Türkiye, sembolik bir hamleyle, 1974'te Kıbrıs'a düzenlediği harekatın yıldönümü olan 20 Temmuz'da, sismik araştırma gemisi Oruç Reis'in Silifke limanından ayrıldığını duyurdu. Gemi, ada açıklarında bir sonraki görevine hazırlanıyor.
Bu zamanlama, Ankara'nın deniz araştırma gemilerini siyasi bir araç olarak kullanma alışkanlığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye'nin, tarihi yıldönümlerini Doğu Akdeniz'deki güç gösterileriyle nasıl ilişkilendirdiğini ortaya koyuyor. 20 Temmuz, modern Yunan ve Kıbrıs tarihinin en acılı günü olarak kabul ediliyor ve 52 yıl sonra bile bu dönemin yaraları hâlâ taze.
Oruç Reis, 2025'te Somali açıklarında bir görevi tamamladıktan sonra bakım için Karadeniz'deki bir limana çekilmişti. Ankara, görünüşte kasıtlı bir zamanlama tercihiyle gemiyi Kıbrıs'ın karşısındaki Silifke'ye gönderdi ve bu hamleyi harekatın yıldönümünde kamuoyuna duyurdu.
Atina, geminin bir sonraki görevi için olası senaryoları değerlendiriyor. Bunlar arasında Kıbrıs yakınlarındaki bir bölge, sözde "Mavi Vatan" alanı veya Girit'in güneyinde Libya açıklarındaki sular yer alıyor. Atina için en iyi senaryo, geminin Somali'ye geri dönmesi veya Karadeniz'deki Barbaros'un yerini alması.
Yunanistan, yıldönümü vesilesiyle Kıbrıs'a siyasi ve askeri desteğini pekiştirdi. Adada konuşlu Yunan savaş uçakları Larnaka ve Baf üzerinde eğitim uçuşlarına devam ederken, Savunma Bakanı Nikos Dendias Kıbrıs'ın Yunan silahlı kuvvetlerinin kalbinde yer aldığını vurguladı. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı ise Kıbrıs sorununu, bir AB üyesi devletin bir kısmının yasadışı işgali ve işgalinden kaynaklanan devam eden uluslararası bir mesele olarak tanımladı ve iki bölgeli, iki toplumlu federasyon temelinde kapsamlı bir çözüm için uzun süredir devam eden desteğini yineledi.
İsrail de yıldönümünde Kıbrıs'ın egemenliği, bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne desteğini yineleyen bir açıklama yaptı. İsrail Dışişleri Bakanlığı, adanın kuzeyindeki Türk askeri varlığını eleştirdi ve statükoyu değiştirmeye yönelik tek taraflı girişimlere karşı çıktı.
Türk yetkililer ise 1974 askeri müdahalesini Garanti Antlaşması kapsamında meşru bir "barış harekatı" olarak tanımlamaya devam ediyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin Kıbrıs'ın garantör gücü olarak Kıbrıs Türklerini desteklemeye devam edeceğini söyledi. Ankara ayrıca Yunanistan'ı Batı Trakya'daki azınlık okullarının kapatılması konusunda eleştirdi; Atina ise kapatmaların ayrımcılıktan değil, öğrenci sayısındaki düşüşten kaynaklandığını belirtti.
Oruç Reis'in konuşlandırılması önümüzdeki günlerde yakından izlenecek ve varış noktasının Doğu Akdeniz'deki Yunan-Türk ilişkilerinin bir sonraki aşamasını şekillendirmesi bekleniyor.
