Yunanistan ve Türkiye, Doğu Akdeniz'de bir deniz kablosu için planlanan jeofiziksel araştırmalar konusunda birbiriyle çelişen deniz uyarıları yayımladı. Atina, Ankara'nın Yunan adalarının güneyindeki sular üzerindeki yetki iddiasını reddediyor.
Tartışmanın merkezinde, Suudi Arabistan'ı Kıbrıs ve Yunanistan üzerinden Avrupa'ya bağlamayı planlayan East to Med Data Corridor (EMC) fiber optik kablo projesi var. Bahamalar bayraklı Kobi Ruegg adlı araştırma gemisi, kablonun döşenmesinden önce jeofiziksel araştırmalar yapacak.
Son gerginlik, Türkiye'nin planlanan araştırmalar üzerinde yetki iddia ettiği NAVTEX (deniz uyarısı) ile başladı. Bu uyarı, Ankara'nın Kıbrıs'ın yayımladığı ayrı bir uyarıya itiraz etmesinden birkaç gün sonra geldi.
Yunanistan, Türk uyarısını reddeden bir karşı NAVTEX yayımladı. Ardından geminin çalışmalarının takvimini ve koordinatlarını içeren kendi deniz uyarısını ilan etti.
Yunanistan Türkiye'nin deniz iddialarını reddediyor
Yunan Deniz Kuvvetleri Hidrografi Servisi, Girit'teki Heraklion istasyonu üzerinden yayımladığı 1337/26 sayılı NAVTEX ile Türkiye'nin FA41-1032/26 numaralı uyarısını geçersiz ilan etti.
Yunan uyarısına göre, Türk uyarısında belirtilen koordinatların büyük çoğunluğu, uluslararası hukuka ve Yunan 4001/2011 sayılı Kanuna göre tanımlanan Yunan kıta sahanlığı içinde kalıyor.
Atina ayrıca araştırma rotalarının Yunanistan'ın NAVTEX hizmet alanı içinde yer aldığını savunuyor. Bu alanda deniz uyarısı yayımlama yetkisi yalnızca Heraklion istasyonuna ait.
Yunan uyarısı, Atina'nın kıta sahanlığı saydığı alanlardaki planlanan araştırmaların 2 Ekim tarihli 2461 sayılı Yunan izninin koşullarına uyması gerektiğini belirtiyor.
Heraklion istasyonu, Türk uyarısının geçersiz ve etkisiz olduğunu belirterek bu uyarının derhal iptal edilmesini istedi.
Türkiye ise araştırma alanının kendi kıta sahanlığı içinde kaldığını savunuyor. Ankara, bu iddiasını 18 Mart 2020'de BM'ye tek taraflı olarak sunduğu dış sınırlara dayandırıyor.
Türk yetkililer, son uyarılarında Kobi Ruegg'in yapacağı jeofiziksel araştırmaları koordine edip yetkilendirdiklerini açıkladı. Çalışmaların 21 Ekim'de başlayacağı ve bir sonraki duyuruya kadar süreceği belirtildi.
Yeni Yunan NAVTEX'i araştırma takvimini belirledi
Bu tartışmanın ardından Yunanistan, araştırma gemisini kiralayan şirketin talebiyle NAVTEX 1343/26'yı Heraklion istasyonu üzerinden yayımladı. Uyarı, Girit'in güneydoğusundan Kasos, Karpatos ve Rodos adalarının güneyine uzanarak Kıbrıs'ın batı ve güneybatısındaki sulara kadar geniş bir alanı kapsıyor.
Yunan açıklamasına göre araştırmalar iki aşamada yapılacak:
23-25 Ekim: Girit'in güneydoğusundaki sularda başlayan bir rotada çalışmalar.
27-30 Ekim: Kıbrıs'ın batısından Girit'in güneydoğusuna uzanan, daha güneyde yer alan ikinci bir rotada araştırmalar.
Uyarıda, araştırmaların koordinatları ve planlanan zaman çizelgesi ayrıntılı olarak belirtiliyor. Bu araştırmalar, EMC telekomünikasyon kablosunun döşenmesinden önce yapılacak.
Proje, Yunanistan ile Kıbrıs arasında planlanan ve Türkiye ile de anlaşmazlık konusu olan Büyük Deniz Bağlantısı (Great Sea Interconnector, GSI) elektrik projesinden ayrı yürütülüyor.
Anlaşmazlık Kıbrıs NAVTEX'iyle başladı
Son Yunan-Türk karşılaşması, daha önce Kıbrıs'ı ilgilendiren bir anlaşmazlığın devamı niteliğinde. 15 Ekim'de Larnaca'daki Kıbrıs deniz istasyonu, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin münhasır ekonomik bölgesi içinde planlanan araştırmaları kapsayan bir NAVTEX yayımladı. Türkiye'nin de rakip deniz iddiaları bulunan bir alan bu.
Kıbrıs uyarısı, 21 Ekim-2 Kasım tarihleri arasında, her biri 10 deniz mili genişliğindeki bir koridor içinde yer alan iki belirlenmiş rotada yapılacak çalışmaları kapsıyordu. Türkiye, 16 Ekim'de Kıbrıs uyarısına itiraz eden ve sözkonusu suların Ankara'nın iddia ettiği kıta sahanlığı içinde kaldığını öne süren bir karşı NAVTEX ile yanıt verdi.
Türk yetkililer ayrıca Larnaca istasyonunun uyarı yayımlama yetkisine itiraz etti. Yetkililere göre bölgeden sorumlu olan, Türkiye'nin Antalya istasyonu.
