Yunanistan'ın finansal krizin ardından ülkeyi terk eden bilim insanlarını geri çekme çabaları, iddialı bir programın fiyaskoyla sonuçlanmasıyla sekteye uğradı. Hükümetin, Avrupa Birliği (AB) fonlarıyla desteklenen 80 milyon Euro'luk 'Trust your Stars' araştırma fonu programı iptal edildi.
Genç araştırmacıları ülkeye geri getirmeyi umut eden bir grup profesör, uzun bekleyişin ardından programın hayata geçirilmeyeceğini öğrenince kendilerini ihanete uğramış hissediyor. Akademisyenler, hükümetten kimsenin programın rafa kaldırıldığını kendilerine bildirmekle zahmet etmediğini belirtiyor.
Atina Üniversitesi'nden Aristides Hatzis, konuya ilişkin değerlendirmesinde, “Beyin göçü hakkında yapılan tüm bu konuşmalar şaka değil, bu devasa bir geri adım” dedi. Hatzis, “Finansal kriz sırasında para yalnızca tek bir alana, yani araştırmaya yatırıldı çünkü AB buna öncelik veriyordu. Şimdi ise ortada hiçbir şey yok, araştırma önceliklerin en alt sırasına geriledi” ifadelerini kullandı.
2008'de başlayan Yunan finansal krizi sırasında tahmini yarım milyon kişi ülkeyi terk etti. Ekonomi dörtte bir oranında küçülürken, işsizlik oranı yüzde 28'e ulaştı. Yunanistan daha önce de kitlesel göçler yaşasa da, II. Dünya Savaşı'ndan sonraki on yıllarda bile bu kadar çok yüksek eğitimli ve nitelikli vatandaş göç etmemişti.
Genel durumda kısmi bir iyileşme görülüyor. OECD verilerine göre, 2021'den itibaren Yunanistan'a dönenlerin sayısı arttı ve 2023'te krizin başından bu yana ilk kez dönenler ayrılanları geçti. 2023-2024 döneminde 69 bin vatandaş Yunanistan'ı terk ederken, 98 bin kişi geri döndü.
Ancak bilim insanları için durum hala sorunlu. AB'nin Kovid-19 toparlanma fonundan desteklenen 'Trust your Stars' projesi, 1.241 başvuru arasından 145 projeyi seçmişti. Birçok itirazın ardından, fon almaya hak kazanan projelerin listesi geçen yıl Temmuz ayında nihayet yayımlandı ve sorunlar gün yüzüne çıkmaya başladı.
Başvurusu reddedilen 200'den fazla kişi değerlendirme sürecine ilişkin endişelerini dile getirirken, bazıları Avrupa Savcılığı'na şikayette bulundu. Kalkınma Bakanlığı yılın başlarında programdan yaklaşık 40 milyon Euro'nun zaten ödendiğini, geri kalanın ise programın biteceği 31 Aralık 2029'a kadar ödeneceğini açıklamıştı. Ancak şikayetler bunun üzerine arttı; bazı proje sahipleri, program daha başlamamışken paranın nereye harcandığına dair detaylar istemek üzere Eğitim Bakanlığı'na resmi bir talepte bulundu.
Tüm bu gelişmelerin ardından yeni bir sorun daha ortaya çıktı: Eğitim Bakanlığı, programın Dayanıklılık ve Toparlanma Fonu'nun belirlediği çerçeve içinde uygulanmasının mümkün olmadığını belirterek, 'Trust your Stars' programının artık AB fonu alamayacağını ve iptal edildiğini duyurdu.
Bu gelişmeler, düşük maaşlar ve fon eksikliği gibi yapısal sorunlarla boğuşan bilim insanları arasında büyük bir öfke dalgası yarattı. Mevcut duruma isyan eden akademisyenler, hükümetin bilim insanlarını geri çekme konusunda ciddi bir politika izlemediğini ve bu hamlenin bilim dünyasında büyük bir güven kaybına neden olduğunu vurguluyor.
