Yunanistan'ın elektrik iletim operatörü ADMIE, Kıbrıs ve İsrail'in elektrik şebekelerini Avrupa ağına bağlayacak deniz altı kablosu için resmi yatırım talebi sundu. 1,9 milyar avroluk Büyük Deniz Bağlantısı (GSI) projesinin Kıbrıs-İsrail ayağı için ek yatırımcı çekilmesi hedefleniyor.
Doğu Akdeniz elektrik piyasalarını Avrupa iletim şebekesine bağlamayı hedefleyen ve Avrupa Birliği tarafından Ortak Çıka Projesi (PCI) statüsüne alınan GSI, 500 kilovoltluk çift kutuplu yüksek gerilim doğru akım (HVDC) sistemiyle 1.000 megavat nominal kapasiteye sahip olacak. Kıbrıs-İsrail ayağı, 2.200 ila 2.400 metre derinliklerde yaklaşık 324 kilometre uzunluğunda deniz tabanından geçerek talebe göre her iki yönde de güç iletebilecek. Kara tarafında ise hat, Kıbrıs'taki Kofinou ve İsrail'in Hadera bölgesindeki dönüştürücü istasyonlarına bağlanacak.
Bu gelişme, Yunanistan'ın kabloya istisnai bir jeopolitik ve enerji projesi olarak verdiği önemi bir kez daha gözler önüne seriyor. Hamle, Başbakanlık binası Maximos Mansion'da Fransız yatırım grubu Meridiam'ın GSI'nın ilk aşaması olan Yunanistan-Kıbrıs bağlantısında çoğunluk hissesini satın alması için anlaşma imzalamasından ve Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou'nun İsrailli mevkidaşı Eli Cohen ile bağlantıyı hızlandırmak üzere telefon görüşmesi yapmasından sadece bir hafta sonra geldi.
ADMIE'nin temel hedefi, tıpkı Meridiam'ın yatırım şemasına dahil olmasıyla gerçekleşen ilk aşama projesinde olduğu gibi, kablonun Kıbrıs-İsrail ayağı için de ek yatırımcılar çekmek. Bir kısmı Avrupa Birliği tarafından finanse edilen proje, Doğu Akdeniz'deki jeopolitik gerilimler nedeniyle gecikmiş, Kıbrıs ise toplam maliyet, fizibilite ve öngörülemeyen gecikmelerden doğacak yükümlülükler konusunda defalarca netlik talep etmişti.
Yunan elektrik şebeke operatörü, yatırım talebinin sunulmasının, yetkili makamlar tarafından değerlendirme sürecinin başlatılması için bir ön koşul olduğunu belirtti. Kıbrıs ve İsrail enerji bakanlıkları, Kıbrıs'ın iletim sistemi operatörü DSMK ve İsrail'in şebeke operatörü NOGA'nın dahil olduğu geniş bir istişare süreciyle tamamlanan Maliyet-Fayda Analizi (CBA) ve Sınır Ötesi Maliyet Dağılımı (CBCA) teklifleri, elektrik talebi, yenilenebilir enerji büyümesi ve gelecekteki altyapı ihtiyaçlarına dair en son varsayımları yansıtacak şekilde güncellendi.
ADMIE, incelenen tüm senaryolarda projenin ekonomik fizibilitesini doğrulayan bu çalışmaların, arz güvenliğine, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonuna ve Doğu Akdeniz elektrik piyasalarının Avrupa iletim sistemiyle daha da bütünleşmesine sağlayacağı önemli katkıya dikkat çekti. Süreç, Kıbrıs ve İsrail arasındaki maliyet dağılımına ilişkin ortak bir karara varılmasını ve bu maliyetin bağlantı hattı devreye girdikten sonra düzenlenmiş gelirler üzerinden karşılanmasını amaçlıyor.
