Yunanistan, Avusturya, Danimarka, Almanya ve Hollanda ile birlikte, sığınma başvurusu reddedilen kişileri Ruanda'daki bir işleme merkezine gönderme planını açıkladı. Projenin gelecek yıl başlaması mümkün.
Beş Avrupa Birliği (AB) ülkesi önerilen ortaklığı pazartesi günü, 16 Kasım'da duyurdu. Açıklama, Avusturya'daki Viyana Göç Konferansı'nda Ruandalı yetkililerle yapılan görüşmelerin ardından geldi.
Henüz müzakere edilen plan, Ruanda'da “geri dönüş merkezi” adı verilen bir yapı kuracak. Bu merkez, sığınma başvurusu reddedilen ve Avrupa'da yasal olarak kalma hakkı bulunmayan kişileri barındıracak.
Merkeze nakledilen kişiler, kendi menşe ülkelerine gönüllü olarak dönme, Ruanda'ya yerleşme ya da yasal oturma hakkına sahip olduğu başka bir ülkeye gitme seçeneğine sahip olacak.
Ruanda İçişleri Bakanı Vincent Biruta, ülkesinin insanlara “ikinci bir şans” sunacağını söyledi. Biruta ayrıca, nakledilenlerin muamelesini denetlemek üzere bağımsız bir izleme mekanizması kurulacağını ekledi.
Beş hükümete göre girişim, düzensiz göçü caydırmayı, insan kaçakçılığı ağlarını sekteye uğratmayı ve sığınma başvurusu olumsuz sonuçlanan kişilerin sınır dışı edilme sayısını artırmayı amaçlıyor.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, öneriyi Avrupa göç politikasında olası bir dönüm noktası olarak nitelendirdi.
Frederiksen, “Bence bu oyunun kurallarını değiştirecek ve düzensiz göçteki büyük sorunlarla yüzleşmemizi sağlayacak” dedi.
“İnsan kaçakçılarının iş modelini çökerteceğiz. Sınırlarımızın kontrolünü yeniden eline alacağız ve düzensiz göçe yönelik teşvikleri kaldıracağız.”
Öte yandan öneri, insan hakları kuruluşlarından sert tepki topladı. Yardım kuruluşu, sendika ve insan hakları örgütü olmak üzere toplam 47 grup, beş ülkeyi planı terk etmeye çağırdı.
Gruplar, savunmasız kişilerin Ruanda'ya nakledilmesinin ciddi insan hakları ihlallerine maruz kalmalarına yol açabileceği uyarısında bulundu. Ayrıca düzenlemenin, açıklanan hedefi yani düzensiz göçü caydırmayı gerçekten sağlayıp sağlayamayacağını sorguladı.
İnsan Hakları İzleme Örgütü de Ruanda'nın insan hakları kaydına ilişkin endişelerini dile getirdi. Örgüt, anlaşmanın ihlallerden sorumlu bir hükümete siyasi ve mali destek sağlayabileceğini savundu.
Almanya İçişleri Bakanı ise öneriyi savundu. Bakana göre plan, daha önce terk edilen Birleşik Krallık-Ruanda anlaşmasından farklı, çünkü yalnızca sığınma başvurusu zaten reddedilmiş kişilere uygulanacak.
Birleşik Krallık Yüksek Mahkemesi 2023'te, ülkenin Ruanda ile önerdiği düzenlemenin hukuka aykırı olduğuna karar verdi. Mahkeme, Ruanda'nın nakledilen sığınma başvurucuları için güvenli bir üçüncü ülke sayılamayacağını tespit etti.
Beş AB ülkesi Ruanda ile müzakerelere devam ediyor. İlk transferlerin 2027'de gerçekleşmesi mümkün.