Yunanistan, Sırbistan, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya, enerji arz güvenliğini güçlendirmek ve güneydoğu Avrupa'yı Orta Avrupa piyasalarına bağlayacak yeni güzergâhlar oluşturmak amacıyla enerji iş birliğini derinleştirme ve sınır ötesi bağlantıları hızlandırma arayışında.
Konu, Belgrad'da düzenlenen dörtlü enerji ve bağlantı bakanlar toplantısının merkezindeydi. Toplantıya Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanı Stavros Papastavrou, Sırbistan Enerji Bakanı Dubravka Handanović, Kuzey Makedonya Enerji, Maden ve Mineral Kaynaklar Bakanı Sanja Božinovska ile Bulgaristan Enerji Bakanı Iva Petrova katıldı. Dört ülkenin doğal gaz ve elektrik iletim sistemi operatörlerinden üst düzey yetkililer de toplantıda yer aldı.
Papastavrou, bölgesel iş birliğinin, bölgenin karşı karşıya olduğu enerji sorunlarının üstesinden gelmek için şart olduğunu söyledi. Özellikle güvenilir ve uygun fiyatlı arzın sağlanmasının önemine dikkat çekti.
"Hepimiz aynı günlük sorunu paylaşıyoruz; vatandaşlarımız için uygun fiyatlı ve güvenilir enerji sağlamak" diyen Papastavrou, hem arz güvenliğinin hem de uygun fiyatlılığın daha güçlü bölgesel iş birliği ve bağlantılarla doğrudan ilişkili olduğunu vurguladı.
Toplantıda özellikle, Yunanistan'dan başlayıp Bulgaristan ve Romanya üzerinden kuzeye ilerlemesi, ardından Batı Balkanlar ile Orta Avrupa'ya ulaşması tasarlanan Dikey Doğalgaz Koridoru'nun hızlı biçimde hayata geçirilmesine ağırlık verildi.
Dört bakan, koridorun Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Kuzey Makedonya ve Sırbistan üzerinden genişletilmesine desteklerini yineledi. Bu genişleme, doğal gazın Orta Avrupa piyasalarına arzı için ek bir güzergâh oluşturacak.
Genişleme, Sırbistan ve Kuzey Makedonya'nın Dikey Koridor çerçevesine dâhil edilmesinin ardından geliyor. Bu adım, ağı Batı Balkanlar'a uzatmayı ve Yunan altyapısı üzerinden Avrupa'ya giren gaz için ek güzergâhlar oluşturmayı amaçlıyor.
Strateji ayrıca, Yunanistan'ın kendini güneydoğu ve Orta Avrupa için enerji geçiş kapısı olarak konumlandırma hedefiyle örtüşüyor. Kuzey Yunanistan'daki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalleri ve boru hattı altyapısı, çeşitlendirilmiş gaz arzı için giriş noktaları sağlarken, koridor bu gazın Balkanlar üzerinden kuzeye taşınmasını kolaylaştıracak.
Avrupa Birliği'nin Rus doğal gazı ithalatını kademeli olarak sonlandırma yoluna girmesiyle inisiyatif daha da önem kazandı. Dikey Koridor, arz güzergâhlarını çeşitlendirmek ve sınırlı sayıdaki tedarikçiye bağımlılığı azaltmak amacıyla yürütülen daha geniş çaplı bir çalışmanın parçası olarak geliştiriliyor.
Petrol ve elektrik bağlantıları
Belgrad'daki görüşmelerde petrol ve elektrik bağlantıları da ele alındı. Papastavrou, halihazırda yürütülmekte olan bir dizi projeye işaret etti. Dört ülkenin ilerlemeyi değerlendirmek için her altı ayda bir toplanmaya devam edeceğini belirtti.
Yunanistan ve Bulgaristan, Sırbistan ile Kuzey Makedonya'nın daha geniş Avrupa enerji sistemine entegrasyonunu da destekliyor. Bu, elektrik piyasası bağlantılarının güçlendirilmesini de kapsıyor.
Elektrik bağlantılarını artırma çabası, daha bütünleşik bir enerji piyasası oluşturma yönündeki daha geniş Avrupa gayretiyle uyumlu görülüyor. Güçlü sınır ötesi şebekeler, enerji güvenliğini iyileştirmek, fiyat farklılıklarını azaltmak ve elektriklerin ülkeler arasında daha verimli hareket etmesini sağlamak için temel kabul ediliyor.
Avrupa Birliği, enerji güvenliğini güçlendirme stratejisinin bir parçası olarak bölgesel enerji altyapısına giderek daha fazla odaklanıyor. Yunanistan ise LNG terminallerini, elektrik bağlantılarını ve boru hattı şebekesini daha geniş kapsamlı bir bölgesel enerji merkezinin bileşenleri olarak konumlandırıyor.
Bir sonraki dörtlü enerji bakanları toplantısı altı ay sonra Sofya'da yapılacak ve Yunanistan, Sırbistan, Bulgaristan ile Kuzey Makedonya'nın enerji bakanlarını bir araya getirecek.
