Avrupa Komisyonu'nun AB genelindeki havalimanlarına yönelik devlet yardımı kurallarını sıkılaştırma teklifi, Yunanistan ve Kıbrıs'tan sert bir tepkiyle karşılaştı. Yenilenen kılavuz, havalimanlarına yönelik mali desteğin yolcu sayısına göre aşamalı olarak kaldırılmasını öngörüyor. Lefkoşa ve Atina yönetimleri, bu düzenlemenin yalnızca hava yoluyla ulaşılabilen ada bölgelerini izole edebileceği uyarısında bulunuyor.
Yunanistan ve Kıbrıs, önerilen AB sübvansiyon kurallarından adaların olumsuz etkilenmemesi için diğer Güney Avrupa ülkeleriyle bir koalisyon kurmayı hedefliyor. Credit: Kudak CC BY-SA 4.0AB Havalimanı Sübvansiyonlarında Neler Değişiyor?
Avrupa Komisyonu, 2014 yılında oluşturulan mevcut çerçeveyi pandemi sonrası piyasa koşullarına ve yeşil dönüşüm hedeflerine uyum sağlamak amacıyla modernize etmek istiyor. Taslak kılavuza göre işletme yardımları, yıllık yolcu sayısı 1 milyonun altında olan havalimanlarıyla sınırlandırılacak. Bu uygulama için tanınan geçiş süreci ise Nisan 2032'de sona erecek. Bu tarihten itibaren yıllık 500 binin üzerinde yolcuya hizmet veren havalimanları işletme yardımı alamayacak.
Yatırım yardımlarında da ciddi kesintiler yapılması planlanıyor. Yıllık 1 milyonun altında yolcuya sahip havalimanları, uygun maliyetlerin yüzde 75'ine kadar destek alabilecek. 1 ila 3 milyon arası yolcuya sahip havalimanları yüzde 50 oranında desteklenirken, 3 milyonun üzerinde yolcuya sahip büyük merkezler yalnızca istisnai durumlarda ve yüzde 15'lik bir tavanla sınırlı olmak kaydıyla fon alabilecek. Komisyon ayrıca yeni havayolu hatlarının açılması için sağlanan mali teşviklerin de sıkılaştırılmasını öngörüyor. Gerekçe olarak, havayolu şirketlerinin bu riskleri serbest piyasa koşullarında üstlenmesi gerektiği savunuluyor.
Kıbrıs ve Yunanistan'ın Endişeleri
Avrupa anakarasına herhangi bir kara veya demir yolu bağlantısı bulunmayan Kıbrıs için bu sayısal sınırlamalar ciddi bir lojistik tehdit anlamına geliyor. Kıbrıs hükümeti, ada ülkeleri için özel muamele talep ederek Lefkoşa (Larnaka) ve Baf (Paphos) havalimanlarının standart ticari işletmeler olmadığını, ülkenin toprak bütünlüğü ve ulaşım bağlantısı için hayati öneme sahip altyapılar olduğunu vurguluyor.
Rakamlar, Kıbrıs'ın havayoluna olan bağımlılığını net bir şekilde ortaya koyuyor. 2025 yılında Kıbrıs havalimanları toplam 13,75 milyon yolcuya hizmet verdi. Nüfusu 1 milyonun biraz altında olan ülkede kişi başına yaklaşık 14 yolcu düşüyor. Aynı yıl Kıbrıs'a gelen turist sayısı 4,53 milyona ulaşarak bir önceki yıla göre yüzde 12,2 oranında arttı. Bu veriler ışığında Lefkoşa yönetimi, Brüksel'den sübvansiyon kurallarını belirlerken "kişi başına düşen yolcu" ölçütünü dikkate almasını talep ediyor. Kıbrıs hükümeti ayrıca stratejik yeni uçuş hatları için hedefli teşvikler verilmesini ve kara ulaşımı bulunan ana karadaki havalimanlarıyla doğrudan karşılaştırma yapılmaması için muafiyet tanınmasını istiyor.
Yunanistan ise benzer gerekçelerle Ege adalarındaki havalimanlarının bu düzenleme dışında tutulması için diplomatik girişimlerini sürdürüyor. İki ülke, diğer Güney Avrupa ülkelerini de yanlarına alarak AB nezdinde ortak bir koalisyon oluşturmayı hedefliyor.
