları çok, öyküleri de birbirinden farklı. Bunun çarpıcı bir örneği, 2021'de adayı vuran büyük yangından kurtulan Evia'daki Prokopi-Drazi Ormanı. Bu orman, Bayker ormanı olarak da biliniyor.
Öykü 1832'de başlıyor. Edward H. Noel ve Friedrich Rudolph von Fellenberg, başlangıçta 60.000 dekar olan Ahmetağa çiftliğini satın aldı. 1839'da bitişikteki, yaklaşık 10.000 dekarlık Drazi çiftliği de bu mülke eklendi. İkili, İsviçre'de mezun oldukları Hofwyl tarım okulunu örnek alarak Yunanistan'da bir tarım okulu kurmayı amaçlıyordu. 1889'da tarımsal ve ormancılık çiftliği 90.000 dekara ulaştı. Bu alanda ormanlar, otlaklar ve ekilebilir araziler yer alıyordu.
Farklı bir geçmişe sahip olan Filippos Ormanları ise 6 ormandan oluşan bir bütün. Toplam alanları 103.000 dekar ve Imathia ile Pieria bölge birimlerinde bulunuyor.
Bu ormanların yönetimini bugün bir şirket yürütüyor. Şirketin açıklamasına göre, «Başlıca öncelik, ormanların sürdürülebilir yönetimi ve korunmasıdır; doğal çevre ile insan arasındaki dengeyi esas alarak.»
Özel-ortak özel mülk olarak sınıflandırılan bir başka örnek de Fokida'nın Epitalofos bölgesindeki Agoriani ormanı. Alanı 54.000 dekar. Bu orman, 1936'dan beri mahkeme kararıyla Agoriani'deki sakinlerin bölünmemiş ortak özel mülkü olarak tanınıyor. Yakın zamanda ise bu ormanla ilgili olarak, OPEKEPE (tarımsal ödemeler kurumu) skandalıyla bağlantılı sahte ortak mülkiyet senetlerine dair bir şikâyette bulunulmuştu.
