Yunanistan'ın efsanevi Olimpos Dağı, antik Yunan'ın 12 Olimpos tanrısına ev sahipliği yapan mitolojik dağ, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne girmeye hazırlanıyor. Deniz seviyesinden 2.918 metre yüksekliğe ulaşan karla kaplı zirve, binlerce yıldır hayranlık uyandırıyor. Antik Yunanlılar, dağın tanrıların kralı Zeus'un tahtı olduğuna ve sislerle kaplı yükseklerinden ölümlü dünyayı izlediğine inanıyordu. Efsaneye göre Zeus, babası Kronos'u devirdiği 10 yıl süren Titanlar Savaşı'nın ardından sarayını burada kurmuştu. Dağ, 21-31 Temmuz'da Güney Kore'nin Busan kentinde toplanacak Dünya Mirası Komitesi'nde 'karma kültürel ve doğal alan' statüsüyle değerlendirilecek.
Olimpos Dağı, 1938'den beri milli park statüsünde korunuyor ve 1981'de UNESCO Biyosfer Rezervi ilan edilmişti. Dağ, zengin biyolojik çeşitliliği ve eşsiz jeolojik yapısıyla dikkat çekiyor. Yamaçları neredeyse denize kadar uzanırken, endemik türler de dahil olmak üzere çok sayıda bitki ve hayvana ev sahipliği yapıyor. Yunanistan Kültür Bakanı Lina Mendoni, adaylık dosyasında dağın hem doğal hem de kültürel miras değerlerinin vurgulandığını belirtti.
Dağın ana kasabası Litochoro'da bulunan Dion-Olympus Belediye Başkanı Evagelos Geroliolios, Associated Press'e yaptığı açıklamada, 'Olimpos bizim hayatımız. Büyüdüğümüz yer. Her gün gördüğümüz ama aynı zamanda mitoloji, tarih, biyolojik çeşitlilik, olağanüstü güzellik ve çok büyük bir kültürel ağırlık taşıyan bir yer' dedi. Geroliolios, 'Sevdiğimiz bir yer. Dünyanın her yerinden birçok insan onu görmek, yaşamak, deneyimlemek için ziyaret ediyor. Onu korumak istiyoruz' diye ekledi. Dağın UNESCO listesine dahil edilmesinin 'sadece yerel değil, ulusal sınırların ötesine geçen çok büyük bir şey olduğunu ve tüm dünyayı ilgilendirdiğini' vurguladı.
Yunanistan'ın UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde halihazırda 19 alanı bulunuyor. Olimpos Dağı'nın listeye eklenmesi halinde bu sayı 20'ye yükselecek. Komite toplantısı 21-31 Temmuz tarihleri arasında Busan'da gerçekleştirilecek.
Bu arada, Christopher Nolan'ın bu hafta vizyona giren 'The Odyssey' filmiyle Olimpos Dağı'na olan ilginin daha da artması bekleniyor. Filmde dağ, Homeros'un kahramanının kaderini şekillendiren Zeus ve Olimpos tanrılarının makamı olarak yer alıyor. Uzmanlar, filmin antik Yunan mitolojisine küresel ilgiyi yeniden canlandıracağını ve bölgeye 'set-jetting' turizmini tetikleyeceğini öngörüyor.
Yunanistan, Olimpos Dağı'nı UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil etme sürecine 2014 yılında başladı ve dağı geçici listeye kaydettirdi. Geçici liste, ülkelerin önümüzdeki 5-10 yıl içinde resmen aday gösterebilecekleri alanları içeriyor. Adaylık süreci, ön değerlendirme ve ardından tam adaylık dosyasının sunulmasını kapsıyor; dosya, Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi (ICOMOS) ile Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) gibi danışma kuruluşları tarafından 14 ay boyunca inceleniyor. Danışma kuruluşlarının tavsiyeleri, Dünya Mirası Komitesi'nin yıllık toplantısında 21 ülke temsilcisinin oylamasıyla değerlendiriliyor.
Olimpos Dağı'nın adaylığı kesin değil. Busan toplantısının taslak gündemi, komitenin adaylığı Yunanistan'a geri gönderebileceğini ve ek bilgi talep edebileceğini gösteriyor. Buna rağmen yerel halk, dağın kültür, mitoloji, doğal güzellik ve biyolojik çeşitliliğinin birleşiminin Dünya Mirası statüsü kazanmasını umuyor.
Dağın alt zirvelerinden birinde yapılan kazılarda, en eski buluntuları MÖ 323-30 yılları arasındaki Helenistik döneme tarihlenen açık hava kutsal alanı ortaya çıkarıldı. Yunanistan'ın orijinal UNESCO adaylık dosyasına göre bu kutsal alanın, antik filozof ve tarihçi Plutarkhos'un M.S. 2. yüzyılda bahsettiği, Zeus'a hayvan kurbanları için Olimpos'un zirvelerinden birine yapılan tören alaylarına ev sahipliği yaptığı düşünülüyor.
Dağ, Hristiyanlık döneminde de dini önemini korudu. 2.803 metre yükseklikteki Peygamber İlyas zirvesindeki şapel, Hristiyan Ortodoks dünyasının en yüksek rakımlı şapeli olarak kabul ediliyor. Dağdaki Enipeas Geçidi, 1542'de kurulan bir manastırın kalıntılarına ev sahipliği yaparken, buradan yaklaşık 20 dakikalık yürüme mesafesinde, içinden kutsal su aktığına inanılan küçük bir pınarın bulunduğu Aziz Dionysios'un Kutsal Mağarası yer alıyor. Litochoro yakınlarında ise, Yunan zafer tanrıçası Nike'ı tutan Büyük İskender heykeli, Olimpos'un en yüksek zirveleri Mytikas ve Stefani'nin fonunda yükseliyor.
