Yunanistan Göç ve İltica Bakanlığı tarafından hazırlanan mevzuatla, göçmen iadeleri, iltica prosedürleri, dış sınır kontrolleri ve göç yönetimini etkileyen bir dizi reform yürürlüğe girecek. Bu mevzuatla ülke, Avrupa Birliği'nin yeni Göç ve İltica Paktı'nı iç hukuka dahil ediyor.
Yeni çerçevenin temel unsuru, reddedilen sığınmacıların geri gönderilmesinde yaşanan kalıcı zorlukları ele almak için Avrupa düzeyinde teşvik edilen geri dönüş merkezlerinin kurulmasıdır.
Göç ve İltica Bakanı Thanos Plevris'in Atina-Makedonya Haber Ajansı'na açıkladığı üzere, yeni Avrupa Göç ve İltica Paktı, Avrupa Komisyonu'nun son girişimleriyle birlikte geri dönüş merkezlerinin kurulmasına olanak tanıyor.
Bu tesisler, Avrupa Birliği dışındaki üçüncü ülkelerde faaliyet gösterecek ve iltica başvuruları kesin olarak reddedilen ve ülkeleri geri kabulü reddeden veya geciktiren üçüncü ülke vatandaşlarını kabul edecek. Bakana göre, merkezler Avrupa Birliği ile üçüncü ülkeler arasındaki anlaşmalar çerçevesinde işleyecek ve Avrupa ile uluslararası yasal güvencelere tabi olacak.
Üçüncü Ülkelerle Müzakereler ve Yunanistan'ın Rolü
Yunanistan, planı uygulamaya yönelik Avrupa girişiminde aktif bir rol üstlendi.
Plevris'e göre Yunanistan, Almanya, Danimarka, Avusturya ve Hollanda ile birlikte geri dönüş merkezlerini ilerletmek için ortak bir girişim başlattı. Başta Afrika ve Asya'da olmak üzere üçüncü ülkelerle temaslar halihazırda devam ediyor ve ilk anlaşmaların 2026'da imzalanması, ilk merkezlerin ise 2027'den itibaren faaliyete geçirilmesi hedefleniyor.
Bakan, Yunanistan hükümetinin halihazırda iki Afrika ülkesiyle müzakereler yürüttüğünü açıkladı.
Hükümetin yaklaşımına göre, geri dönüş merkezleri Yunanistan için özel bir önem taşıyor çünkü katılımcı ülkeler başlangıçta Avrupa'ya Yunan toprakları üzerinden giren kişilerin neden olduğu ikincil göç akışlarını yaşamaya devam ediyor.
Plevris, daha etkili bir Avrupa geri dönüş mekanizmasının mevcut sistemi tamamlayabileceğini ve Yunanistan ile diğer üye devletlere geri dönüşlerin yönetiminde ek bir araç sağlayabileceğini belirtti.
Daha Güçlü Geri Dönüş Çerçevesi ve Genişletilmiş Gözaltı Tedbirleri
Tasarının merkezinde, uluslararası koruma almaya hak kazanmayan veya yasal oturma izni bulunmayan göçmenlerin iadesini düzenleyen daha katı bir çerçeve yer alıyor.
Plevris, yeni önlemlerin şimdiden somut sonuçlar vermeye başladığını ifade etti.
Bakanın sunduğu verilere göre, yasanın kabul edilmesinin ardından Uluslararası Göç Örgütü aracılığıyla gönüllü geri dönüşler %25 oranında artarken, yüzlerce düzensiz ikamet vakasında kişilerin ülkelerine dönmeye istekli olduklarını ifade ettikleri belirtildi.
Mevzuat ayrıca daha güçlü idari gözaltı hükümleri, geri dönüş prosedürlerine tabi kişilerin daha yakından izlenmesi, sınır dışı etme tedbirlerinin daha hızlı uygulamaya konulması ve Frontex ile AB üye devletleriyle daha derin iş birliğini getiriyor.
Bu çerçeve kapsamında, Yunanistan'da kalma yasal izni olmayan kişilerin ülkeden çıkarılmasını hızlandırmayı amaçlayan daha etkili bir göç politikasının uygulanmasında gözaltı ve geri dönüşler kilit araçlar olarak konumlandırılıyor.
Daha Düşük Göç Baskısı ve Daha Hızlı İltica Süreci
Bakan, yeni geri dönüş politikasını doğrudan daha geniş göç sonuçlarıyla ilişkilendirerek, daha hızlı iltica süreçleri ve daha verimli geri dönüşlerin düzensiz göç akışlarının azaltılmasına katkıda bulunduğunu savundu.
Sunulan verilere göre, bekleyen iltica başvuruları 2019'da yaklaşık 142.000'den bugün 28.000 civarına düşerken, uluslararası koruma tanınma oranı %71,5'ten %40,7'ye geriledi.
Hükümet ayrıca 2015-2019 yılları arasında 1.215.280 düzensiz varış kaydedildiğini, 2019'dan bu yana ise bu sayının 197.651 olduğunu bildirdi.
2026 yılının ilk beş ayında düzensiz varışların %31 daha azaldığı, Ege'deki varışların ise %65 düştüğü bildirildi.
Plevris, bu rakamların etkili geri dönüş yönetimi, hızlandırılmış iltica prosedürleri ve sınır korumasının tutarlı bir göç stratejisinin birbirine bağlı sütunları olarak nasıl işlediğini gösterdiğini savundu.
AB Dış Sınırlarında Zorunlu Tarama
Geri dönüşlerin ötesinde, mevzuat Avrupa Göç ve İltica Paktı kapsamında öngörülen yeni bir tarama sistemini de içeriyor.
Çerçeve, bir üye devlete resmen giriş yapmış sayılmadan önce, dış sınırlardan Avrupa Birliği'ne düzensiz yollarla giren tüm üçüncü ülke vatandaşları için zorunlu giriş öncesi tarama getiriyor.
Yetkililer kimlik doğrulama, biyometrik veri toplama, güvenlik taraması, sağlık kontrolleri ve Avrupa veri tabanlarında çapraz sorgulama gerçekleştirecek.
Yükseltilen Eurodac sistemi kilit bir rol oynayacak; bu sistem, biyometrik verileri kaydetme ve Avrupa Birliği genelinde göçmen hareketlerini izleme konusunda genişletilmiş yetkilere sahip olacak.
Hızlandırılmış İltica Prosedürleri ve Daha Sıkı Zaman Çizelgeleri
Tasarının bir diğer önemli unsuru, başvuruların daha hızlı değerlendirilmesi yoluyla iltica prosedürlerini hızlandırmaya odaklanıyor.
Yeni çerçeve, daha sıkı inceleme süreleri, hızlı sınır prosedürleri, açıkça temelsiz olduğu değerlendirilen başvuruların daha çabuk reddedilmesi ve uluslararası koruma tanıma oranı düşük ülkelerden gelen başvurular için özel işlem getiriyor.
Hükümete göre bu reformlar, uzun süredir hem Avrupa hem de Yunanistan iltica sistemini etkileyen gecikmeleri ve birikmiş işleri azaltmayı hedeflerken, koruma taleplerinin daha hızlı değerlendirilmesini ve geri dönüşlerin daha etkili uygulanmasını birleştiren bir model oluşturuyor.
