Yunanistan'daki miras yasası reformuyla getirilen değişiklikler arasında miras borçlarına getirilen sınır, sağ kalan eşe verilen daha büyük pay ve taşınmazların paylaştırılmasına ilişkin yeni kurallar yer alıyor. Genel kural olarak mirasçılar, ölenin borçları nedeniyle kişisel malvarlıklarını koruyor. Çocuk olduğunda eş, 1/4 yerine 1/3 pay alma hakkına sahip oluyor. Saklı pay (kanunen korunan asgari miras payı) ise artık doğrudan mülkte ortak mülkiyet anlamına gelmiyor; bunun yerine parasal bir alacağa dönüşüyor.
Bunun yanında, belirli koşullarda mirasçılardan biri diğerlerine bedel ödeyerek evin tamamını alabilecek. El yazısı vasiyetnamelere ve aile varlıklarının devrine ilişkin anlaşmalara uygulanan kurallar da değişiyor.
Yeni düzenlemeler, aileleri yıllarca süren anlaşmazlıklara sürükleyen sorunlara çözüm getirmeyi amaçlıyor. Bu sorunlar arasında mirasın değerinden fazla borçlar, görüş ayrılığı nedeniyle kullanılmayan mülkler ve çok sayıda ortağın birlikte sahip olduğu evler var. Yeni çerçeve genel olarak 16 Eylül 2026 tarihinde veya sonrasında ölenlerin mirasına uygulanıyor. Daha önceki davalar için ise belirli geçiş istisnaları bulunuyor.
Borçlar artık mirasçıların kişisel malvarlığına geçmiyor
Genel kural olarak mirasçı, ölenin ödenmemiş borçlarından artık kendi malvarlığıyla sorumlu değil. Sorumluluk miras kalan malvarlığıyla sınırlı tutuluyor. Alacaklılar ancak bu malvarlığından ödeme talep edebiliyor.
Örneğin birisi 100.000 euroluk bir mülk miras alırsa ve ölenin borcu 150.000 euro ise mirasçının aradaki 50.000 euroluk farkı kendi cebinden ödemesi normalde gerekmiyor. Ancak mülk, alacaklılara ödeme yapmak için satılabilir. Dolayısıyla kişisel malvarlığının korunması, mirasçının miras aldığı mülkü mutlaka elinde tutacağı anlamına gelmiyor. Kanunun öngördüğü istisnalar da geçerliliğini koruyor.
Eşe daha büyük, çocuklara daha küçük pay
Çocuk olduğunda sağ kalan eşin payı 1/4'ten 1/3'e çıkıyor. Kalan 2/3 ise çocuklar arasında paylaştırılıyor. Değişiklik, vasiyetname bulunmayan durumlarda uygulanan kanuni miras hükümlerini ilgilendiriyor.
Buna göre net değeri 300.000 euro olan, bir eşi ve iki çocuğu bulunan bir mirasta eş 100.000 euro, her bir çocuk da 100.000 euro alıyor. Önceki düzende ise eş 75.000 euro, her bir çocuk 112.500 euro alacaktı. Çocuk yoksa eş, diğer yakınlarıyla birlikte miras alıyorsa yüzde 50 pay hakkına sahip oluyor. Kalan malvarlığının dağılımı ise eşin ölenle olan akrabalık derecesine bağlı olarak belirleniyor.
Bir mirasçı evin tamamını nasıl alabilir?
Birden fazla mirasçının mirasın nasıl paylaştırılacağı konusunda anlaşamadığı durumlarda, mirasçılardan biri diğerlerine bedel ödeyerek mülkün tamamını alabiliyor. Öngörülen yargı süreci ile her bir payın değeri belirlenebiliyor ve ilgili bedelin ödenmesi koşuluyla mülk mirasçılardan birine verilebiliyor.
Örneğin iki kardeş, 200.000 euro değerindeki bir evi paylaşılmamış ortak mülk olarak miras alırsa ve kardeşlerden biri evi elinde tutmak isterse, yasal şartların sağlanması kaydıyla diğer kardeşe 100.000 euro ödeyerek mülkün tamamını almak için başvurabilir. Mülkün değeri konusunda anlaşmazlık çıkarsa değer mahkeme tarafından belirleniyor. Bu tespitte hem vergi değerlemesindeki değer hem de piyasa değeri dikkate alınıyor.
Yeni paylaşım usulü, yeni düzenleme yürürlüğe girmeden önce ölüm gerçekleşmiş olsa bile daha eski mirasçılık işlemlerinde de uygulanabiliyor. Bu koşul, mülkün paylaşılmasına yönelik bir yasal işlem daha önce başlatılmamış olmaya bağlı.
Mülk payı yerine bedel
Saklı paya ilişkin kurallar da değişiyor. Saklı pay, vasiyetname olsa bile belirli yakın akrabalara ayrılan asgari miras payıdır. Bu düzenlemeyle, hak sahipleri bir mülkteki belirli bir yüzde oranında ortak mülkiyeti otomatik olarak edinmek yerine, haklarının değerine karşılık gelen parasal bir alacak hakkına sahip olacak.
Örneğin bir ebeveyn vasiyetnamesinde evini çocuklarından birine bırakırsa, saklı pay hakkı bulunan diğer çocuk ortak mülk sahibi olmadan karşılık gelen parasal değeri talep edebiliyor. Anlaşmazlık çıkarsa değer mahkeme tarafından belirlenebiliyor. Ayrıca parasal alacağı güvence altına almak için ipotek şerhi konulmasına da imkân tanınıyor.
Bu yaklaşımın, çoğu zaman bir mülkün satılmasını ya da verimli şekilde kullanılmasını engelleyen zorunlu ortak mülkiyet durumlarını azaltması amaçlanıyor.
El yazısı vasiyetnamelerde neler değişiyor?
El yazısı vasiyetnameler kaldırılmıyor, ancak hukuki sonuç doğurmalarının koşulları değişiyor. Bu noktada vasiyetnamenin noterde saklamaya bırakılıp bırakılmadığı, kimin mirasçı olarak atandığı ve vasiyetnamelerin ne zaman resmen açıklandığı özellikle önem taşıyor.
Vasiyet eden kişi vasiyetnameyi noterde saklamaya bıraktıysa, belge mahkemece resmen onaylanmadan önce de hukuki sonuç doğurabiliyor. Noterde saklanmamışsa bu yalnızca kanunda öngörülen durumlarda mümkün oluyor. Bu durumlara, vasiyetnamede hak sahibi olarak altsoy ya da eşin gösterildiği hâller de dahil.
Vasiyetname ölümden iki yıl sonra açıklanırsa, hukuki sonuç doğurabilmesi için genel olarak mahkemece resmen onaylanması gerekecek. Noterde saklanmak üzere bırakılmış vasiyetnameler için bu kuralda özel bir istisna bulunuyor. İki yıllık süre, vasiyetnamenin otomatik olarak geçersiz hale geldiği anlamına gelmiyor.
Evli olmayan çiftler için koruma
Evli olmadan birlikte yaşayan çiftlerden birinin ölümü halinde, sağ kalan partner kanunda belirtilen koşullara bağlı olarak ortak evde makul bir süre kira ödemeden kalmaya devam edebiliyor. Bu koruma, sağ kalan partnerin mülkün mülkiyetini otomatik olarak kazanacağı ya da bir eş gibi aynı miras haklarına sahip olacağı anlamına gelmiyor. Korumanın asıl amacı, sağ kalan partnerin partnerinin ölümünün ardından evden hemen ayrılmak zorunda kalmasını önlemek.
Ölümden önce ve sonra malvarlığına ilişkin anlaşmalar
Miras sözleşmeleri, bir kişinin ölümünden sonra malvarlığına ne olacağını önceden belirlemeye imkân tanıyor. Ölümle yürürlüğe girecek sözleşmelerin, tarafların bizzat katılımıyla noter senedi şeklinde düzenlenmesi gerekiyor. Ayrıca miras hakkından önceden feragat etme imkânı da düzenlenmiş durumda.
Bu hukuki mekanizma, birden fazla çocuğu olan aileler, farklı değerde mülkleri bulunan aileler ya da yeni nesle devredilmesi gereken işletmeleri olan aileler için faydalı olabilir. Öte yandan, mirasçılar arasında yapılan bir anlaşma ve ilgili senedin miras kabulü olarak tescil edilmesiyle, ölümden önceki dönemi kapsayacak şekilde geriye dönük etkisi olan bir sözleşmeyle ölüm sonrası mirasın paylaştırılması da mümkün hale geliyor.
Peki ya vergiler?
Miras hukukundaki değişiklikler miras vergisini kaldırmıyor. A kategorisindeki yakınlar için vergi tarifesi kapsamındaki temel vergi muafiyeti sınırı, her bir lehtar için 150.000 euro olarak kalıyor. Uygulanabilir olduğu yerlerde belirli istisnalar da geçerli. Sağ kalan eş, yasal şartların yerine getirilmesi koşuluyla 400.000 euroya kadar özel bir vergi muafiyetinden yararlanabiliyor.
Belirli koşullara bağlı olarak ebeveynlerden yapılan devirler ve bağışlar için geçerli olan 800.000 euroluk vergi muafiyeti sınırı, miras sözleşmelerine otomatik olarak uygulanmıyor. Bu nedenle mülk ya da diğer varlıkları devretmeyi planlayan aileler, miras haklarını ve olası vergi yükünü ayrı ayrı incelemeli.