Yunanistan Parlamentosu perşembe günü, takipteki alacakları (NPL) yöneten şirketlerin denetimini sıkılaştıran ve borçlulara ek güvenceler getiren yasa tasarısını onayladı. Tasarı, ödenmemiş vergi ve sosyal güvenlik borçları için 120 taksite kadar ödeme düzenlemesi de öngörüyor.
Ekonomi ve Maliye Bakanlığı’nın sunduğu tasarı, iktidardaki Yeni Demokrasi (ND) Partisinin oylarıyla ilke olarak kabul edildi. Muhalefet partileri ise tasarıya karşı oy kullandı. Bununla birlikte, 19 maddeye ve hükümet önergesine ilişkin ayrı yapılan açık oylamada bazı hükümler partiler arası daha geniş destek gördü.
Mahkeme dışı borç uzlaşma mekanizmasından yararlanan uygun borçlular için yüzde 3 sabit faiz oranı getiren ve borç yönetim şirketlerine uygulanacak azami para cezalarını on kat artıran hükümet önergesi, 212 kabul, 49 ret ve 27 çekimser oyla kabul edildi.
Maddelere verilen oylar 158 ile 227 arasında değişti. Borçlarını düzenli olarak ödeyen borçluların korunmasına ilişkin 15. madde en yüksek desteği aldı. Bu madde 227 kabul, 47 ret ve 14 çekimser oyla kabul edildi.
Oylama, iki günlük sert parlamento tartışmasının ardından gerçekleşti. Tartışmalar, hükümetin ağır eleştiriler ve borçlu hanehalkları üzerindeki etkilere ilişkin kaygılar nedeniyle geri çektiği 23. madde etrafında yoğunlaştı.
Hükümet ile muhalefet arasında en çok gerginliğe yol açan 23. madde, nihai açık oylamaya dahil edilmedi ve kabul edilmedi. Ancak sabit faiz oranını ve daha yüksek cezaları getiren ayrı önerge yasa tasarısında kaldı ve onaylandı.
Daha sıkı denetim ve borçlu koruması
Yasa, kredi ve kredi sözleşmelerinden doğan alacakları yöneten ve yaygın olarak “servicer” olarak bilinen şirketler için daha katı bir düzenleyici çerçeve getiriyor.
Düzenlemede yıllık yönetim denetimleri, daha kapsamlı açıklama yükümlülükleri ile şirketlerin bilgileri denetim makamlarına sunma ve mevzuata uyduklarını gösterme zorunluluğu yer alıyor.
Borçlular, açık borçlarına ilişkin ayrıntılı bilgi alma hakkına sahip olacak. Borç yönetim şirketleri gerekli belgeleri öngörülen süre içinde sunmazsa faizin işlemesi durdurulabilecek.
Tasarı ayrıca mevcut alacaklar üzerinde işleyen faize bir tavan getiriyor. Mevcut borç yeniden yapılandırma anlaşmasının şartlarına düzenli olarak uyan borçluların korunmasını da güçlendiriyor.
15. madde uyarınca alacaklılar, geri ödeme düzenlemelerine uyan borçlular hakkında icra takibi başlatmakta kısıtlamalarla karşılaşacak. Bu güvencelerin ihlali, icra işlemlerini geçersiz kılabilecek ve mali cezalara yol açabilecek.
Başka bir hüküm, alacaklıların planlanan bir gayrimenkul ihalesinden en az üç ay önce standart ve belgelenmiş bir borç yeniden yapılandırma teklifi sunmasını zorunlu kılıyor. Böylece borçlular, borçlarını kapatmak ve evlerini kaybetmemek için ek bir fırsat elde edecek.
Yasa ayrıca borçlu ile alacaklı arasında ikili müzakere çerçevesi getiriyor. Başvuruların incelenmesi ve yeniden yapılandırma tekliflerinin sunulması için süre sınırları belirleniyor. Süreç altı ay içinde tamamlanmak zorunda. Gerekli peşinat ise ödenmemiş borcun yüzde 15’ini aşamayacak.
Borç yönetim şirketleri ayrıca ülkedeki Finansal Ombudsman ile işbirliği yapmak zorunda. Yunanistan Merkez Bankası (BoG), uyumu denetlemek, şikâyetleri incelemek ve ihlalleri gidermek yetkisiyle yetkili denetim makamı olarak belirlendi.
Sabit faiz ve daha yüksek cezalar
Hükümet önergesi, borçluların korunmasını güçlendirmeye yönelik iki ek önlem içeriyor.
İlk önlem, mahkeme dışı mekanizma üzerinden borçları yeniden yapılandırılan uygun borçlular için geri ödeme süresi boyunca geçerli olacak yüzde 3 sabit faiz oranını getiriyor. Önlemin, aylık taksitlerde daha fazla öngörülebilirlik sağlamayı ve hanehalklarını borçlanma maliyetlerindeki dalgalanmalardan korumayı amaçladığı belirtiliyor.
Önceki çerçevede yüzde 3 oran, teminatlı borçlar için ilk üç yıl uygulanıyordu. Teminatsız borçlarda ise oran yüzde 4’tü. Bundan sonra faiz değişken hale geliyordu.
İkinci önlem, Yunanistan Merkez Bankasının borç yönetim şirketlerine uygulayabileceği azami idari para cezasını, düzenleyici çerçevenin ihlalleri için 500 bin avrodan 5 milyon avroya çıkarıyor.
Yasa ayrıca, uygunluk şartlarına tabi olmak kaydıyla, geciken vergi ve sosyal güvenlik borçlarının aylık 120 taksite kadar ödenmesini öngörüyor. Yunan devletinin ve belirlenen kalkınma ve iş desteği kuruluşlarının garantisi kapsamında talep ettiği yükümlülüklerin borç düzenlemelerine dahil edilmesine ilişkin zaman kısıtlamaları da kaldırılıyor.
23. madde siyasi çatışmaya yol açtı
En tartışmalı hüküm olan 23. madde, borçlu ile alacaklı arasındaki ikili borç yeniden yapılandırma anlaşmalarının icra edilebilir belge niteliği kazanmasına izin verecekti.
Önerilen düzenlemeye göre, borçlu taksit tutarının üç taksitten fazlası kadar geride kalırsa alacaklı sözleşmeyi feshedebilecek. Yeni bir ödeme emri ya da mahkeme kararı almadan doğrudan anlaşmaya dayanarak icra takibi başlatabilecekti.
Hükümet, bu hükmün karşılıklı kabul edilen borç yeniden yapılandırma düzenlemelerinin uygulanmasını kolaylaştıracağını ve borç yönetim şirketlerine borçluların varlıklarına el koyma konusunda sınırsız yetki vermeyeceğini savundu.
Muhalefet partileri ise bu hükmün yatırım fonlarının ve borç yönetim şirketlerinin konumunu önemli ölçüde güçlendireceği konusunda uyardı. Hükme göre icra başlamadan önce yargısal incelemenin kapsamı daralırken el koymaların ve gayrimenkul ihalelerinin kolaylaşabileceği belirtildi.
Hükümet, artan eleştiriler üzerine 23. maddeyi sonunda geri çekti. Ancak anlaşmazlık parlamento tartışmaları boyunca sürdü.
