Ulusal Ekonomi ve Maliye Bakanlığı, vadesi geçmiş kredisi olan borçlular için yeni bir çerçeve öneriyor. Amaç aşırı faiz tahsilatını sınırlamak, ikili borç yeniden yapılandırma anlaşmalarını hızlandırmak ve bankaların, yatırım fonlarının ile kredi yönetim şirketlerinin taleplerine sınır getirmek.
Taslak yasa 22 Ekim'e kadar halk danışmasına açık. Atina-Makedonya Haber Ajansı (AMNA)'ya konuşan Finans Sektörü ve Özel Borç Yönetimi Genel Sekreteri Theoni Alampasi, bakanlığın hedefinin “borçlular için daha az belirsizlik, alacaklılar için daha fazla hesap verebilirlik ve açık kurallara göre işleyen, gerçek çözümler üreten bir özel borç yeniden yapılandırma sistemi” olduğunu söyledi.
Önerilen önlemlerin merkezinde, her türden kredi için talep edilebilecek toplam tutara sınır getirilmesi var. Toplam talep, koşullara bağlı olarak asıl anaparanın iki ya da üç katını artık aşamayacak. Sınır otomatik uygulanacak ve tüketici, konut ile işletme kredilerini kapsayacak. Talebin devredilmiş, menkul kıymetleştirilmiş ya da bir kredi yönetim şirketine temlik edilmiş olması bir fark yaratmayacak.
Önlem, bankalara, yatırım fonlarına ve yönetim şirketlerine yıllardır borcu olan binlerce borçluyu doğrudan etkileyecek. Özellikle tarımsal, ticari ya da konut kredilerinden önemli yükümlülük biriktirenler etkilenecek. Kredi ya da kredi imkânı yıllar, hatta on yıllar boyunca vadesi geçmiş olsa bile talep asıl anaparanın üç katını aşamayacak. Çiftçilerin borçlarında ise bu sınır, anaparanın iki katı olacak.
200.000 euroya kadar faiz indirimi ve haczlere fren
Önerilen kurallara göre yasa yürürlüğe girdiğinde, kalan talep her kredi ya da kredi imkânının asıl anaparasının üç katını aşamayacak. Birden fazla kredi ya da kredi imkânı varsa, toplam talep bunların birleşik asıl anaparasının üç katını geçemeyecek. Açık cari hesaplarda sınır, hesabın en son kullandırım tarihindeki borç üzerinden hesaplanacak.
Çiftçilerin eski borçlarında toplam tutar, asıl anaparanın iki katını aşamayacak. Açık cari hesaplarda sınır, en son kullandırımda hesaplanan borcun iki katı olacak.
Asıl anaparası için yeterli kayıt bulunmayan 1990 öncesi krediler için toplam borç, 1990 öncesinde yapılan son yeniden yapılandırma anlaşması kapsamındaki kalan tutarın yüzde 150'sini aşamayacak.
Pratikte bu, borçluların uygulanabilir sınırı aşan her tutardan kurtulacağı anlamına geliyor. Bu fazla tutar genellikle temerrüt faizi, faize işletilmiş faiz ve diğer masraflardan oluşuyor.
Örneğin asıl tutarı 100.000 euro olan bir kredide borç 300.000 euroyla sınırlanacak. Borç 500.000 euroya yükselmişse, fazla kalan 200.000 euro artık tahsil edilemeyecek. Çiftçiler için talep 200.000 euroyla sınırlanacak.
Borçlu 80.000 euro ödemişse, yeniden hesaplamada bu ödemeler dikkate alınacak. Kalan bakiye en fazla 220.000 euro olacak; çiftçiler için bu tutar 120.000 euro olacak.
Bankalar, yatırım fonları ve kredi yönetim şirketleri, yasanın yürürlüğe girmesinden itibaren altı ay içinde mevcut taleplerini toplu olarak yeniden hesaplamak zorunda kalacak.
Borçluların herhangi bir işlem yapmasına ya da prosedür başlatmasına gerek olmayacak. Kredi ilk kullandıran bankada kalsın, banka kapanmış ya da tasfiye halinde olsun, talep bir halef bankaya devredilmiş olsun, kredi menkul kıymetleştirilmiş olsun ya da talep bir kredi ve kredi yönetim şirketine temlik edilmiş olsun, alacaklılar yeni çerçeve kapsamındaki her talebi borçlunun başvurusu olmadan yeniden hesaplamak zorunda olacak. Ardından ortaya çıkan bakiyeyi muhasebe ve bilgi sistemlerine kaydetmeleri gerekecek.
Borçluların, kefillerin ya da üçüncü kişilerin yaptığı ödemeler dikkate alınacak. Ancak önerilen yasa, halihazırda ödenmiş tutarların iadesini öngörmüyor.
Değişiklikler, icra takibi altındaki borçlular üzerinde de hemen etki yaratacak. Haciz ya da el koyma işlemi yalnızca yeniden hesaplamadan sonra tespit edilen tutar için yapılabilecek. Başka bir deyişle icra, asıl kredi tutarının üç katını ya da uygulanabilir olduğu durumlarda bu tutarın iki katını aşan şişirilmiş bir talebe dayanamayacak.
Halen süren hacizlerde alacaklı ya da talep yönetim şirketi, ilgili tarafları revize edilmiş tutar konusunda bilgilendirmek ve tüm icra işlemlerini buna göre ayarlamak zorunda kalacak. Haciz satışı yapılsa bile borçlunun zararı sınırlanacak: Azaltılmış alacakları aşan her tutar borçluya iade edilecek.
Daha hızlı ve sürdürülebilir borç yeniden yapılandırması için baskı
Kredi yönetim şirketlerinin yürüttüğü ikili kredi yeniden yapılandırma görüşmelerine ilişkin kurallar da değişecek.
Taslak yasa bağlayıcı süreler getiriyor. Alacaklılar yeniden yapılandırma talebine üç ay içinde yanıt vermek, görüşmeleri de altı ay içinde tamamlamak zorunda olacak. Süreye uyulmaması otomatik olarak ihlal sayılacak, Yunanistan Merkez Bankası'na bildirilecek ve yanıt verilene kadar faizin işletilmesi ile faize faiz eklenmesi durdurulacak.
Alampasi, AMNA'ya şunları söyledi: “Yeni kurallar ikili görüşmeler için belirli bir zaman çerçevesi getiriyor, peşin ödemeyi yüzde 15 ile sınırlıyor ve borçlunun gerçek mali ve varlık durumuna göre hazırlanmış, belgelenmiş teklifler gerektiriyor. Ayrıca yükümlülüklerini yerine getiren borçluları koruyor: Yeniden yapılandırma anlaşmasına uydukları sürece icra tedbirleriyle karşılaşamayacaklar. Haciz yapılmadan önce ise alacaklının gerçek ve usulüne uygun biçimde belgelenmiş bir yeniden yapılandırma teklifi sunmuş olması gerekecek.”
Önerilen önlemler şunları içeriyor:
Haciz öncesinde üç aylık yeniden yapılandırma teklifi: Alacaklılar, haciz satışından en az üç ay önce uygun, sürdürülebilir ve tam belgeli bir yeniden yapılandırma teklifi sunmak zorunda kalacak.
Peşin ödeme yüzde 15 ile sınırlı: Doğrudan ikili yeniden yapılandırma anlaşması için istenen peşin ödeme borcun yüzde 15'iyle sınırlanacak. Hükümete göre bu oran, bugün yüzde 50'ye kadar çıkabilen uygulamaların yerini alacak. Düşük likiditeye sahip borçlular için anlaşmaların daha kolay yapılması bekleniyor. Mali zorluk, sosyal kriterler ya da sağlık sorunları belgelenmişse daha düşük bir oran kabul edilebilecek.
Anlaşmalara uyan borçlular için koruma: Kredi yönetim şirketleri, borçlu aktif bir yeniden yapılandırma düzenlemesine uyduğu sürece anlaşmayı feshedemeyecek, icra tedbiri uygulayamayacak ya da haciz işlemi yapamayacak. Bu kurala aykırı yapılan her işlem geçersiz olacak. Borçluya beş aylık taksit tutarına denk bir alacak yazılacak ve anlaşma aynı süre kadar uzatılacak. Borçlu başına para cezası 500.000 euroya kadar çıkabilecek.
Yanıtlar için bağlayıcı süreler: Borçlu eksiksiz bir başvuru yaptığında alacaklı üç ay içinde sürdürülebilir, belgelenmiş bir teklifle ya da gerekçeli bir reddle yanıt vermek zorunda kalacak. Borçlunun yanıt için bir ayı olacak. Süreç, halihazırda icra takibinde olan borçlar dahil, en geç altı ayda tamamlanmak zorunda olacak.
Belgelenmiş teklifler ve gecikmeler için cezalar: Yönetim şirketlerinin teklifleri, dayandıkları gelir ve varlık bilgilerini ortaya koymak zorunda olacak; mümkün olduğunda iki alternatif çözüm de içerecek. Alacaklı üç aylık süreyi kaçırırsa otomatik olarak ihlal kaydedilecek, Yunanistan Merkez Bankası'na bildirilecek ve yanıt verilene kadar faiz işletilmesi ile faize faiz eklenmesi durdurulacak.
Her durumda borçlular, borç dökümünü ücretsiz talep etme hakkına sahip olacak. Bu döküm kredi sözleşmelerini ve varsa değişikliklerini, ödeme geçmişini, faiz oranı hesaplamalarını, anaparayı, faizi, komisyonları ve diğer tüm masrafları içerecek.
Bilgiler 45 gün içinde verilecek. Süre kaçırılırsa, borçlu eksiksiz yanıt alana kadar faiz işletilmesi durdurulacak.
Kredi ve kredi yönetim şirketleri için taslak yasa ayrıca yıllık finansal bilgilerin, portföy ayrıntılarının, yönetim sonuçlarının ve şikâyet yönetimine ilişkin bilgilerin yayımlanmasını da öngörüyor. Şirketler ayrıca tahsilat tahminlerini ve performans göstergelerini içeren bir stratejik plan sunmak zorunda kalacak.
Bu önlemlerin 2027'nin başında, yeni yasanın kabul edilmesinden üç ay sonra yürürlüğe girmesi planlanıyor. Çerçevenin nihai şekli, kamuoyu danışmasının sonucuna ve tasarı Meclis'te oylamaya sunulmadan önceki yasal incelemeye bağlı olacak.
